Τι ώθησε τον Τραμπ στην επίθεση κατά του Ιράν

Λέξεις: Στράτος Σαφιολέας

Τα μεγάλα ΜΜΕ συνεργάζονται με εκατοντάδες ανταποκριτές, μελετητές, ειδικούς κάθε πτυχής της σύρραξης γύρω από το Ιράν.

Όντας Κυριακή, διάβασα όσο μπόρεσα και σας δίνω μια αποτίμηση της κατάστασης από αυτή την όχθη του Ατλαντικού.

Ένα βασικό ερώτημα είναι τι τελικά ώθησε τον Αμερικανό πρόεδρο σε αυτή την επίθεση;

H επιχείρηση ονομάζεται “Epic Fury”, αλλά κάποιοι στην Αμερική την ονομάζουν “Epstein Fury” καθώς ο Αμερικανός πρόεδρος έχει σύμφωνα με τις δημοσκοπήσεις τη χαμηλότερη αποδοχή από τότε που βρέθηκε στον Λευκό Οίκο, και μια τέτοια πρωτοβουλία θα μπορούσε να τον βοηθήσει να αλλάξει την πολιτική ατζέντα στο εσωτερικό, και να ανακάμψει, καθώς οι ενδιάμεσες εκλογές του Νοεμβρίου πλησιάζουν.

Μια άλλη εξήγηση αφορά τη προσωπική του αξιοπιστία: τον Ιανουάριο ο Αμερικανός πρόεδρος έθεσε όρο να σταματήσει η βάρβαρη καταστολή των διαδηλωτών στο Ιράν. Το καθεστώς, σύμφωνα με διάφορες αναφορές οργανώσεων για τα ανθρώπινα δικαιώματα δολοφόνησε χιλιάδες (κάποιες αναφορές μιλούν για 30.000 νεκρούς …). [Ενδιαφέρεται όμως για την καταπίεση στο Ιράν; ]

Η επιχείρηση στη Βενεζουέλα, η οποία οδήγησε έναν αρχηγό χώρας σε Αμερικανική φυλακή με μηδενικές Αμερικανικές απώλειες, και την αντικατάσταση με ένα “υπάκουο” καθεστώς, δημιούργησε κλίμα εφορίας και αυτοπεποίθησης. [Το Ιράν όμως δεν είναι Βενεζουέλα …]

Η επιμονή του Ιράν να παράξει πυρηνικά όπλα.

Σε κάποιο από τα podcast, λέει κάποιος (δε συγκράτησα το όνομα): “οι εξηγήσεις μοιάζουν με ένα μπουφέ, που όποιος θέλει, διαλέγει αυτό που του αρέσει στη γεύση πιο πολύ!”

Εδώ χρησιμοποιείται πολύ ο όρος “war of choice” – ένας “πόλεμος από επιλογή”, και όχι από ανάγκη για τους Αμερικανούς. Η δικαιολογία ότι το Ιράν θα κατόρθωνε σύντομα να αποκτήσει πύραυλο με τον οποίο που θα μπορούσε να πλήξει την Αμερική, δεν γίνεται πιστευτή από κανέναν ειδικό. Το πυρηνικό πρόγραμμα είχε πάθει μεγάλη ζημιά από τον “πόλεμο των 12 ημερών” (αυτό άλλωστε έλεγε και ο πρόεδρος)

Για τον Νετανιάχου, η συγκυρία για ένα καίριο πλήγμα στον θανάσιμο εχθρό του Ισραήλ είναι ιδανική: οι πολιτοφυλακές του Ιράν που για δεκαετίες αποτελούσαν την σοβαρότερη αποτρεπτική του δύναμη έχουν αφανιστεί, η αντί-αεροπορική του ικανότητα είχε πάθει μεγάλη ζημιά στην προηγούμενη σύρραξη, ενώ ο χρόνος λειτουργούσε αντίστροφα στο να προλάβει το Ιράν να επανεξοπλιστεί με πυραύλους που θα μπορούσαν να πλήξουν το Ισραήλ.

