Τι λένε πραγματικά τα έγγραφα του Integrity Initiative για τον Μαραντζίδη;

Λέξεις: Αλέξανδρος Μαραντζίδης

Η υπόθεση του Νίκου Μαραντζίδη, όπως την έχει παρουσιάσει τις τελευταίες μέρες η Documento, θα είχε ενδιαφέρον σαν ιστορία αν τα έγγραφα σήκωναν πράγματι το βάρος των ισχυρισμών που τους έχουν φορτωθεί. Στην πράξη όμως, οι τίτλοι λένε πολύ περισσότερα από όσα αντέχουν τα ίδια τα στοιχεία. Και αυτό δεν είναι μια λεπτομέρεια, αλλά ολόκληρη η υπόθεση.

Αν δούμε λίγο πιο προσεκτικά τα ίδια τα έγγραφα, η εικόνα δεν ταιριάζει με αυτή που θέλει να παρουσιάσει η Documento. Η βασική γραμμή των δημοσιευμάτων της είναι σαφής.

Τα έγγραφα του Integrity Initiative του Βρετανικού Institute for Statecraft, που διέρρευσαν μέσω των Anonymous το 2018, παρουσιάζονται ως απόδειξη μιας εξαιρετικά στενής σχέσης του Νίκου Μαραντζίδη με βρετανικούς μηχανισμούς επιρροής, σε σύνδεση με το Foreign Office και τις μυστικές υπηρεσίες. Γιατί η αποδοχή μιας τέτοιας ακραίας κατηγορίας ειναι αστεία όμως;

Το πρώτο που αξίζει να σημειωθεί είναι και το πιο προφανές. Από τα στοιχεία που έχουν διαρρεύσει, ο Νίκος Μαραντζίδης δεν εμφανίζεται ως μέλος στη λίστα του λεγόμενου Greek cluster, δηλαδή του κατάλογου προσώπων που παρουσιάστηκε ως ο πυρήνας του σχετικού δικτύου του βρετανικού ινστιτούτου στην Ελλάδα. Αυτό από μόνο του σαφώς δεν αποδεικνύει ότι δεν υπήρξε ποτέ καμία επαφή ή συνάντηση. Αποδυναμώνει όμως αισθητά τους ισχυρισμούς περί μισθοδοσίας, σχέσης με όρους πράκτορα ή ρόλου που θα δικαιολογούσε τόσο βαρείς χαρακτηρισμούς. Αν επρόκειτο πράγματι για κάτι τόσο στενό οσο μια οικονομική σχέση που παρουσιαζεί η Documento, θα περίμενε κανείς να υπάρχουν σαφή ίχνη στα ίδια τα έγγραφα.

Από εκεί και πέρα, το γεγονός ότι το όνομά του εμφανίζεται σε ορισμένα άλλα έγγραφα δεν αρκεί από μόνο του για να στηρίξει τις κατηγορίες που ακολούθησαν. Το κρίσιμο ερώτημα δεν είναι αν αναφέρεται, αλλά πώς αναφέρεται, σε ποιο πλαίσιο και με ποια ιδιότητα. Ο Νίκος Μαραντζίδης αναφέρεται ως πανεπιστημιακός, ως καθηγητής πολιτικής επιστήμης, ως πρόσωπο με γνωστό ερευνητικό αντικείμενο στην κοινή γνώμη και την πολιτική συμπεριφορά. Αν ένα διεθνές think tank ή ένας φορέας πολιτικής ανάλυσης καταγράφει και συνομιλεί σε δεύτερο επίπεδο με έναν γνωστό ακαδημαϊκό στο πεδίο του, αυτό δεν είναι αποκάλυψη. Είναι περίπου το αναμενόμενο.

Αξίζει επίσης να σταθεί κανείς σε ένα εσωτερικό σημείωμα που αναφέρει και η Documento, χωρίς να φαίνεται να αντιλαμβάνεται ότι δεν ενισχύει καθόλου την εικόνα μιας στενής σχέσης μεταξύ του καθηγητή και του λεγόμενου Greek cluster.

Στο συγκεκριμένο σημείωμα, ο Μαραντζίδης δεν εμφανίζεται ως μέλος του κλειστού αυτού κύκλου, αλλά ως ένα πρόσωπο γύρω από το οποίο καταγράφονται επιφυλάξεις και απροθυμία για απευθείας συνεργασία που φαίνεται να συνδέονται με συγκεκριμένες πολιτικές και προσωπικές τριβές της περιόδου. Αυτό λέει αρκετά για το πόσο αδύναμη είναι η προσπάθεια να παρουσιαστεί ως πρόσωπο κομβικής σημασίας κατέχοντας μια αδιαμφισβήτητη σχέση με το δίκτυο που επικαλούνται οι τίτλοι.

