Στεγαστική πολιτική χωρίς εμάς για εμάς δεν γίνεται
Η δημοτική αρχή, ωστόσο, αποφεύγει τη διαβούλευση και ανακοινώνει νέα στεγαστικά μέτρα προσανατολισμένα στην ιδιωτική κερδοφορία και όχι στις κοινωνικές ανάγκες, λέει η Ένωση Ενοικιαστών στο άρθρο της.
Η Ένωση Ενοικιαστ(ρι)ών Θεσσαλονίκης έχει διατυπώσει μια σειρά αιτημάτων προς την Τοπική Αυτοδιοίκηση και έχει διεκδικήσει να έχει λόγο, ως εκπρόσωπος των πληττόμενων, σε όλες τις συζητήσεις για το στεγαστικό ζήτημα. Η δημοτική αρχή, ωστόσο, αποφεύγει τη διαβούλευση και ανακοινώνει νέα στεγαστικά μέτρα προσανατολισμένα στην ιδιωτική κερδοφορία και όχι στις κοινωνικές ανάγκες.
Πράξη 1. Τα αιτήματα
Η στεγαστική κρίση στη Θεσσαλονίκη έχει μόνιμα χαρακτηριστικά. Η αγορά κατοικίας 70 τ.μ. απαιτεί περίπου 120 μισθούς. Η πρόσβαση σε αξιοπρεπή κατοικία δυσκολεύει, χιλιάδες νοικοκυριά δίνουν δυσανάλογο μέρος του εισοδήματός τους για τη στέγη, τα ενοίκια αυξάνονται. Περίπου το ένα τρίτο των νοικοκυριών στο πολεοδομικό συγκρότημα ζει στο ενοίκιο, ενώ στον κεντρικό δήμο το ποσοστό ξεπερνά το 40%. Το πραγματικό πρόβλημα είναι ακόμη μεγαλύτερο, αφού ως «ιδιοκάτοικοι» καταγράφονται και άνθρωποι χωρίς πραγματική στεγαστική αυτονομία, νέοι που μένουν στα γονεϊκά σπίτια, άνθρωποι εγκλωβισμένοι σε ακατάλληλες ή κακοποιητικές συνθήκες, όσοι και όσες δεν μπορούν να αντέξουν το κόστος του ενοικίου. Το στεγαστικό πρόβλημα, λοιπόν, αφορά την πλειοψηφία.
Η Ένωση Ενοικιαστ(ρι)ών Θεσσαλονίκης εκπροσωπεί αυτό το κοινωνικό σώμα. Ως πρώτο σωματείο βάσης ενοικιαστών/τριών στην Ελλάδα, έχουμε διατυπώσει αιτήματα προς το κεντρικό κράτος, όμως η δράση μας παραμένει πρωτίστως τοπική. Θέλουμε η Τοπική Αυτοδιοίκηση να πάψει να διαχειρίζεται παθητικά τη στεγαστική κρίση και να υλοποιήσει όσα διεκδικούμε:
- 2% των δημοτικών προϋπολογισμών για δημοτικό απόθεμα κατοικίας με χαμηλά, κοινωνικά ελεγχόμενα ενοίκια,
- αξιοποίηση των κενών ακινήτων,
- Συνήγορο των Ενοικιαστών στα κέντρα κοινότητας
- ελέγχους κατοικησιμότητας σπιτιών
- προστασία από εξώσεις,
- η δημόσια/δημοτική χρηματοδότηση για βελτιώσεις και ανακαινίσεις να συνδέεται με πλαφόν στο ενοίκιο
- παρατηρητήριο ενοικίων,
- περιορισμό της κερδοσκοπικής βραχυχρόνιας μίσθωσης,
- κοινωνική διαχείριση της δημοτικής γης,
- δημοτικό φορέα ανακαινίσεων για κατοικίες κοινωνικής χρήσης.
Μετά τη δημοσιοποίηση των αιτημάτων μας, με ανοιχτή επιστολή προς τη δημοτική αρχή ζητήσαμε από τον Δήμο Θεσσαλονίκης την άμεση θεσμοθέτηση σταθερής ετήσιας δαπάνης τουλάχιστον 2% του δημοτικού προϋπολογισμού για κοινωνική κατοικία. Το ποσό ισοδυναμεί με τα έσοδα από το Τέλος Ακίνητης Περιουσίας που τυπικά βαρύνει τους εκμισθωτές, αλλά στην πράξη μετακυλίεται συστηματικά στους ενοικιαστές μέσω των λογαριασμών ενέργειας. Ζητήσαμε αυτό το ποσό να επιστρέψει στην κοινωνία για τη δημιουργία δημοτικού αποθέματος κατοικίας με κοινωνικά ελεγχόμενο ενοίκιο.
Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.
