Γιατί είναι στάσιμη η Θεσσαλονίκη ως προορισμός;
«Η πόλη δεν υστερεί σε δυναμικό, αλλά υστερεί σε συντονισμό, συνέπεια και ταυτότητα» - Γράφει ο Γιώργος Στάμκος
Λέξεις: Γιώργος Στάμκος
Στο 7.8 βαθμολογούν οι ξένοι τουρίστες τη Θεσσαλονίκη από 8 σε προηγούμενη καταμέτρηση.
Η Θεσσαλονίκη όντως δείχνει σημάδια στασιμότητας ως τουριστικός προορισμός, όμως αυτό δεν οφείλεται σε έναν μόνο παράγοντα είναι αποτέλεσμα συσσώρευσης επιλογών και παραλείψεων.
Η Θεσσαλονίκη είναι πόλη Μεσογειακή και Βαλκανική, Ευρωπαϊκή και Ανατολίτικη ταυτόχρονα…
Η ιστορική πολυστρωματικότητα της πόλης (αρχαία μακεδονικη, ελληνιστική, ρωμαϊκή, βυζαντινή, οθωμανική, εβραϊκή, νεοελληνική) είναι συγκριτικό πλεονέκτημα. Χώροι όπως η Αγορά Μοδιάνο ή τα διατηρητέα σύνολα στη Βασ. Όλγας είναι πέρα από «παλιά κτίρια».
Προσιδιαζουν με φορείς εμπειρίας. Όταν όμως η ανανέωση γίνεται με όρους αποστείρωσης ή «τουριστικής βιτρίνας», το αποτέλεσμα συχνά χάνει αυτό που οι επισκέπτες εκτιμούν περισσότερο: αυθεντικότητα. Οι περισσότεροι Ευρωπαίοι ταξιδιώτες δεν αναζητούν σε αυτή ένα «Ντουμπάι των Βαλκανίων», αλλά μια πόλη με χαρακτήρα και αυθεντικότητα.
Το πρόβλημα δεν είναι η ανακαίνιση, αλλά ο αποσπασματικός τρόπος, χωρίς ενιαία αισθητική γραμμή και χωρίς σαφή στόχο για το τι θέλει να είναι η πόλη.
Το ζήτημα του δημόσιου χώρου είναι ίσως ακόμη πιο καθοριστικό. Πεζοδρόμια, σκιά, πράσινο, καθαριότητα αυτά δεν είναι «λεπτομέρειες», αλλά η καθημερινή εμπειρία του επισκέπτη. Μια τσιμεντουπολη που το καλοκαίρι γίνεται αφιλόξενη λόγω θερμικής επιβάρυνσης και έλλειψης αστικού πρασίνου, χάνει πόντους ανεξαρτήτως ιστορίας και κουζίνας. Και εδώ η σύγκριση με άλλες ευρωπαϊκές πόλεις είναι εύστοχη: η αστική φύση αντιμετωπίζεται ως υποδομή, πηγή ζωής και όχι ως διακοσμητικό στοιχείο.
Η Κεντρική Μακεδονία λειτουργεί ως ισχυρός πόλος εμπειριών (Βεργίνα, Δίον, Πέλλα, Άγιο Όρος, Όλυμπος, Χαλκιδική), αλλά η ίδια η Θεσσαλονίκη δεν έχει ακόμη «πακετάρει» μια ισχυρή, αυτόνομη αφήγηση που να κρατά τον επισκέπτη περισσότερες ημέρες, λειτουργωντας περισσότερο ως πέρασμα. Δεν είναι ότι δεν έχει “υλικό” αλλά ότι δεν το οργανώνει κατάλληλα.
Έργα που σέρνονται, όπως η Διεθνής Έκθεση Θεσσαλονίκης, καθυστερήσεις σε υποδομές, ελλιπής συντονισμός, όλα αυτά δημιουργούν μια αίσθηση πόλης που «δεν αποφασίζει». Και αυτό μεταφράζεται σε τουριστική εμπειρία.
Από την άλλη, η υψηλή βαθμολογία σε ξενοδοχεία, κουζίνα και διασκέδαση δείχνει κάτι σημαντικό: η πόλη έχει δυναμισμό στον ιδιωτικό τομέα και ισχυρή κοινωνική/νεανική ενέργεια. Δεν ξεκινά από το μηδέν…
Συνοψίζοντας η απώλεια αυθεντικότητας και η υποβάθμιση του δημόσιου χώρου κοστίζουν. Αλλά το βασικό πρόβλημα είναι βαθύτερο: έλλειψη ενιαίου οράματος και μητροπολιτικού σχεδιασμού.
Η πόλη, με πληθυσμό που ξεπερνά το ένα εκατομμύριο κατοίκους, δεν υστερεί σε δυναμικό, αλλά υστερεί σε συντονισμό, συνέπεια και ταυτότητα.
Το 7,8 δεν είναι αποτυχία αλλά προειδοποίηση. Αν δεν μετατραπεί σε αφετηρία αλλαγής, τότε πράγματι κινδυνεύει να γίνει «οροφή»…
*Ο Γιώργος Στάμκος είναι συγγραφέας, αρθρογράφος και σεναριογράφος.