Ανάλογα χαμηλού επιπέδου είναι και η ανάλυση για τη σύμβαση «κλειδί» που προβλήθηκε ως τεκμήριο από τη Documento. Από όσα έχουν δημοσιοποιηθεί, δεν προκύπτει καμία προσωπική μισθοδοσία ή πληρωμή του Μαραντζίδη, αλλά μια συνεργασία του Institute for Statecraft με τον πανεπιστημιακό ερευνητικό φορέα του ΠΑΜΑΚ, ύψους περίπου 6.000 ευρώ, στην οποία ο ίδιος ήταν επιστημονικός υπεύθυνος και η σύμβαση δεν φέρει την υπογραφή του.

Η διάκριση εδώ δεν είναι μόνο τεχνική αλλά ουσιαστική. Άλλο πράγμα μια ερευνητική συνεργασία μέσα από πανεπιστημιακό πλαίσιο και άλλο η εικόνα ενός μισθοδοτούμενου ανθρώπου ξένων συμφερώντων. Αν χαθεί αυτή η διάκριση, τότε οποιαδήποτε διεθνής ακαδημαϊκή συνεργασία μπορεί να παρουσιαστεί αυθαίρετα ως κάτι ύποπτο.

Υπερβολή υπάρχει ακόμη και στον τρόπο που περιγράφεται η ίδια η ερευνητική δραστηριότητα του Ινστιτούτου ΠΑΜΑΚ. Αυτό που παρουσιάστηκε περίπου ως «παρακολούθηση» είναι στην πραγματικότητα media monitoring, δηλαδή συλλογή και ανάλυση δεδομένων, δημοσιευμάτων, τοποθετήσεων και τάσεων των ΜΜΕ στο πλαίσιο έρευνας για την προπαγάνδα. Με άλλα λόγια, μια απολύτως συνηθισμένη ερευνητική δραστηριότητα για ερευνητικά κέντρα, εταιρείες ανάλυσης και ινστιτούτα πολιτικής.

Η Documento συνεχίζει το ρεσιτάλ δημοσιογραφικής ανακρίβειας στον τρόπο που παρουσιάζει το ίδιο το Institute for Statecraft, καθώς δεν επρόκειτο για προέκταση των βρετανικών μυστικών υπηρεσιών, αλλά για ένα ανεξάρτητο βρετανικό think tank/charity, που βρίσκεται στη Σκωτία, και που διαχειριζόταν το πρόγραμμα Integrity Initiative και είχε λάβει κρατική χρηματοδότηση, μεταξύ άλλων και από το Foreign Office.

Η υπόθεση του 2018 πραγαμτι προκάλεσε έντονα εύλογα ερωτήματα και οδήγησε σε έρευνα από βρετανικό ρυθμιστή, ο οποίος εντόπισε προβλήματα στη λειτουργία και στη διακυβέρνηση του ινστιτούτου. Σε κάθε περίπτωση, το πόρισμα δεν κατέληξε σε χαρακτηρισμό του ως μηχανισμού των βρετανικών μυστικών υπηρεσιών και η υπόθεση έχει κλείσει.

Μέσα σε αυτό το πλαίσιο πρέπει να διαβαστούν και τα όσα αφορούν τον Νίκο Μαραντζίδη. Είναι σαφές ότι δεν προκύπτει καμία προσωπική μισθοδοσία. Δεν προκύπτει καμία σχέση με βρετανικές μυστικές υπηρεσίες ή το Foreign Office. Δεν προκύπτει καμία μορφή επιρροής ή ουσιαστικής σχέσης. Αυτό που προκύπτει είναι η εικόνα ενός ακαδημαϊκού που αναφέρεται σε ορισμένα έγγραφα και συμμετέχει, μέσω πανεπιστημιακού φορέα και της ακαδημαικής του ιδιότητας, σε ένα ερευνητικό πλαίσιο.

Τα έγγραφα μιλούν ξεκάθαρα για έναν καθηγητή. Τα κείμενα της Documento για τον Έλληνα «007».

Τα συμπεράσματα δικά σας.

*Ο Αλέξανδρος Μαραντζίδης εργάζεται στον τομέα της υγείας στη Springer Nature, διεθνή ακαδημαϊκό εκδοτικό οίκο.