ΟΠΕΚΕΠΕ: Το πραγματικό διακύβευμα δεν είναι οι παραπομπές. Είναι το μοντέλο διακυβέρνησης
Η υπόθεση του ΟΠΕΚΕΠΕ έρχεται να προστεθεί σε μια σειρά γεγονότων που έχουν δημιουργήσει την αίσθηση ότι η διαφάνεια και η λογοδοσία δεν αποτελούν προτεραιότητα της σημερινής διακυβέρνησης
Λέξεις: Αλέξανδρος Διαμαντόπουλος
Η υπόθεση του ΟΠΕΚΕΠΕ δεν αφορά μόνο τις δικαστικές εξελίξεις. Αφορά κυρίως τον τρόπο με τον οποίο ασκήθηκε η εξουσία τα τελευταία χρόνια και την εμπιστοσύνη των πολιτών στους θεσμούς.
Η παραπομπή τεσσάρων εν ενεργεία βουλευτών της Νέας Δημοκρατίας στη Δικαιοσύνη είναι μια ιδιαίτερα σοβαρή εξέλιξη. Η Δικαιοσύνη θα κάνει τη δουλειά της και όλοι δικαιούνται το τεκμήριο της αθωότητας. Όμως άλλο η ποινική ευθύνη και άλλο η πολιτική ευθύνη.
Αυτό που προκαλεί εντύπωση είναι η προσπάθεια της κυβέρνησης να παρουσιάσει την υπόθεση ως μικρότερη από όσο αρχικά φαινόταν. Όταν, όμως, το βασικό πολιτικό επιχείρημα είναι ότι «δεν είναι τόσο μεγάλο το πρόβλημα», ουσιαστικά παραδέχεσαι ότι υπάρχει πρόβλημα.
Το πραγματικό ερώτημα δεν είναι πόσοι παραπέμπονται. Είναι πώς δημιουργήθηκαν οι προϋποθέσεις ώστε να φτάσουμε σε αυτή την κατάσταση.
Η υπόθεση του ΟΠΕΚΕΠΕ δεν μοιάζει με ένα μεμονωμένο περιστατικό. Έρχεται να προστεθεί σε μια σειρά γεγονότων που έχουν δημιουργήσει την αίσθηση ότι η διαφάνεια και η λογοδοσία δεν αποτελούν προτεραιότητα της σημερινής διακυβέρνησης. Όταν η διαχείριση δημόσιου χρήματος συνοδεύεται από συνεχείς αμφισβητήσεις, τότε το πρόβλημα είναι πολιτικό και όχι μόνο διοικητικό.
Το λεγόμενο επιτελικό κράτος παρουσιάστηκε ως ένα μοντέλο μεγαλύτερης αποτελεσματικότητας. Στην πράξη, όμως, συγκέντρωσε σημαντικές αρμοδιότητες γύρω από το πρωθυπουργικό κέντρο. Και όταν η εξουσία συγκεντρώνεται χωρίς ισχυρούς μηχανισμούς ελέγχου, αυξάνονται οι κίνδυνοι αδιαφάνειας και αυθαιρεσίας.
Δεν είναι τυχαίο ότι η υπόθεση του ΟΠΕΚΕΠΕ έρχεται να προστεθεί σε μια περίοδο που σημαδεύτηκε από τις υποκλοπές, τις συζητήσεις για το κράτος δικαίου και μια γενικευμένη κρίση εμπιστοσύνης απέναντι στους θεσμούς. Η κοινωνία δεν βλέπει πλέον μεμονωμένα περιστατικά. Βλέπει ένα επαναλαμβανόμενο μοτίβο.
Το ίδιο ισχύει και για τις εικόνες που κυριάρχησαν στη δημόσια συζήτηση γύρω από την υπόθεση. Οι αναφορές σε «Φραπέδες», «Χασάπηδες», κερδισμένα Τζόκερ και πολυτελή αυτοκίνητα δεν αντιμετωπίζονται από τους πολίτες ως απλές λεπτομέρειες. Ενισχύουν την εντύπωση ότι υπάρχουν άνθρωποι που θεωρούν πως η εγγύτητα στην εξουσία μπορεί να εξασφαλίζει προνόμια.
Γι’ αυτό και το πραγματικό δίλημμα των επόμενων εκλογών δεν είναι «σταθερότητα ή περιπέτεια». Είναι αν η χώρα θα συνεχίσει με ένα μοντέλο που παράγει κρίση εμπιστοσύνης ή αν θα περάσει σε μια νέα περίοδο διαφάνειας, λογοδοσίας και ισχυρών θεσμών.
Η πρόταση που έχει καταθέσει ο Αλέξης Τσίπρας δεν αφορά μόνο την αλλαγή κυβέρνησης. Αφορά την αλλαγή του τρόπου με τον οποίο ασκείται η εξουσία. Γιατί το κρίσιμο ερώτημα δεν είναι μόνο ποιος κυβερνά. Είναι με ποιους κανόνες κυβερνά.
Την ίδια στιγμή, ο δημόσιος διάλογος δηλητηριάζεται από μια πολιτική κουλτούρα που εκφράζεται από το μέγαρο Μαξίμου, τον «αδωνισμό». Μια κουλτούρα που αντικαθιστά τη λογοδοσία με επιθέσεις, την πολιτική επιχειρηματολογία με απαξίωση και τις απαντήσεις με επικοινωνιακούς αντιπερισπασμούς. Όσο η συζήτηση μεταφέρεται στην πόλωση, τόσο απομακρύνεται από τα πραγματικά προβλήματα της κοινωνίας.
Οι πολίτες, όμως, ζητούν κάτι πολύ πιο απλό. Ένα κράτος που λειτουργεί με κανόνες, που σέβεται τους θεσμούς, που προστατεύει το δημόσιο χρήμα και που εμπνέει εμπιστοσύνη.
Γιατί τελικά, η εμπιστοσύνη δεν χτίζεται με συνθήματα. Χτίζεται με πράξεις.
*Ο Αλέξανδρος Διαμαντόπουλος είναι Μέλος Εθνικού Συμβουλίου ΕΛ.Α.Σ. και Δημοτικός Σύμβουλος Δήμου Δέλτα
