Κίνα, η αναδυόμενη υπερδύναμη: Αλήθειες και ψέματα

Δείτε αυτές τις δύο εικόνες από την ίδια χώρα, την Κίνα.

Δύο εικόνες που αποτυπώνουν ανάγλυφα δύο εντελώς διαφορετικές πραγματικότητες, που συνυπάρχουν στην ίδια χώρα.

Το σημειώνω, διότι καθώς τα τύμπανα του πολέμου σταμάτησαν να χτυπούν με τη συμφωνία κατανόησης ΗΠΑ Ιράν, χωρίς βέβαια κανείς να γνωρίζει τι θα συμβεί αύριο, το αμερικανικό δίκτυο CNN, σε μια εκτενή και πολύ ενδιαφέρουσα ανάλυσή του, σημειώνει πώς η Κίνα αναδύεται ως ο μεγάλος κερδισμένος της κρίσης.

Το γιατί θα προσπαθήσω να το κωδικοποιήσω σε τέσσερα σημεία:

1ον. Γεωπολιτική φθορά των ΗΠΑ.

Η σύγκρουση ανάγκασε την Ουάσιγκτον να ανακατευθύνει τεράστιους στρατιωτικούς, οικονομικούς και διπλωματικούς πόρους προς στη Μέση Ανατολή

Όπως επισημαίνουν αναλυτές στο CNN, το Πεκίνο είδε αυτή την εμπλοκή ως μια ευκαιρία που αποδυναμώνει την αμερικανική παρουσία στον Ειρηνικό και την Ταϊβάν. Η κυριαρχία των ΗΠΑ στην περιοχή συνεπάγεται πλέον δυσβάσταχτο κόστος για τη φήμη και την οικονομία τους.

2ον. Εδραίωση της Κίνας ως «απαραίτητη δύναμη» και διπλωματικός διαμεσολαβητής.

Διατηρώντας μια προσεκτικά ισορροπημένη στάση, η Κίνα αυτοπλασσαρίστηκε ως η «απαραίτητη σταθεροποιητική δύναμη» της παγκόσμιας σκηνής.

Το γεγονός ότι ο Κινέζος πρόεδρος Σι Τζινπίνγκ φιλοξένησε τον Ντόναλντ Τραμπ στο Πεκίνο για μια φιλική σύνοδο εν μέσω της κρίσης, αλλά και πολλούς άλλους ηγέτες, αποδεικνύει την τεράστια διπλωματική επιρροή της χώρας.

Η Κίνα προωθεί με επιτυχία το δικό της μοντέλο ασφάλειας, το οποίο βασίζεται στη μη παρέμβαση και την πολιτική επίλυση, καθιστώντας το πιο ελκυστικό για τις χώρες του Παγκόσμιου Νότου με εξαίρεση βέβαια την Ελλάδα του Μητσοτάκη.

3ον. Ενεργειακή Ασφάλεια και Προνομιακές Σχέσεις με την Τεχεράνη.

Ως ο μεγαλύτερος αγοραστής ιρανικού πετρελαίου, η Κίνα χρησιμοποίησε την εξάρτηση του Ιράν για να διασφαλίσει τα δικά της συμφέροντα.

Σύμφωνα με αναλύσεις, το Πεκίνο άσκησε παρασκηνιακή πίεση στην Τεχεράνη για τη διατήρηση της ασφαλούς διέλευσης των πλοίων από το Στενό του Ορμούζ.

Με το Ιράν απομονωμένο από τη Δύση, η Κίνα κλειδώνει μακροπρόθεσμα προνομιακή και φθηνή πρόσβαση στις ενεργειακές πηγές της περιοχής.

4ον. Ενίσχυση της στρατιωτικής και αμυντικής επιρροής.

Η ανάλυση του CNN, επικαλούμενη πληροφορίες των αμερικανικών μυστικών υπηρεσιών, αποκαλύπτει ότι η Κίνα βρέθηκε σε ετοιμότητα να παράσχει οικονομική βοήθεια και κρίσιμα εξαρτήματα πυραύλων ή συστήματα αεράμυνας στο Ιράν μέσω τρίτων χωρών.

Είναι η γνωστή μέθοδος της τριγωνοποίησης χάρη στην οποία χώρες που εξάγουν οπλικά συστήματα παρακάμπτουν συνθήκες, νομοθεσίες και οδηγίες, που απαγορεύουν την πώληση όπλων σε χώρες που βρίσκονται σε εμπόλεμη κατάσταση.

Αυτή η «σκιώδης» υποστήριξη προς το Ιράν επέτρεψε στο Πεκίνο να δοκιμάσει την αμυντική του ισχύ, να αποκτήσει μοχλούς πίεσης έναντι της Ουάσιγκτον και να καταστεί εν δυνάμει ρυθμιστής της επόμενης ημέρας στη Μέση Ανατολή.

