ΚΑΛΑΜΑΡΙΑ: Αναζητώντας τη χαμένη της ταυτότητα

ΕΙΚΟΝΑ: ΑΦΡΟΔΙΤΗ ΜΙΧΑΗΛΙΔΟΥ

Μένοντας σε έναν τόπο, συχνά δεν αντιλαμβάνεσαι τις αλλαγές που επέρχονται σε αυτόν. Λες και με ένα μαγικό τρόπο η μνήμη κολλάει στα παιδικά σου χρόνια.

Θαρρείς ότι όλα μένουν ίδια, ότι τίποτα δεν προχωρά. Μερικές φορές, ωστόσο, όλο αυτό μπορεί να μην είναι μια ψευδαίσθηση που κατακλύζει το μυαλό σου, αλλά μια θλιβερή πραγματικότητα, που απλά φοβάσαι να παραδεχθείς.

Πριν γράψω αυτό το κείμενο αποφάσισα να κάνω μια μεγάλη βόλτα στην Καλαμαριά των παιδικών και εφηβικών μου χρόνων για να θυμηθώ τι άλλαξε από το ΄90 μέχρι σήμερα, σε έναν τόπο που οι κάτοικοί της θεωρούν «ευλογημένο», ορμώμενοι από το όνομά της. Καλαμαριά. Λένε πως προέρχεται από το «Καλή μεριά», ότι δηλαδή πρόκειται για την ωραία πλευρά της πόλης. Ακούγεται αυτάρεσκο, ίσως και λίγο αλαζονικό, μα όχι επιστημονικά τεκμηριωμένο.

Είναι όμως αληθινό. Το πιστεύω, χωρίς ίχνος αντιπαλότητας με τα Δυτικά.

Ούτε το λέω λόγω της αγάπης μου για την πόλη μου. Πραγματικά αυτός ο τόπος αγαπιέται, έχει στοιχεία που μπορούν να σε κάνουν να την ερωτευτείς και να μη θέλεις να φύγεις ποτέ από αυτήν.

Πρώτα απ’ όλα η θάλασσα.

Ξεκινάς από τη Σοφούλη, με κάποια εμπόδια που δεν μπορείς να τα υπερκεράσεις, λόγω του αμαρτωλού παρελθόντος, φτάνεις στη Ρέμβη και ίσως πιο πέρα. Αντίφαση. Πολλή αντίφαση περιέχει αυτή η πόλη. Το έχει στο DNA της. Από την προσφυγιά και τα Απολυμαντήρια, στη χλιδή και το γκλάμουρ. Μα και το dark μιας γενιάς που ματαίωσε τα όνειρά της.

Η παράλια βόλτα συνεχίζεται.

Το υγρό στοιχείο προκαλεί ψυχική ανάταση, το μυαλό σου φεύγει στα ταξίδια που δεν έκανες, η μνήμη γίνεται βάρκα διφορούμενων συναισθημάτων. Κοιτάς χαμηλά και αντικρύζεις την εγκατάλειψη.

Όχι, δεν αξίζει σε αυτόν τον τόπο να έχει μια τέτοια ακτογραμμή. Δεν γίνεται να είναι όλα τόσο χάλια. Ο Δήμος Καλαμαριάς δεν κατέχει ούτε ένα μέτρο από τα 5,5 χιλιόμετρα, ναι, αλλά τι έκανε διαχρονικά για να διεκδικήσει κάτι καλύτερο για τους κατοίκους και τους επισκέπτες του;

Προχωράς. Σε πεζοδρόμια στενά, ρίζες δέντρων που αγκαλιάζουν τα πλακάκια και σίγουρα θα σκοντάψεις αν δεν προσέξεις. Διαχρονικό ζήτημα, όντως. Βολικό, όμως. Θα αλλάξει;

Η μαγεία του ηλιοβασιλέματος και το αεράκι που έρχεται από το Καραμπουρνάκι θολώνει λίγο τη σκέψη σου, μα δεν αλλάζει το απόσταγμά της.