Πράξη 2. Πολυγεγονός;
Ενώ περιμέναμε την επίσημη τοποθέτηση της δημοτικής αρχής, θεωρήσαμε θετικό ότι προσκληθήκαμε σε ένα λεγόμενο «πολυγεγονός» που οργανώθηκε στο Δημαρχείο για τη στέγαση και την ενέργεια, με κεντρικό ερώτημα «γιατί ανεβαίνουν τα ενοίκια». Στον ελάχιστο χρόνο που μας δόθηκε, εξηγήσαμε ότι η στεγαστική κρίση δεν είναι απλά αποτέλεσμα «στρεβλώσεων» της αγοράς.
Μεταξύ 2007 και 2017, οι τιμές κατοικίας στη Θεσσαλονίκη μειώθηκαν κατά 46,8%, όμως η κατοικία δεν έγινε πιο προσβάσιμη. Την ίδια περίοδο μειώθηκαν οι μισθοί, αυξήθηκε η ανεργία, διογκώθηκε το ιδιωτικό χρέος και χιλιάδες νοικοκυριά έχασαν ή κινδύνευσαν να χάσουν την πρώτη κατοικία τους.
Όσοι διατήρησαν τον πλούτο τους αγόρασαν φτηνά. Οι εταιρείες διαχείρισης χρέους ανέλαβαν χρέη ύψους περίπου 93 δισ. ευρώ. Η γη και η κατοικία άρχισαν να συγκεντρώνονται σε λιγότερα χέρια.
Η συρρίκνωση των μισθών έκανε αδύνατη την αγορά κατοικίας από τους εργαζόμενους. Γι’ αυτό η ανάκαμψη της κτηματαγοράς στηρίχθηκε στην εξωτερική ζήτηση, στις ξένες επενδύσεις, στη Golden Visa, στις βραχυχρόνιες μισθώσεις και σε αγοραστές ή ενοικιαστές με μεγαλύτερη αγοραστική δύναμη από την πλειονότητα του εγχώριου πληθυσμού.
Όσο περισσότερες επενδύσεις γίνονται στη γη και στην κατοικία με στόχο την κεφαλαιακή απόδοση, τόσο περισσότερο ανεβαίνουν οι τιμές. Από το 2017 και μετά, οι τιμές κατοικίας άρχισαν να αυξάνονται ξανά. Τα εισοδήματα μας όμως δεν ακολουθούν την ίδια πορεία και όλο και μεγαλύτερο μέρος του εισοδήματος μας πηγαίνει σε ενοίκια, δάνεια, τόκους, φόρους και λογαριασμούς. Τα ενοίκια αυξάνονται για δύο λόγους. Επειδή ο έλεγχος των ακινήτων συγκεντρώνεται σε λιγότερα χέρια και επειδή συνεχίζονται οι εισροές εξωτερικής ζήτησης.
Πράξη 3. Ειδική συνεδρίαση για τη στέγαση, χωρίς εμάς;
Το Δημοτικό Συμβούλιο είχε συμφωνήσει να γίνει ειδική συνεδρίαση για τη στέγαση, λίγες μέρες μετά, τη Δευτέρα 29/06/26. Ειδική συνεδρίαση σημαίνει ότι καλούνται κοινωνικοί φορείς, συλλογικότητες και ειδικοί, κατατίθενται προτάσεις και αναδεικνύονται διαφωνίες. Τρεις μέρες πριν όμως η δημοτική αρχή αποφάσισε αιφνιδιαστικά ότι η συνεδρίαση θα αφορά γενικά την κοινωνική πολιτική, και θα γίνει χωρίς να προσκληθούν φορείς.
Δηλώσαμε άμεσα ότι είναι απαράδεκτο να γίνεται ειδική συνεδρίαση για την κοινωνική πολιτική και τη στέγαση χωρίς τους φορείς της πόλης. Η Ένωση Ενοικιαστ(ρι)ών Θεσσαλονίκης είναι αναγνωρισμένο σωματείο και ο κατεξοχήν οργανωμένος φορέας όσων πλήττονται από τη στεγαστική κρίση στην Περιφερειακή Ενότητα Θεσσαλονίκης. Ουσιαστική διαβούλευση για τη στέγαση, δεν μπορεί να υπάρχει χωρίς εμάς που πληρώνουμε ενοίκια, απειλούμαστε με εξώσεις, ζούμε σε αναμονή νέων αυξήσεων, χωρίς πρόσβαση σε αξιοπρεπή κατοικία. Ζητήσαμε με επιστολή προς τον πρόεδρο του Δημοτικού Συμβουλίου να κληθούμε επίσημα και να μας δοθεί χρόνος για να παρουσιάσουμε τις θέσεις μας.
