Παγκόσμια Ημέρα Ρομά Περηφάνειας

Η 8η Απριλίου έχει καθιερωθεί ως η Παγκόσμια Ημέρα του Έθνους των Ρομά σε ανάμνηση του Πρώτου Παγκόσμιου Συνεδρίου Ρομά που πραγματοποιήθηκε στο Λονδίνο στις 8 Απριλίου 1971 από εκπροσώπους Ρομά όλου του κόσμου με στόχο θα θέσει τις βάσεις των διεκδικήσεων της κοινότητας στους τομείς της στέγασης, εκπαίδευσης, της διάσωσης και προώθησης της γλώσσας, κουλτούρας και πολιτισμού.

Το 1971 στην καρδιά του Ψυχρού πολέμου και των επιπτώσεων του Β. Παγκοσμίου Πολέμου οι Ρομά προσπαθούν να διεκδικήσουν την ιστορική αναγνώριση του δικού τους Ολοκαυτώματος που στοίχησε την ζωή σε παραπάνω από 500.000 ανθρώπους. Οι τσιγγάνοι ως μέρος των εθνών που δημιουργήθηκαν μετά τον πόλεμο συνέχισαν να ζουν αρμονικά με τον υπόλοιπο πληθυσμό παρά τα στερεότυπα και τις προκαταλήψεις που βαθιά ριζωμένες εμπόδισαν σε πολλές περιπτώσεις την πλήρη ενσωμάτωση τους.

Η εσωστρέφεια έδωσε την θέση της στη υλοποίηση οραμάτων όπως αυτό της Ενωμένης Ευρώπης, των ελεύθερων μετακινήσεων στα οποία ήρθε να προστεθεί η πτώση των καθεστώτων του Ανατολικού Μπλοκ, ο Πόλεμος στα Βαλκάνια, ο πόλεμος στον Κόλπο.

Οι Ρομά κατά κύριο λόγο εργάτες γης, γυρολόγοι, έμποροι, τεχνίτες, ευάλωτοι, φτωχοί, πολίτες της κατώτερης τάξης ήρθαν αντιμέτωποι με νέες προκλήσεις τις οποίες δεν μπόρεσε να προβλέψει κανένα από τα συνέδρια και καμία στρατηγική ένταξης. Οι κοινότητες άλλωστε είναι εντελώς διαφορετικές μεταξύ τους και επηρεάζονται από το κλίμα, την οικονομία, το πολίτευμα κάθε χώρας με αποτέλεσμα να είναι δύσκολο να ακολουθηθεί μια πολιτική που δεν θα έχει ως βάση της την εξατομικευμένη παρέμβαση.

Νέοι μεταναστευτικοί και προσφυγικοί πληθυσμοί άλλαξαν την ανθρωπογεωργαφία των Βαλκανίων και της Ευρώπης, οι νέες τεχνολογίες κατέστησαν αχρείαστα κάποια επαγγέλματα με τους Ρομά να μην μπορούν να συμβαδίσουν και να εκπαιδευτούν στις νέες απαιτήσεις. Σε κάποιες περιπτώσεις ειδικοί νόμοι και διατάγματα, σε άλλες ο αναλφαβητισμός, η πρόωρη σχολική εγκατάλειψη η προτεραιοποίηση της επιβίωσης ενέτειναν το πρόβλημα των ανειδίκευτων, ανέργων φτωχών τσιγγάνων που είχαν να παλέψουν επιπρόσθετα με το ρατσισμό και την αδιαφορία των πολιτών και του κράτους.

Οι εξαθλιωμένες κοινότητες στις παρυφές των πόλεων με άναρχη δομή και κατοίκους πρόωρα κουρασμένους από κάθε λογή αντιξοότητες έγιναν πόλος έλξης για την εγκατάσταση παραβατικών ομάδων και συμμοριών οργανωμένων στο λαθρεμπόριο, τα προϊόντα μαϊμού, τα λαθραία τσιγάρα και τα ναρκωτικά.