Γιατί αυτή η πόλη μένει τόσο στάσιμη;

Συνεχίζεις προς τη μαρίνα, που την αγαπάς, έχεις περάσει πολλές ώρες εκεί μοναξιάς, αλλά και παρέας, μέσα από θολωμένα τζάμια και κομμένες ανάσες. Λακκούβες, ωστόσο, κυριολεκτικές και μεταφορικές.

Θαρρείς και όλα βγαίνουν ακόμη από τη δεκαετία του ΄80 και του ΄90, που έκοβες βόλτες στην Αρετσού με την παρέα σου, σε άγνωστα και απάγκια στέκια, όταν τη ίδια στιγμή τα διπλοπαρκαρισμένα άφηναν μόνο μια λωρίδα στην Πλαστήρα.

Μόδα ήταν και δυστυχώς πέρασε για την παραλιακή μας. Τα μισά καταστήματα νοικιάζονται, ανοίγουν πολλά κλείνουν σε λίγους μήνες, κάποιες προσπάθειες ευτυχώς κρατάνε ακόμη. Αλλά είναι ηρωικές.

Επιστρέφεις και ανεβαίνεις στο Κόδρα. Σου έρχεται η μυρωδιά της άνοιξης. Τα πεύκα δίπλα στο κολυμβητήριο ξυπνούν το είναι σου.

Το μόνο που έγινε τόσα χρόνια είναι η απόδοσή του από το κράτος στο Δήμο για 99 χρόνια, το 2018. Και στη συνέχεια καθαρίστηκε. Οκ. Και; Από εκεί και πέρα; Τα ίδια.

Αχ, τι θα μπορούσε να γίνει εδώ…

Μητροπολιτικό Πάρκο, με πολλές δράσεις. Προς το παρόν μονάχα περίπατοι, υπό το φόβο…

Περπατάς στα περιβόητα στενά του κέντρου της Καλαμαριάς (όποιος λέει πως δεν έχει χαθεί ή μπερδευτεί δεν έχει καλή σχέση με την αλήθεια), συνεχίζεις να αναρωτιέσαι για τα στενά πεζοδρόμια ή και την έλλειψη ράμπας σε πολλά από αυτά και αντιλαμβάνεσαι ότι το μόνο που άλλαξε από τότε που ήσουν 7 χρονών είναι ο πεζόδρομος. Τότε που ο Θρασύβουλος Λαζαρίδης έδινε τη δική του μάχη κόντρα σε πολλούς που τον αμφισβητούσαν για το τι πάει να κάνει.

Και μια ανάπλαση που αν μη τι άλλο -παρά τις όποιες φθορές- σου προκαλεί επιθυμία για βόλτα.

Γήπεδο Απόλλωνα. Το σπίτι των Ποντίων.

Περισσότερες πίκρες από χαρές, αλλά και ιδρώτας στα αποδυτήρια. Γκράφιτι στους τοίχους. Ναι. Η Καλαμαριά είναι η πρωτεύουσα των καλλιτεχνικών τοιχογραφιών. Πρέπει να το αξιοποιήσει.

Δεκαόροφες πολυκατοικίες σου κρύβουν τον ήλιο, αλλά αυτή είναι η πραγματικότητα. Θυμάσαι το βίντεο του Χάρρυ Κλυνν με τον Τσανάκαλη να παίζει τον κεμεντζέ στην αυλή του σπιτιού του, πας ακόμη πιο πίσω, στις παράγκες των προσφύγων, αλλά και μετά στα λεγόμενα διώροφα. Άλλες εποχές.

Αποφασίζεις να περπατήσεις προς την Κρήνη, για να συναντήσεις στο δρόμο σου Αη Γιάννη και Φοίνικα.

Ελάχιστες πια οι περιβόητες μονοκατοικίες της Κρήνης. Μια κατηγορία μόνες τους.

«Η αντιπαροχή μας άλλαξε. Μας βοήθησε οικονομικά, αλλά και μας αλλοίωσε. Μας έκανε και λίγο τεμπέληδες», θυμήθηκες λόγια φίλου σου Καλαμαριώτη. Κοινό μυστικό αλλά… inside.

