Μην πούμε πως δεν ξέραμε

Λέξεις: Ρία Φελεκίδου

Και ξαφνικά, ένας αδόκητος θάνατος, αυτός της εκπαιδευτικού Σοφίας Χρηστίδου, ενεργοποίησε τα αντανακλαστικά όχι απλώς ενός επαγγελματικού κλάδου αλλά μιας ολόκληρης κοινωνίας.

Τα κοινωνικά δίκτυα κατακλύστηκαν από αφηγήσεις και εξομολογήσεις περιστατικών σχολικής βίας, συχνά ακραίων, με δράστες κυρίως μαθητές σε βάρος εκπαιδευτικών.

Τα σχόλια δίνουν και παίρνουν, μικρά λαϊκά δικαστήρια στήνονται σχεδόν σε κάθε προφίλ ή σελίδα που ασχολήθηκε με το θέμα, οι ευθύνες επιμερίζονται ή εξ ολοκλήρου αποδίδονται, η οργή αυξάνεται με γεωμετρική πρόοδο και πια ξεχειλίζει.

Ο ίδιος οργασμός συζητήσεων και ανταλλαγής απόψεων επικρατεί στις ομαδικές συνομιλίες των εκπαιδευτικών, στις κατ’ ιδίαν συζητήσεις τους αλλά και σε πηγαδάκια και παρέες ανθρώπων άσχετων με το επάγγελμα, άσχετων ακόμη και με την ιδιότητα του γονέα ή του μαθητή.

Φαίνεται πως για μια ακόμη φορά ανακαλύψαμε όλοι μας την Αμερική. Όμως η πραγματικότητα ήταν πάντα εκεί και ας μην την ονομάζαμε ως τέτοια.

Ξεκινώντας από την πηγή της επίσημης ενημέρωσης, τα ΜΜΕ, είναι φανερό πως ποτέ δεν είχαν ακούσει ή φανταστεί πως στο άδυτο των σχολικών αιθουσών, οι εκπαιδευτικοί επιδίδονται σε πληθώρα ρόλων(ηθοποιού, νοσηλευτή, ψυχολόγου,οργάνου της τάξης, δικαστή, ντετέκτιβ κ.τ.λ), ελάχιστα συνδεδεμένων με τα εκπαιδευτικά και παιδαγωγικά τους καθήκοντα αλλά αναγκαίων να υποδυθούν, για να καταφέρουν να επιτελέσουν τα καθήκοντά τους αξιοπρεπώς!

Δεν είχε φτάσει στ’ αυτιά τους πως αρκετές φορές η ισορροπία δυνάμεων ανατρέπεται και ο καθηγητής φτάνει να γίνεται όμηρος ανοριακών εφήβων, που είναι αποφασισμένοι να μη μάθουν το παραμικρό οι ίδιοι αλλά και κανένας άλλος μέσα στην τάξη.

Και αν και πάντα στην πρώτη γραμμή της σκανδαλολογίας πολλά από αυτά, αν και βρίθουν από καταγγελίες για περιστατικά με ακραία φαινόμενα bullying στα σχολεία, από μαθητές σε μαθητές και από στοιχεία και έρευνες για την ανησυχητική αύξηση της νεανικής παραβατικότητας, δεν οσμίστηκαν αυτό το υποκεφάλαιο στον ευμεγέθη άτλαντα της σχολικής βίας.

Το Υπουργείο Παιδείας και η διοίκηση από την άλλη, επίσης τίποτα δε γνώριζαν! Με παγιωμένες αντιλήψεις για τους εκπαιδευτικούς, έχουν υιοθετήσει τον ρόλο αυστηρού κηδεμόνα απέναντι σε «άτακτα παιδιά». Το μόνο τους μέλημα είναι με μηχανισμούς επιβολής, διοικητική πίεση, γραφειοκρατικά και άνευ ουσίας μοντέλα αξιολόγησης, ξένα στη σχολική πραγματικότητα κι απειλές πειθαρχικών στην άσκηση νόμιμων συνδικαλιστικών δικαιωμάτων, να ελέγχουν τους εκπαιδευτικούς και την εκπαίδευση σύμφωνα με τις άμεσες αλλά και μακροπρόθεσμες επιδιώξεις τους, για ένα κατακερματισμένο και κατηγοριοποιημένο σχολείο, που θα φροντίζει να βρίσκει μόνο του μαθητές, να χειραγωγεί τους εκπαιδευτικούς του και να αυτοχρηματοδοτείται.

Μια άλλη θαυματουργή –και αμφίβολης αποτελεσματικότητας- διαχείριση των πολλαπλών προβλημάτων της εκπαίδευσης επιχειρείται διαμέσου…πλατφορμών που ήδη λειτουργούν ή αναμένονται.

Ωστόσο, στην ειδική ψηφιακή πλατφόρμα για την αντιμετώπιση της ενδοσχολικής βίας και των φαινομένων εκφοβισμού, καταγγελίες μπορούν να κάνουν μόνο γονείς και μαθητές (άρθρο 6 Ν.5029/2023), ενώ οι εκπαιδευτικοί εμφανίζονται μόνο ως εν δυνάμει θύτες!