Με την ανοχή και της κρατικής εξουσίας που έβλεπε το χρόνιο πρόβλημα των ναρκωτικών και τον ευάλωτων πληθυσμών να μετατοπίζεται στις παρυφές των πόλεων και να ευνοεί το gentrification (εξυγίανση κακόφημων περιοχών ) – ειδικά σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη δημιουργήθηκε τα τελευταία χρόνια σε αρκετές περιοχές μεγάλων πόλεων μια μικτή κατάσταση που στον ίδιο γεωγραφικά χώρο όπου Ρομά εγκαταστάθηκαν κάποιες δεκαετίες νωρίτερα συνυπάρχουν πλέον με πρόσφυγες και μετανάστες που δεν γίνονται δεκτοί σε camp και δομές φιλοξενίας καθώς είναι εν αναμονή ή έχουν ακυρωτική απόφαση για άδεια παραμονής.

Και ενώ τα τελευταία χρόνια ειδικά στην Ευρώπη όλα τα κράτη μέλη ενεσκήψανε με ενδιαφέρον και προσπάθησαν να συνταχθούν με τις Ευρωπαϊκές οδηγίες εκπονώντας σχέδια μετεγκαταστάσεων, προγράμματα ένταξης, η επί χρόνια δύσκολη κατάσταση λόγο της οικονομικής κρίσης, η αυστηροποίηση των διαδικασιών και της φορολογίας για το γυρολογικό εμπόριο, η ανάκληση αδειών μικροπωλητών,ο εγκλεισμός λόγο της πανδημίας του κορονοϊού, οι καταστροφές από την κλιματική αλλαγή, οι νέοι πόλεμοι που φτάνουν μέχρι την Ευρώπη οδηγούν σε μια εκ νέου εσωστρέφεια με τα προβλήματα στους οικισμούς Ρομά να μην λύνονται.

Η 8η Απριλίου σηματοδοτεί το εφαλτήριο για αλλαγές, για την ανάδειξη της γλώσσας και της κουλτούρας που τοποθετεί ισότιμα τους Ρομά στην Ευρωπαϊκή ιστορία και θα έπρεπε να μας πληροφορεί για θετικά βήματα και ιστορίες επιτυχίας. Αντίθετα μας βρίσκει κάθε χρόνο μπροστά σε νέα αδιέξοδα, με τους Ρομά να γίνονται στόχος των ΜΜΕ τα οποία προβάλλουν κατά κύριο λόγο ιστορίες που τους στοχοποιούν ως κλέφτες, ανάξιους εμπιστοσύνης και απατεώνες.

Ο μπαλαμός μαθητής θα καλέσει όλη την τάξη στα γενέθλια του εκτός από το γυφτάκι – γιατί έτσι του είπαν οι γονείς του. Δεν θα επιδιώξουν να παίξουν όλοι μαζί στην παιδική χαρά γιατί οι μεγαλύτεροι δεν θα το επιτρέψουν. Οι καθηγητές προκατελημένοι εξ αρχής θα θεωρήσουν δεδομένο πως το τσιγγανάκι δεν θα έρθει σχολείο γιατί δεν αγαπάει τα γράμματα. Η απουσία βιώματος θα στερήσει την ευκαιρία για αλληλεπίδραση η οποία μόνο πλούτο και πλουραλισμό θα είχε να προσφέρει.

Τα μεγαλύτερα οικονομικά σκάνδαλα σε μια χώρα δεν λογίζονται ως ληστεία, το να κλέψει ο τσιγγάνος χαλκό όμως είναι έγκλημα. Με τα δικαστήρια να έχουν αυστηροποιήσει παράλογα κάποιες ποινές ακόμα και για ανθρώπους που κατά την αναμονή για το εφετείο έχουν πλήρως ενταχθεί εργάζονται και προσπαθούν , η ελληνική κοινωνία έχει μείνει πίσω σε σχέση με καλές πρακτικές ένταξης Ευρωπαϊκών χωρών (πχ Ισπανία, Ρουμανία) στο θέμα της σχολικής διαρροής, των πρόωρων γάμων, της παραβατικότητας, έμφυλης βίας, συνθηκών διαβίωσης, πρόσβασης στην πρωτοβάθμια φροντίδα υγείας και δικαιοσύνης.

Πενήντα πέντε χρόνια μετά το πρώτο Συνέδριο στο Λονδίνο, τριάντα πέντε χρόνια μετά την καθιέρωση της 8ης Απριλίου ως Παγκόσμιας Ημέρας Ρομά οι αισιόδοξες εκείνες προβλέψεις πως θα άλλαζε η ζωή των Ρομά έμεινε στα χαρτιά ως ανεφάρμοστο σχέδιο που το παρέσυραν στην δίνη οι συνεχόμενες νέες προκλήσεις της ανθρωπότητας.