Πράξη 4. Η ποιότητα της συνεδρίασης για τη στέγαση χωρίς εμας
Το αίτημά μας απορρίφθηκε. Η συνεδρίαση έγινε χωρίς τη φωνή όσων βιώνουμε καθημερινά τη στεγαστική κρίση και μπροστά στο πρωτόγνωρο της διαδικασίας, η αντιπολίτευση αποχώρησε σύσσωμη. Παρόλο που η δικαιολογία για τον αποκλεισμό μας ήταν ότι δεν συζητηθεί η στεγαστική πολιτική, ο δήμαρχος παρουσίασε χωρίς αντίλογο τρία μέτρα προσχηματικά, που δεν ενοχλούν αλλά ωφελούν τους κερδοσκόπους και τους εκμισθωτές: τη διάθεση 100 διαμερισμάτων με «προσιτό» ενοίκιο, τη μετατροπή πρώην σχολικού κτιρίου στην οδό Μητσάκη σε 20 διαμερίσματα και την αξιοποίηση έξι δημοτικών οικοπέδων μέσω κοινωνικής αντιπαροχής από ανάδοχο εργολάβο με στόχο 30 διαμερίσματα.
Αφού η δημοτική αρχή δεν θέλησε να ακούσει τις θέσεις μας μέσα στην αίθουσα του δημοτικού συμβουλίου, τις γνωστοποιούμε ξανά δημόσια. Το μοντέλο κοινωνικής μίσθωσης της ΜΑΘ, χάρη και στη δουλειά των υπηρεσιακών παραγόντων, αποτελεί κάτι πρωτότυπο για τα ελληνικά δεδομένα, καθώς δημιουργεί τις προϋποθέσεις για ένα μοντέλο κοινωνικής κατοικίας που μέχρι σήμερα δεν έχουμε γνωρίσει ουσιαστικά. Αυτό το μοντέλο πρέπει να διευρυνθεί. Κοινωνική κατοικία δεν γίνεται με 50 ή 150 διαμερίσματα. Χρειάζονται χιλιάδες κατοικίες κοινωνικής χρήσης, ώστε να υπάρξει πραγματική καθοδική πίεση στις τιμές των ενοικίων. Αυτό που χωρίζει τα 100 από τα 1.000 ακίνητα είναι αυτό που χωρίζει την επικοινωνία από την πολιτική. Γι’ αυτό ζητάμε τη σταθερή διάθεση τουλάχιστον 2% του δημοτικού προϋπολογισμού για την κοινωνική κατοικία, με τους ενοικιαστές όχι ως παθητικούς «ωφελούμενους», αλλά ως ανθρώπους με ουσιαστικό λόγο στη διαχείριση του αποθέματος.
Ακόμα, σχετικά με την «κοινωνική αντιπαροχή» η θέση μας παραμένει πως αποτελεί τρόπο ιδιωτικοποίησης δημοτικής γης για να χτίσουν εργολάβοι στα ελάχιστα αδόμητα δημοτικά οικόπεδα που έχουν απομείνει. Αντί για μια προσχηματική στεγαστική πολιτική κομμένη και ραμμένη στα μέτρα των εργολάβων, ζητάμε πλήρη καταγραφή της δημοτικής γης και περιουσίας και παραχωρηση της για κοινωνικούς σκοπούς.
Πράξη 5. Αυτό που δεν έχει ακόμα συμβεί
Είμαστε η πλειοψηφία. Όσες ειδικές συνεδριάσεις κι αν γίνουν χωρίς εμάς, θα μεγαλώνουμε και θα κάνουμε πολιτικά αδύνατο να μας αγνοούν. Δεν ζητάμε χάρη, ούτε προσχηματικά μέτρα, ούτε κάποιον συμβιβασμό. Οι δικαιολογίες ότι «δεν υπάρχουν λεφτά» ή ότι «αυτά εδώ δεν γίνονται» δεν μας αρκούν πλέον. Διεκδικούμε 2% του δημοτικού προϋπολογισμού για δημοτικό απόθεμα κατοικιών με χαμηλό ενοίκιο, που δεν θα ξεπερνά το εισόδημα του χαμηλότερου εισοδηματικά τεταρτημορίου του πληθυσμού της πόλης.
Ζητάμε αξιοποίηση των κενών ακινήτων, Συνήγορο των Ενοικιαστών, προστασία από εξώσεις, έλεγχο ενοικίων, επιστροφή μέρους της υπεραξίας από αναπλάσεις, δημοτικό περιορισμό της κερδοσκοπικής βραχυχρόνιας μίσθωσης, κοινωνική διαχείριση της δημοτικής γης.
Γιατί η πόλη δεν ανήκει στους εκμισθωτές, στους εργολάβους και στους κερδοσκόπους. Ανήκει στους ανθρώπους που της δίνουμε καθημερινά ζωή.
