Περί Ryanair και Θεσσαλονίκης
Ο Αστέρης Αποστολίδης γράφει με αφορμή την αποχώρηση της γνωστής αεροπορικής εταιρείας από το αεροδρόμιο Μακεδονία
Λέξεις: Αστέρης Αποστολίδης*
Τις τελευταίες ημέρες υπάρχει έντονη συζήτηση για τη Ryanair και τη Θεσσαλονίκη, συχνά με όρους θύματος και θύτη, ρόλοι που εναλλάσονται ανάλογα με τις προκαταλήψεις του καθένα. Προσωπικά θεωρώ ότι η προσέγγιση αυτή δεν αποτυπώνει την πραγματική διάσταση του ζητήματος.
Η Ryanair εφαρμόζει ένα σαφώς προσδιορισμένο επιχειρηματικό μοντέλο: αξιοποιεί τα αεροσκάφη της εκεί όπου επιτυγχάνεται η μεγαλύτερη δυνατή απόδοση. Εάν μια βάση δεν εξυπηρετεί τον στόχο αυτό, η εταιρεία θα ανακατανείμει τα μέσα της χωρίς δισταγμό. Πρόκειται για μια προσέγγιση αυστηρά προσανατολισμένη στην επιχειρισιακή αποτελεσματικότητα, και αυτό την κάνει εξαιρετικά κερδοφόρα, αλλά και της δίνει μέγάλη διαπραγματευτική δύναμη σε προορισμούς όπως η Θεσσαλονίκη.
Αυτό διαφοροποιεί τη λειτουργία της από τις παραδοσιακές εθνικές αεροπορικές εταιρείες, οι οποίες, σε έναν βαθμό, ενσωματώνουν και παραμέτρους συνδεσιμότητας ή εθνικού ενδιαφέροντος στο δίκτυό τους, ακόμη και όταν ορισμένα δρομολόγια δεν είναι τα πλέον αποδοτικά. Αντίστοιχα, και η Fraport λειτουργεί με ιδιωτικοοικονομικά κριτήρια. Το βασικό ερώτημα για έναν διαχειριστή αεροδρομίων είναι ποια επιλογή αποφέρει το μεγαλύτερο όφελος: χαμηλότερα τέλη με παρουσία της Ryanair ή υψηλότερα τέλη χωρίς αυτήν. Το κατά πόσο η παραχώρηση των δεκατεσσάρων αεροδρομίων στην Fraport από το 2017 εξυπηρετεί τα εθνικά και περιφερειακά συμφέροντα, το αφήνω στην κρίση σας.
Ωστόσο, το κρίσιμο ζήτημα, κατά την άποψή μου, εντοπίζεται στο πολιτικό και διοικητικό επίπεδο.
Η αντίδραση των εμπλεκόμενων φορέων (τοπική αυτοδιοίκηση, περιφέρεια, κεντρική διοίκηση) εκδηλώθηκε αφού το θέμα είχε ήδη εξελιχθεί. Σε ζητήματα αεροπορικής συνδεσιμότητας, οι παρεμβάσεις αυτού του τύπου απαιτούν έγκαιρο σχεδιασμό και προληπτική διαχείριση.
Επιπλέον, η ανάθεση χαρτοφυλακίων όπως ο τουρισμός σε πρόσωπα χωρίς σχετικό επαγγελματικό υπόβαθρο (π.χ. Βίκυ Χατζηβασιλείου) δημιουργεί εύλογα ερωτήματα ως προς την ικανότητα ουσιαστικής διαχείρισης σύνθετων θεμάτων που συνδέονται με τις αερομεταφορές και την περιφερειακή ανάπτυξη.
Παράλληλα, έχει ενδιαφέρον ότι ο Απόστολος Τζιτζικώστας, ο οποίος ως περιφερειάρχης είχε θεσμική ευθύνη για τα αεροδρόμια της περιοχής, βρίσκεται πλέον σε ρόλο σε ευρωπαϊκό επίπεδο που σχετίζεται άμεσα με τον τουρισμό και τις μεταφορές, ως ο σχετικός Επίτροπος. Στο πλαίσιο αυτού του ρόλου, εμφανίζεται τακτικά σε κοινές παρουσίες και εκδηλώσεις με τον CEO της Ryanair, Michael O’Leary, γεγονός που υπογραμμίζει ότι οι δίαυλοι επικοινωνίας υπάρχουν, αλλά το ζητούμενο είναι πώς και πότε αξιοποιούνται.
Το βασικό συμπέρασμα για εμένα είναι το εξής: Εάν μια αεροπορική εταιρεία έχει ήδη προχωρήσει σε ανακατανομή του στόλου της και έχει ενσωματώσει τις αλλαγές αυτές στον εμπορικό της προγραμματισμό, οι δυνατότητες ανατροπής της απόφασης είναι περιορισμένες. Για πόλεις όπως η Θεσσαλονίκη, όπου η διαθεσιμότητα εναλλακτικών επιλογών δεν είναι απεριόριστη, η αεροπορική συνδεσιμότητα αποτελεί στρατηγικό ζήτημα και απαιτεί συστηματική, προληπτική προσέγγιση.
Η αεροπορική συνδεσιμότητα δεν είναι αποτέλεσμα συγκυρίας ούτε διαχείρισης της τελευταίας στιγμής. Είναι προϊόν στρατηγικής, τεχνικής κατανόησης του κλάδου και έγκαιρης παρέμβασης. Όταν οι αποφάσεις των αεροπορικών εταιρειών έχουν ήδη ληφθεί και υλοποιούνται επιχειρησιακά, το περιθώριο επιρροής είναι εκ των πραγμάτων περιορισμένο. Σε αυτό το σημείο, οι δημόσιες τοποθετήσεις έχουν κυρίως επικοινωνιακό χαρακτήρα.
Αντίθετα, η ουσιαστική δουλειά έχει ήδη κριθεί νωρίτερα.
*Ο Αστέρης Αποστολίδης έχει διατελέσει διευθυντής καινοτομίας σε διεθνείς αεροπορικές εταιρίες και κατασκευαστές αεροσκαφών
