Ο εσωτερικός μας διάλογος, δημιουργεί την εξωτερική μας πραγματικότητα
«Αν ο φακός είναι θολός, η πραγματικότητα αλλοιώνεται και μοιάζει εχθρική, περιοριστική, άδικη» - Γράφει η Σοφία Αγαθονικοπούλου
Λέξεις: Σοφία Αγαθονικοπούλου
Η φράση ακούγεται σχεδόν αυτονόητη, ίσως και λίγο κοινότυπη. Κι όμως, πίσω της κρύβεται μια βαθιά αλήθεια που συχνά είτε παρεξηγούμε είτε απλοποιούμε υπερβολικά. Δεν πρόκειται ούτε για μαγική σκέψη, ούτε για μια αισιόδοξη αυταπάτη θετικοποίησης. Πρόκειται για τον τρόπο με τον οποίο οι λέξεις που χρησιμοποιούμε και επαναλαμβάνουμε μέσα μας, διαμορφώνουν τις αποφάσεις μας, τη συμπεριφορά μας και τελικά τη ζωή που ζούμε.
Ο εσωτερικός διάλογος είναι η φωνή που μας συνοδεύει παντού. Είναι το σχόλιο μετά από ένα λάθος, η ερμηνεία μιας απόρριψης, η πρόβλεψη που αυτόματα κάνει ο εγκέφαλός μας πριν καν δοκιμάσουμε. Ο εγκέφαλος λειτουργεί σε μαθημένες συμπεριφορές εξοικονομώντας ενέργεια. Φράσεις όπως: δεν είμαι αρκετός, πάντα αποτυγχάνω, δεν έχει νόημα να προσπαθήσω κλπ, δεν μένουν μόνο θεωρητικές. Είναι τα γυαλιά μας, ο αντιληπτικός μας φακός, μέσα από τον οποίο βλέπουμε τον κόσμο. Και αν ο φακός είναι θολός, η πραγματικότητα αλλοιώνεται και μοιάζει εχθρική, περιοριστική, άδικη.
Εδώ αξίζει να σημειώσουμε ότι οι δυσκολίες, οι ανισότητες, οι απώλειες υπάρχουν. Αυτό που αλλάζει είναι ο τρόπος που στεκόμαστε απέναντί τους. Ο Επίκτητος έλεγε ότι τα γεγονότα συμβαίνουν. Ο τρόπος με τον οποίο οι άνθρωποι τα αντιμετωπίζουν, αλλάζει. Έτσι ακριβώς και με τον εσωτερικό μας διάλογο. Δεν εξαφανίζει τα εμπόδια, αλλά καθορίζει το αν θα τα δούμε ως τελεσίδικες αποδείξεις ανικανότητας ή ως δεδομένα που απαιτούν διεργασία, προσαρμογή και επιμονή.
Όταν ο εσωτερικός μας λόγος είναι αυστηρός και τιμωρητικός, τείνουμε να δρούμε με φόβο. Αποφεύγουμε, αναβάλλουμε, συμβιβαζόμαστε.
Όχι επειδή δεν μπορούμε, αλλά επειδή έχουμε ήδη πειστεί ότι δεν αξίζει. Αντίθετα, ένας εσωτερικός διάλογος που βασίζεται στον ρεαλισμό και τη συμπόνια μας επιτρέπει να αναγνωρίζουμε τα λάθη χωρίς να ταυτιζόμαστε μαζί τους. Άλλο είναι να πω ότι αυτό που έκανα δεν πέτυχε και άλλο να πω είμαι αποτυχημένος. Άλλο είναι να κρίνω την πράξη και άλλο να κρίνω την προσωπικότητα. Η πράξη είναι συγκεκριμένη. Η προσωπικότητα είναι αυτό που με καθορίζει.
Το ουσιαστικό δεν είναι να μάθουμε αντικαθιστούμε κάθε αρνητική σκέψη με μία θετική, αλλά να παρατηρούμε τον εσωτερικό μας διάλογο, να τον αμφισβητούμε και να τον διεργαζόμαστε. Είναι όντως αλήθεια αυτό που λέμε στον εαυτό μας ή απλώς μια παλιά συνήθεια; Υπάρχουν αποδείξεις για αυτό ή απλά μιλά ο φόβος;
Η αλλαγή του εσωτερικού διαλόγου είναι πράξη ευθύνης. Δεν σημαίνει ότι φταίμε για ό,τι μας συμβαίνει. Σημαίνει ότι αναγνωρίζουμε τη δύναμη που έχουμε στον τρόπο που ανταποκρινόμαστε. Και αυτή η ανταπόκριση, επαναλαμβανόμενη ξανά και ξανά, χτίζει σχέσεις, καριέρες, όρια και επιλογές. Με άλλα λόγια, χτίζει την πραγματικότητα που βιώνουμε.
Ίσως τελικά η πιο επαναστατικό πράξη που μπορούμε να κάνουμε, δεν είναι να αλλάξουμε τον κόσμο απ’ έξω, αλλά να παρατηρήσουμε την εσωτερική μας αφήγηση. Επειδή όπως σοφά είχε υπογραμμίσει ο Λάο Τσε τη δύναμη της συνειδητότητας για τον έλεγχο του εσωτερικού μας κόσμου: οι σκέψεις γίνονται λόγια, τα λόγια πράξεις, οι πράξεις συνήθειες, οι συνήθειες χαρακτήρας και τελικά ο χαρακτήρας διαμορφώνει το πεπρωμένο μας.
*H Σοφία Αγαθονικοπούλου είναι Σύμβουλος Ψυχικής Υγείας & Ολιστικής Ανάπτυξης
