Η δίκη και οι τόποι της

ΛΕΞΕΙΣ: Ιφιγένεια Καμτσίδου 

Τα δικαστήρια δεν είναι απλώς ο τόπος όπου ασκείται μια από τις τρεις κρατικές εξουσίες, εξασφαλίζεται ο σεβασμός των νόμων ή επιβάλλονται ποινές.

Είναι ο χώρος που υποδέχεται την ενάσκηση του δικαιώματος δικαστικής προστασίας και ακρόασης, όπου οι πολίτες μπορούν να απευθυνθούν στον φυσικό δικαστή τους, να εκθέσουν τις απόψεις τους για τα νομικά και πραγματικά ζητήματα καθεμιάς υπόθεσης και λάβουν αποτελεσματικά μέρος στην διαδικασία απονομής της δικαιοσύνης.

Είναι ο χώρος, όπου οι παράγοντες της δίκης συμπράττουν δημόσια, ώστε οι δικαστές να κρίνουν ανεξάρτητα και απροκατάληπτα και η απόφασή τους που εκδίδεται στο όνομα του ελληνικού λαού, να μπορεί να ελεγχθεί κατά το διαδικαστικό της σκέλος από την κοινωνία.

Για τον λόγο αυτό, το Σύνταγμα κατοχυρώνει το δικαίωμα δικαστικής προστασίας (άρθρο 20 Συντ.) ως θεσμική εγγύηση, αντιστοιχίζοντας το στην αξίωση η πολιτεία να εξασφαλίζει: την οργάνωση δικαστηρίων και την στελέχωσή τους με δικαστές που διαθέτουν εχέγγυα προσωπικής και λειτουργικής ανεξαρτησίας, νομοθετικές ρυθμίσεις που στηρίζουν την πλήρη, αποτελεσματική και έγκαιρη δικαστική διαλεύκανση καθεμιάς υπόθεσης και την κατάλληλη υποδομή για την διεξαγωγή της δίκης.

Αντίστοιχη υποχρέωση του κράτους απορρέει και από την Ευρωπαϊκή Σύμβαση για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου (ΕΣΔΑ) και, σε ό,τι αφορά τις υποδομές, βαρύνει την εκάστοτε κυβέρνηση, στην πράξη τον υπουργό Δικαιοσύνης.

Η ελαφρότητα, λοιπόν, με την οποία αντιμετωπίστηκε η επιλογή της αίθουσας για την διεξαγωγή της δίκης των Τεμπών δεν είναι απλώς ένα από τα θέματα της πολιτικής αντιπαράθεσης.

Τρία χρόνια μετά το εγκληματικό γεγονός, οι δεκάδες κατηγορούμενοι, οι συγγενείς των 57 θυμάτων και οι νομικοί παραστάτες τους συνωστίστηκαν σε μια αίθουσα που δεν τους επέτρεπε ούτε τους φακέλους τους να ανοίξουν.

Οι δημοσιογράφοι αποκλείστηκαν και η δίκη ξεκίνησε χωρίς να εξασφαλίζεται η δημοσιότητά της, που αποτελεί την σπουδαιότερη εγγύηση για την δικαιοκρατική απονομή της δικαιοσύνης, καθώς και εργαλείο σύνδεσης της δικαστικής λειτουργίας με την αρχή της λαϊκής κυριαρχίας.

Το δικαστήριο διαπίστωσε την αδυναμία να πραγματοποιήσει την αποστολή του και διέκοψε την δίκης για την 1 Απριλίου.

Το ερώτημα είναι αν στις επόμενες λίγες μέρες ο κ. Υπουργός της Δικαιοσύνης θα μεριμνήσει για την εκπλήρωση της συνταγματικής υποχρέωσης του και υποχρέωσης της πολιτείας: Θα φροντίσει έστω τώρα να υπάρξει αίθουσα που να εξασφαλίζει ότι η πολυάνθρωπη και πολύπλοκη δικαστική διαδικασία θα διενεργηθεί με όρους που ικανοποιούν τις θεμελιώδεις εθνικές και ευρωπαϊκές επιταγές;

Για άλλη μια φορά διακυβεύεται το κράτος δικαίου στην χώρα.

• Η  Ιφιγένεια Καμτσίδου είναι Ομότιμη Καθηγήτρια Συνταγματικού Δικαίου στη Νομική Σχολή του Αριστοτέλειου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης.