Όταν το σύστημα επιβραβεύει τα παράσιτα

Λέξεις: Σπύρος Γκέλης

Στη Βιολογία υπάρχει ένας πολύ καθαρός όρος:

παρασιτισμός.

Είναι η σχέση όπου ένας οργανισμός ζει εις βάρος ενός άλλου.

Αντλεί πόρους, εκμεταλλεύεται δομές, ωφελείται — χωρίς να προσφέρει τίποτα.

Και συχνά, χωρίς να γίνεται άμεσα αντιληπτός.

Δεν είναι (μόνο) θέμα ηθικής. Είναι μηχανισμός.

Όταν όμως βλέπεις ανθρώπους να καταλαμβάνουν θέσεις που απαιτούν πτυχία και μεταπτυχιακά χωρίς να τα διαθέτουν, να χρησιμοποιούν το σύστημα για προσωπικό όφελος και να υποδύονται με θράσος ότι όλα είναι «κανονικά», τότε δεν μιλάμε απλώς για πολιτικό λάθος.

Μιλάμε για μια συμπεριφορά που λειτουργεί ακριβώς με τους ίδιους όρους με τα παράσιτα:

Εκμετάλλευση ενός συστήματος που άλλοι στηρίζουν με κόπο.

Απορρόφηση κύρους που άλλοι κέρδισαν με θυσίες.

Υπονόμευση της αξιοκρατίας, που είναι ο «ιστός» της κοινωνίας.

Και το πιο προκλητικό;

Αυτό συμβαίνει μπροστά στα μάτια:

– των μαθητών που δίνουν Πανελλήνιες, – των φοιτητών που παλεύουν να πάρουν το πτυχίο τους, – των νέων επιστημόνων που επενδύουν χρόνια σε διδακτορικά.

Το μήνυμα που εκπέμπεται είναι ξεκάθαρο:

«Το σύστημα δεν επιβραβεύει την προσπάθεια. Επιβραβεύει την εκμετάλλευσή του.» Στη φύση, όταν αφήσεις τα παράσιτα ανενόχλητα οδηγούμαστε σε αρρώστιες (φανταστείτε έναν σκύλο με χιλιάδες τσιμπούρια επάνω του).

Το ίδιο συμβαίνει και στην κοινωνία. Και είναι ντροπή.

Ντροπή απέναντι στα παιδιά που σε έναν μήνα δίνουν Πανελλήνιες.

Ντροπή απέναντι στους φοιτητές που παλεύουν με εξεταστικές και ενοίκια (και με τη δαμόκλειο σπάθη της διαγραφής που ΑΥΤΗ η κυβέρνηση έσπευσε να νομοθετήσει και ο υπουργός πανηγύριζε).

Ντροπή απέναντι στους νέους επιστήμονες που λιώνουν σε διδακτορικά, με μισθούς πείνας και αβεβαιότητα.

Γιατί αυτό τους λέει:

«Δεν χρειάζεται να κοπιάζεις. Δεν χρειάζεται να αξίζεις. Αρκεί να έχεις άκρες.»

Αυτό δεν είναι απλώς παρατυπία.

Είναι ευθεία επίθεση στην αξιοκρατία.

Είναι χαστούκι στην εκπαίδευση.

Είναι περιφρόνηση της ίδιας της γνώσης.

Και όσο παραμένει στη θέση του;

Η ντροπή δεν είναι μόνο δική του.

Είναι κυβερνητική.

Είναι θεσμική.

Είναι συλλογική.

Κάθε λεπτό που περνάει, η λέξη είναι μία:

ΝΤΡΟΠΗ.

*Ο Σπύρος Γκέλης είναι Kαθηγητής στο Τμήμα Βιολογίας ΑΠΘ.