Ακόμη και στον Αη Γιάννη όμως η ρυμοτομία δεν είναι η καλύτερη. Σε κάποιους δρόμους δεν χωράνε δύο αμάξια να περάσουν ταυτόχρονα, πρέπει το ένα να κάνει όπισθεν. Πεζοδρόμια δεν υπάρχουν. Οι εργολάβοι να είναι καλά. Συναντάς και φίλους που σου μιλούν για το ίδιο πρόβλημα και σε άλλα σημεία της πόλης.

Η Καλαμαριά των αντιθέσεων.

Από τη Σοφούλη στο Φοίνικα και το Βότση δεν είναι πολλά τα χιλιόμετρα. Στην πραγματικότητα όμως η απόσταση είναι μεγάλη.

Γυρνάς από Κηφισιά, στο Βυζάντιο, στον Άγιο Παντελεήμονα, στην πυκνή και ανομοιογενή δόμηση, παρκάρισμα δε θα βρεις εύκολα, η Καλαμαριά έγινε πια Πολιτεία, «Μανχάταν» το βαφτίζουν οι μεσίτες γιατί πια τα ενοίκια είναι στο θεό και πρέπει να είσαι τυχερός ή στην κατηγορία των όσων προνόησαν για να μην προβληματιστείς.

Ο δημόσιος χώρος χάνεται μιας και οι απαλλοτριώσεις είναι δύσκολο να προχωρήσουν. Τα οικονομικά είναι στενά, γιατί δεν υπάρχει οικονομική ανάπτυξη και οι επενδύσεις ελάχιστες.

Το παλιό ΤΩΛ το βλέπεις στις φωτογραφίες και το φαντάζεσαι από τις περιγραφές, το κτίσμα των παλαιμάχων ρημάζει, κάθε παλιά πολυκατοικία (τριώροφη) είναι υποψήφια για γκρέμισμα, γιατί οι υποψήφιοι αγοραστές δεν μπορούν να περιμένουν. Όποιος πρόλαβε, πρόλαβε.

Δεν τα ισοπεδώνω όλα. Στο δρόμο μου συνάντησα και μικρά ωραία πάρκα, νέες αναπλάσεις, μικρά έργα που βοήθησαν. Δε θέλω να είμαι απαισιόδοξος. Απλά για την πόλη αυτή πιστεύω ότι μπορούν να γίνουν περισσότερα και μεγαλύτερα.

Σκέφτομαι πως η Καλαμαριά βρίσκεται σε σταυροδρόμι. Με τα παλιά δεδομένα εθεωρείτο περιοχή της καλοπέρασης, η καλή μεριά της πόλης, όμως δεν ξέρω αν αυτό μπορεί να είναι πια ευφημισμός, όχι μόνο γιατί έμεινες πίσω, αλλά και γιατί άλλοι τρέχουν περισσότερο.

Οικιστικά μεταλλάσσεται, αλλά οικονομικά μένει στάσιμη. Δεν έχει ξενοδοχείο. Έχει μια αγορά που ασθμαίνοντας επιβιώνει, με ευθύνη μεν των συνθηκών της εποχής (malls), αλλά μήπως χρειάζεται και η αυτοκριτική; Μήπως κι εμείς κάνουμε κάτι λάθος, καρντάσια;

Το Μετρό που περιμέναμε από το ’19 θα έρθει σε λίγους μήνες.

Θα φέρει όμως κόσμο ή θα βοηθήσει τους Καλαμαριώτες να πηγαίνουν πιο εύκολα στο κέντρο για να ψωνίζουν και να διασκεδάζουν; Έχει λόγο ο κάτοικος να μένει εκεί και κυρίως έχει λόγο κάποιος εκτός Καλαμαριάς να σε επισκεφτεί; Γιατί να έρθει ο τουρίστας; Τι θα δει; Το «βαριέμαι να κατέβω κέντρο ίσως αλλάξει».

Η βόλτα ολοκληρώθηκε. Οι σκέψεις και οι προβληματισμοί όχι. Ο διάλογος θα συνεχιστεί. Η Καλαμαριά είναι μπροστά σε μια μεγάλη πρόκληση. Πρέπει να βρει τη χαμένη της ταυτότητα.

Κάτω απ’ όλους τους καιρούς, με ιδρωμένο κεφάλι, που έλεγε και η Γώγου στο ποίημα της ‘Μοναξιά’ αναφέροντας την Καλαμαριά μας.