Αυτά σε ό,τι αφορά τη γεωπολιτική και οικονομική ισχύ της Κίνας στην παγκόσμια σκακιέρα που δεν θα έπρεπε να απασχολεί μόνον τους αναλυτές, αλλά και τον απλό πολίτη στο βαθμό που επηρεάζει την καθημερινότητά του.

Και δεν είναι μόνον η εισαγωγή κάθε λογής προϊόντων που αγοράζει χωρίς δασμούς και σε εξευτελιστικές τιμές ο καθένας μας μέσω των πλατφορμών (Temu, Ali Express), με ετήσιο τζίρο δισεκατομμυρίων ευρώ και προφανώς σε βάρος οικονομιών δυτικών χωρών.

Είναι και η στροφή κεφαλαίων και ανθρώπινου δυναμικού, κυρίως επιστημόνων και ακαδημαϊκών, προς ανατολάς.

Ολοένα και περισσότεροι άνθρωποι στη Δύση, ανεξαρτήτως πολιτικών πεποιθήσεων, με τους οποίους μιλώ, που έχουν επισκεφτεί είτε για τουρισμό, είτε για δουλειές ην Κίνα, επιστρέφοντας, μιλούν με θαυμασμό για τους ανθρώπους της, τη φιλοξενία τους και τα τεχνολογικά της επιτεύγματα.

Και να φανταστεί κανείς ότι μέχρι πριν λίγα χρόνια τους κοιτούσαν πολλοί με «μισό μάτι», ή έλεγαν απαξιωτικά «ποιοι αυτοί οι σχιστομάτηδες κομμουνιστές;».

Τώρα εάν αυτή η οικονομική πρόοδος, με ή χωρίς εισαγωγικά, διότι η Κίνα είναι από τις πλέον ρυπογόνες χώρες στον κόσμο, και η γεωπολιτική της ισχύς οφείλεται σ΄ ένα κομμουνιστικό καθεστώς, ή είναι το «άλλο πρόσωπο» του (κρατικού) καπιταλισμού, είναι ένα ερώτημα που σηκώνει πολλή συζήτηση.

Όπως επίσης δεν ξέρω σε ποιο βαθμό η εικόνα της σύγχρονης, μοντέρνας Κίνας αντανακλά την πραγματικότητα στο σύνολό της, ή είναι απόρροια ενός καλοστημένου marketing που διαδίδουν στα social media χιλιάδες influencers, κρύβοντάς μας την «αθέατη πλευρά του φεγγαριού».

Διότι σπανίζουν πλέον τα επικριτικά δημοσιεύματα για την Ουράνια Αυτοκρατορία.

Δημοσιεύματα που κάνουν λόγο για ό,τι επισημαίνουν αξιόπιστοι διεθνείς οργανισμοί, όπως η Διεθνής Αμνηστία και το Παρατηρητήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων.

Η Κίνα αντιμετωπίζει σοβαρές επικρίσεις για παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων, με κυριότερες την καταστολή των μειονοτήτων (π.χ. Ουιγούροι στην Σιντζιάνγκ), τον ασφυκτικό έλεγχο του διαδικτύου και τις συλλήψεις ακτιβιστών.

Στον τομέα της ελευθερίας του Τύπου, η χώρα κατατάσσεται σταθερά στις τελευταίες θέσεις παγκοσμίως (172η σε 180 χώρες στον δείκτη των Δημοσιογράφων Χωρίς Σύνορα για το 2024), λόγω της αυστηρής κρατικής λογοκρισίας και της φυλάκισης δημοσιογράφων.

Αντίθετα, στο κομμάτι της φτώχειας, λένε, η Κίνα έχει σημειώσει ιστορική πρόοδο.

Η κυβέρνηση ανακοίνωσε την εξάλειψη της απόλυτης ακραίας φτώχειας.

Και αναρωτιέμαι εάν πράγματι εξαλείφθηκαν εκείνες οι τεράστιες παραγκουπόλεις με ρακένδυτους ανθρώπους στις παρυφές του Πεκίνου, που είχα δει πριν λίγα χρόνια σ΄ ένα εξαίσιο ντοκιμαντέρ στο Φεστιβάλ της Θεσσαλονίκης.

Η Παγκόσμια Τράπεζα, άλλωστε, σημειώνει ότι η σχετική φτώχεια και οι έντονες εισοδηματικές ανισότητες μεταξύ αστικών και αγροτικών περιοχών παραμένουν σημαντικές προκλήσεις.

Υ.Σ.: Ως μαοϊκος για ένα φεγγάρι στα νιάτα μου, δεν ξέρω εάν τα κόκκαλα του Μάο θα τρίζουν με ό,τι συμβαίνει σήμερα στην Κίνα.