Όμως όλη αυτή η αλυσίδα ιεραρχίας, από την Υπουργό, τους Υφυπουργούς και τους Γενικούς Γραμματείς, στους Περιφερειακούς Διευθυντές Εκπαίδευσης και από εκεί στους Διευθυντές Εκπαίδευσης, μέχρι τους Διεθυντές των σχολείων και τον τελευταίο εκπαιδευτικό της τάξης θα έπρεπε να συνδέεται με αρραγείς, συναδελφικούς και κυρίως ανθρώπινους δεσμούς. Όχι μόνο επειδή οι ιεραρχικά ανώτεροι προέρχονται από το σώμα της εκπαίδευσης και όσο και αν λησμόνησαν την πραγματικότητα της τάξης είναι κυρίως και πάνω απ’ όλα συνάδελφοι και όχι μάνατζερ. Αλλά κι επειδή μόνο αν η αλήθεια του σχολείου, με τα προβλήματα της κοινωνίας να απεκδύονται και το τελευταίο φύλλο συκής και προσποίησης μέσα στις τάξεις φτάσει στα κέντρα λήψης αποφάσεων οι αποφάσεις θα λύνουν προβλήματα και δε θα δημιουργούν νέα ούτε θα κουκουλώνουν την πραγματικότητα.

Και στο κάδρο της …άγνοιας, βρίσκονται και τα θύματα αυτής της νέας πραγματικότητας βίας μέσα στα σχολεία, οι εκπαιδευτικοί αλλά και το μεγάλο κοινό.

Οι εκπαιδευτικοί, παρασυρμένοι από ένα υπερβολικό αίσθημα επαγγελματικής ευθύνης, από ανασφάλεια και ενοχή για την αδυναμία ελέγχου και μέσα σε ένα κλίμα καλλιέργειας της αντίληψης πως είναι οι αποκλειστικά υπαίτιοι για τα τεκταινόμενα στις τάξεις τους, τηρούσαν τον νόμο της σιωπής. Σίγουρα στο ευρύτερο κοινωνικό περιβάλλον, συχνά και μεταξύ τους. Το στίγμα της ανεπάρκειας ή και της πνευματικής ανικανότητας παραμόνευε…

Και οι γονείς; Η κοινωνία; Δεν ήξεραν; Και πώς είναι δυνατόν να μην είχαν καν φανταστεί πως αυτή η πρωτόγνωρη βία των ανηλίκων που παρακολουθούμε σήμερα όλοι άναυδοι δε θα στοχοποιούσε και εκπαιδευτικούς σε σχολεία;

Η άδικη και συχνά χυδαία κριτική στο επάγγελμα των εκπαιδευτικών, οι μεθοδευμένες προσπάθειες απαξίωσής τους, με κακοήθεις και αστήρικτους χαρακτηρισμούς από πολιτικά πρόσωπα επιρροής, η μετατόπιση των ευθυνών για κάθε δυσλειτουργία που εμφανίζεται στη σχολική κοινότητα στο πρόσωπό τους, κατάφεραν να επικρατήσουν σχεδόν αστικοί μύθοι για το επάγγελμα του εκπαιδευτικού και να δημιουργήσουν φαινόμενα κοινωνικού αυτοματισμού σε μια ταλαιπωρημένη και καθημαγμένη κοινωνία.

Το σχολείο άλλαξε όπως και η κοινωνία άλλαξε. Οι καθημερινές δυσκολίες, η μάχη για την επιβίωση, η υποκατάσταση των ανθρώπινων σχέσεων από τις εικονικές σχέσεις και τις οθόνες, η βία που είναι η κυρίαρχη επιλογή συμπεριφοράς και διαχείρισης ζητημάτων σε όλα τα επίπεδα, αφήνουν το ισχυρό αποτύπωμά τους στην οικογένεια, αυτή στα παιδιά και τα παιδιά στο σχολείο. Τόσο απλά. Κι αυτό είναι μια προφανής πραγματικότητα, που ο φόβος κι η επαγγελματική ανασφάλεια των εκπαιδευτικών, ο διοικητικός και πολιτικός αυταρχισμός και η αδιαφορία του Υπουργείου και της διοίκησης, η προπαγάνδα των υποταγμένων στα κέντρα εξουσίας ΜΜΕ και η κοινωνική ακρισία δεν επέτρεψαν να δούμε. Όχι πριν ο θάνατος μιας εκπαιδευτικού, που η δικαιοσύνη θα αποδείξει πόσο οργανικά συνδέεται με το bullying που είχε υποστεί και τη στάση της διοίκησης, σηκώσει το χαλί και αποκαλύψει, όλα όσα συστηματικά σπρώχνονταν από κάτω του.

*Η Ρία Φελεκίδου είναι εκπαιδευτικός – συγγραφέας