Πανελλαδικές, πίεση και σιωπηλές κραυγές
Αυτό που χρειάζεται περισσότερο ένας νέος άνθρωπος δεν είναι άλλη μία συμβουλή ή άλλη μία υπενθύμιση για διάβασμα. Είναι μια αγκαλιά, μια ήρεμη κουβέντα, μια αίσθηση ασφάλειας.
Λίγες ημέρες πριν την έναρξη των εξετάσεων στα σχολεία όλης της χώρας, το πανελλήνιο έχει συγκλονιστεί από τον τραγικό θάνατο δύο 17χρονων κοριτσιών στην Αθήνα, ένα γεγονός που συγκλόνισε βαθιά την κοινή γνώμη και άφησε πίσω του έντονη θλίψη, έναν ισχυρό προβληματισμό για όσα πολλές φορές επιλέγουμε να μην βλέπουμε, και ένα τεράστιο «γιατί». Δύο νέα παιδιά χάθηκαν τόσο άδικα, υπενθυμίζοντάς μας με τον πιο σκληρό τρόπο ότι πίσω από τα χαμόγελα, τις σχολικές επιδόσεις και την καθημερινότητα πολλών εφήβων μπορεί να κρύβεται μια αθέατη ψυχική μάχη.
Ζούμε σε μια κοινωνία που συχνά απαιτεί από τα παιδιά να είναι συνεχώς δυνατά, επιτυχημένα, ανταγωνιστικά και «άριστα». Μέσα σε αυτή τη διαρκή πίεση, ξεχνάμε πολλές φορές κάτι ουσιαστικό: ότι πίσω από τους βαθμούς και τις εξετάσεις υπάρχουν άνθρωποι και μάλιστα μικρά παιδιά. Υπάρχουν έφηβοι που κουβαλούν φόβους, αγωνίες, ανασφάλειες και ένα βάρος δυσανάλογο της ηλικίας τους, το οποίο συχνά δεν μπορούν να εκφράσουν εύκολα ούτε στους γονείς ούτε στους φίλους ούτε στους καθηγητές τους.
Η περίοδος των Πανελλαδικών εξετάσεων, που για πολλούς παρουσιάζεται ως ο σημαντικότερος σταθμός της ζωής ενός παιδιού, μετατρέπεται συχνά σε μια ασφυκτική δοκιμασία κυρίως για τον ίδιο αλλά και κατ΄επέκταση για την οικογένεια του. Το άγχος της επιτυχίας, ο φόβος της αποτυχίας και οι προσδοκίες οικογενειακές, κοινωνικές, αλλά και προσωπικές δημιουργούν ένα ψυχολογικό φορτίο, που πολλές φορές ξεπερνά τις αντοχές ενός εφήβου. Και όταν ένα παιδί νιώθει ότι η αξία του εξαρτάται αποκλειστικά από ένα αποτέλεσμα, τότε η αποτυχία μοιάζει στα μάτια του καταστροφική, ακόμη κι αν στην πραγματικότητα δεν είναι.
Δεν είναι τυχαίο ότι αυτές τις ημέρες τα ΚΕ.Δ.Α.Σ.Υ. όλης της χώρας και οι γραμμές ψυχολογικής υποστήριξης δέχονται αυξημένο αριθμό κλήσεων από μαθητές και γονείς που αναζητούν βοήθεια και καθοδήγηση. Οι ειδικοί επιβεβαιώνουν ότι το άγχος βρίσκεται σχεδόν στο επίκεντρο κάθε συζήτησης. Παιδιά που αισθάνονται ότι λυγίζουν. Γονείς που ασφαλώς θέλουν να στηρίξουν τα παιδιά τους, μα πολλές φορές άθελα τους και μην γνωρίζοντας τους ασκούν περισσότερη πίεση.
Το Κέντρο Ημέρας για την Πρόληψη της Αυτοκτονίας, το Παρατηρητήριο Αυτοκτονιών και η ΚΛΙΜΑΚΑ μέσω της Γραμμής Παρέμβασης για την Αυτοκτονία 1018 εργάζονται καθημερινά στο πεδίο της πρόληψης και επισημαίνουν πως η αυτοκαταστροφική συμπεριφορά δυστυχώς δεν αποτελεί μια ξαφνική ή ακατανόητη αντίδραση. Αντίθετα, πρόκειται για μια πολυπαραγοντική και δυναμική διαδικασία, η οποία συχνά εξελίσσεται σιωπηλά και αόρατα.
