Μιμητισμός και πρωτοπορία: εξετάσεις στο ΑΠΘ και στο Πανεπιστήμιο του Σικάγο
Η χρήση τεχνολογιών ΑΙ και ψηφιακών συσκευών είναι παραγωγική όταν συνδυάζεται με μια ευρύτερη πολιτική ψηφιακού γραμματισμού
Στις 10 Ιουλίου, ο Υπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης Δ. Παπαστεργίου, ο Υφυπουργός Παιδείας καθηγητής Ν. Παπαϊωάννου και ο Πρύτανης του ΑΠΘ καθηγητής Κ. Αναστασιάδης παρακολούθησαν τη διαδικασία εξετάσεων με τη χρήση τάμπλετ στο Τμήμα Ιατρικής του ΑΠΘ. Η επίσκεψή τους είχε πανηγυρικό χαρακτήρα και ακολούθησε έκδοση δελτίου Τύπου από το ΑΠΘ όπου διευκρινίζονταν ότι «το σύστημα έχει ήδη αξιοποιηθεί από περισσότερους από 8.000 φοιτητές/τριες». Η όλη διαδικασία παρουσιάστηκε ως μια επιτυχία ψηφιακού εκσυγχρονισμού του ΑΠΘ και εξοικείωσης των φοιτητών/τριών με τις νέες τεχνολογίες. Toν ίδιο πανηγυρικό τόνο είχε και η προτροπή του πρωθυπουργού Κ. Μητσοτάκη, στην πρόσφατη εβδομαδιαία ανασκόπηση που δημοσιοποίησε, «να ακολουθήσουν και άλλα δημόσια Πανεπιστήμια» την χρήση τάμπλετ στις εξετάσεις.
Το θέμα έχει απασχολήσει τη Σύγκλητο σε διαδοχικές συνεδρίες και είχαν εκφραστεί ισχυρές διαφωνίες στην απαίτηση του Πρύτανη του ΑΠΘ να αποτελέσουν οι εξετάσεις μέσω τάμπλετ το βασικό τρόπο διεξαγωγής των εξετάσεων. Στην πράξη αποδείχθηκε ότι τα τάμπλετ δεν μπορούν να φορτιστούν εύκολα και ταυτόχρονα, υπήρξαν και άλλες δυσκολίες ως προς την χρήση και την αποθήκευσή τους. Ως προς το αν ήταν επιτυχημένη η προσπάθεια καθιέρωσης εξετάσεων με την χρήση τάμπλετ, οι αριθμοί «μιλάνε από μόνοι τους». Στην επίσημη σελίδα του ΑΠΘ δηλώνεται ότι το πανεπιστήμιο έχει 78.840 προπτυχιακούς/ές φοιτητές/τριες (https://www.auth.gr/uni/). Άρα, μόνο το 10,4% των φοιτητών/τριών έδωσε εξετάσεις με τάμπλετ.
Το άτοπο των πανηγυρισμών δεν αφορά όμως μόνο την πρόδηλη αποτυχία εμπέδωσης αυτού του τρόπου εξέτασης. Αφορά αυτή καθαυτή την επιδίωξη επιβολής των εξετάσεων με την χρήση ψηφιακών μέσων. Κατά σύμπτωση, μια μέρα πριν την επίσκεψη των δύο υφυπουργών, η Νομική Σχολή του Πανεπιστημίου του Σικάγο ανακοίνωσε την απαγόρευση χρήσης κινητών, τάμπλετ και φορητών υπολογιστών στις εξετάσεις του πρώτου έτους! Αιτιολόγησε αυτήν την πολιτική ως μέτρο ενίσχυσης της ανεξάρτητης νομικής σκέψης πριν από την εκμάθηση εργαλείων ΑΙ. Το θέμα κάλυψαν εκτενώς πολλά διεθνή ΜΜΕ μεταξύ των οποίων το CBS και το Reuters.
Η επιλογή αυτή δεν αποτελεί μια μεμονωμένη διεθνώς κίνηση. Πολλά Πανεπιστήμια της Σουηδίας και της Φινλανδίας αύξησαν φέτος τις δια ζώσης γραπτές εξετάσεις σε χαρτί και τις προφορικές εξετάσεις. Στη Μεγάλη Βρετανία Πανεπιστήμια όπως της Οξφόρδης, του Καίμπριτζ και του Λονδίνου έχουν φέτος αναθεωρήσει τις πολιτικές αξιολόγησης των φοιτητών/τριών δίνοντας μεγαλύτερη έμφαση στις εξετάσεις με φυσική παρουσία χωρίς την χρήση ψηφιακών μέσων.
Το ζήτημα δεν είναι να γίνουμε ψηφιακοί λουδίτες υποστηρίζοντας εξετάσεις με πένες μελανιού. Η χρήση τεχνολογιών ΑΙ και ψηφιακών συσκευών είναι παραγωγική όταν συνδυάζεται με μια ευρύτερη πολιτική ψηφιακού γραμματισμού και προϋποθέτει την ενίσχυση της κριτικής σκέψης, των δεξιοτήτων φυσικής γραφής και των ικανοτήτων συγγραφής χωρίς ψηφιακά μέσα. Επιπλέον, τα διαφορετικά γνωστικά αντικείμενα απαιτούν διαφορετικές διαδικασίες αξιολόγησης, ορισμένα σίγουρα χωρίς ψηφιακά μέσα. Χωρίς αυτές τις προϋποθέσεις η χρήση τάμπλετ στις εξετάσεις ικανοποιεί βασικά προτεραιότητες προεκλογικών δρώμενων. Συνιστά κατασπατάληση δημοσίων πόρων που είναι απαραίτητη για πιο επιτακτικές ανάγκες, π.χ. για τις άθλιες συνθήκες στις φοιτητικές εστίες. Δεν έχουν ψηφιακές φοβίες για την τεχνολογία στο Πανεπιστήμιο του Σικάγο, ούτε στην Οξφόρδη, ούτε στο Καίμπριτζ. Απλά γνωρίζουν τη διαφορά ανάμεσα στη διεθνή επιστημονική πρωτοπορία και στον αποικιοποιημένο μιμητισμό.