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλούν και τα επίσημα στοιχεία που καταγράφει το Παρατηρητήριο Αυτοκτονιών της ΚΛΙΜΑΚΑ για τις μικρές ηλικίες. Σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία, το 2022 αυτοκτόνησαν 4 παιδιά ηλικίας 12-14 ετών και 7 παιδιά ηλικίας 15-19 ετών. Το 2023 καταγράφηκε 1 αυτοκτονία παιδιού ηλικίας 12-14 ετών και 9 παιδιών ηλικίας 15-19 ετών. Το 2024 οι αριθμοί ήταν 3 και 7 αντίστοιχα, ενώ το 2025 καταγράφηκαν 1 περιστατικό στην ηλικιακή ομάδα 12-14 και 6 περιστατικά στις ηλικίες 15-19 ετών. Ιδιαίτερα ανησυχητικό είναι το γεγονός ότι ήδη μέσα στους πρώτους μήνες του 2026 έχουν καταγραφεί 1 αυτοκτονία παιδιού ηλικίας 12-14 ετών και 8 αυτοκτονίες εφήβων ηλικίας 15-19 ετών, γεγονός που αναδεικνύει την επείγουσα ανάγκη ενίσχυσης των μηχανισμών πρόληψης και ψυχολογικής υποστήριξης παιδιών και εφήβων.
Όπως τονίζουν οι ειδικοί, η εφηβεία είναι μια περίοδος έντονων συναισθηματικών μεταβολών και ευαλωτότητας. Η ψυχική δυσφορία συχνά δεν εκφράζεται με τρόπο άμεσα αναγνωρίσιμο από το περιβάλλον. Η απομόνωση, η αίσθηση αδιεξόδου, η συναισθηματική απορρύθμιση ή η αδυναμία διαχείρισης δύσκολων εμπειριών μπορεί να παραμένουν αόρατες μέχρι να φτάσει το παιδί σε μια κρίσιμη κατάσταση.
Και ίσως τελικά αυτό είναι το σημαντικότερο μήνυμα που οφείλουμε όλοι να κρατήσουμε. Οι Πανελλαδικές είναι μία εξέταση. Σημαντική, ναι. Καθοριστική ίσως για μια συγκεκριμένη στιγμή της ζωής. Όμως δεν είναι η ζωή ολόκληρη. Δεν καθορίζουν την αξία, την προσωπικότητα, την ευαισθησία, τα όνειρα και το μέλλον ενός ανθρώπου. Κανένας βαθμός δεν μπορεί να μετρήσει την ανθρώπινη αξία και καμία αποτυχία δεν μπορεί να ακυρώσει έναν άνθρωπο.
Αυτές τις ημέρες χρειάζεται περισσότερο από ποτέ να σταθούμε πραγματικά δίπλα στα παιδιά μας. Να τα ακούσουμε χωρίς κριτική και χωρίς συγκρίσεις. Να τους δώσουμε χώρο να μιλήσουν για όσα φοβούνται, για όσα τα πιέζουν, για όσα δεν αντέχουν. Να τους θυμίσουμε ότι η αγάπη μας δεν εξαρτάται από έναν βαθμό, μια σχολή ή ένα αποτέλεσμα.
Γιατί πολλές φορές αυτό που χρειάζεται περισσότερο ένας νέος άνθρωπος δεν είναι άλλη μία συμβουλή ή άλλη μία υπενθύμιση για διάβασμα. Είναι μια αγκαλιά, μια ήρεμη κουβέντα, μια αίσθηση ασφάλειας. Είναι να ακούσει από τους ανθρώπους του τη φράση που μπορεί να κάνει όλη τη διαφορά: «Ό,τι κι αν γίνει, εμείς είμαστε εδώ. Και αυτό δεν αλλάζει.»
– Η ΚΛΙΜΑΚΑ είναι ένας κοινωνικός φορέας, μη κερδοσκοπικός – μη κυβερνητικός οργανισμός (ΝΠΙΔ), που ιδρύθηκε το 2000 και δραστηριοποιείται στη λειτουργία Μονάδων και στην υλοποίηση προγραμμάτων και παρεμβάσεων για την προαγωγή της ψυχικής υγείας και την προώθηση της κοινωνικής ενσωμάτωσης των αποκλεισμένων ομάδων στην Ελλάδα και το εξωτερικό. https://www.klimaka.org.gr/home/