[Το αβέβαιο μέλλον του Ιράν μετά το τέλος αυτού του πολέμου, δεν απασχολεί τον Νετανιάχου. Πιστεύει ότι ένα Ιράν σε κατάρρευση είναι “εύκολος στόχος” όπως για παράδειγμα είναι η σημερινή Σύρια]

Και η Ευρώπη;

Δεν υπάρχει ούτε σοβαρή υποστήριξη, ούτε σοβαρή αντίδραση, σε αντίθεση με την επιχείρηση στο Ιράκ όταν η Γαλλία είχε αντισταθεί στα Αμερικανικά σχέδια, και η Βρετανία είχε συνταχθεί. (Η Βρετανία, έχει βρει μια αμφίσημη στάση, δίνοντας τις βάσεις της για “αμυντικές” επιχειρήσεις, αλλά όχι για “επιθετικές”, με ότι σημαίνει αυτό).

Φυσικά το τελευταίο πράγμα που θέλει η Ευρώπη είναι μια κατάρρευση της περιοχής και νέα εκτεταμένη εμφύλια σύρραξη που θα της στείλει νέα εκατομμύρια προσφύγων.

Οι Άραβες;

H διάθεση των Αράβων δεν είναι προφανής. Οι χώρες του Κόλπου ανησυχούν για το πότε και κυρίως πώς θα τελειώσει αυτό το επεισόδιο, που τις καθιστά ευάλωτες. Φέρονται να προσπάθησαν να αποτρέψουν την Αμερικανική επίθεση, αλλά τώρα είναι ήδη στόχος Ιρανικών αντιποίνων, και πλέον βασίζονται στην Αμερικανική παρουσία για να τα αποτρέψουν.

Τις τελευταίες δεκαετίες, οι χώρες του Κόλπου είχαν δημιουργήσει ένα καθεστώς ευμάρειας και ανάπτυξης, με στροφή στη παροχή υπηρεσιών, στον τουρισμό, και τελευταία στις επενδύσεις στη Τεχνητή Νοημοσύνη. Μια παρατεταμένη Ιρανική επίθεση αντιποίνων, κινδυνεύει να θρυμματίσει όλο το οικοδόμημα χρόνων.

Η Σαουδική Αραβία είχε στη περιοχή για χρόνια αντίπαλο το Ιράν. Αλλά από την άλλη ανησυχεί διότι καθώς το Ιράν υποχωρεί, αδυνατίζει ένα αντίβαρο στο Ισραήλ που αυξάνει την ηγεμονική του παρουσία σε όλη την περιοχή.

Το Καλό Σενάριο για το μέλλον (λίγοι ποντάρουν σε αυτό).

Το Ιράν έχει μορφωμένο κόσμο, έχει τρομερά αποθέματα σε πετρέλαιο και φυσικό αέριο, και “στα χαρτιά” θα μπορούσε να γίνει μια χώρα που θα μπεί στο G20. Μια χώρα που η προτεραιότητά της θα ήταν η οικονομική ευημερία και όχι το σύνθημα “θάνατος στο Ισραήλ” και “η Αμερική είναι ο Σατανάς.”

Η νέα ηγεσία μετά τον θάνατο του Khamenei, αλλάζει προσανατολισμό, είναι “εθνικιστική” τύπου “Πρώτα το Ιράν”, όχι “θάνατος στο Ισραήλ” και διαπραγματεύεται με την Ουάσινγκτον.

Οι συνεχείς βομβαρδισμοί, διαλύουν το υπάρχον θεοκρατικό τυραννικό καθεστώς. Κάποιοι στρατιωτικοί βλέπουν ότι για την προσωπική τους επιβίωση πρέπει να καταλάβουν την εξουσία και μετά η “αντιπολίτευση” παίρνει τον κυρίαρχο ρόλο (το 1979 ο στρατός δεν ευνόησε με την αποχή του, την άνοδο του Χομεϊνί στην εξουσία).

ΑΛΛΑ: πόσες φορές στην Ιστορία ένας παρατεταμένος βομβαρδισμός έχει γκρεμίσει ένα καθεστώς από την εξουσία, χωρίς να υπάρξει επίθεση από στρατό; Ούτε στην Κορέα συνέβη, ούτε στο Βιετνάμ συνέβη Στη Λιβύη κατέρρευσε το καθεστώς, αλλά υπήρχαν ένοπλοι αντίπαλοι. Και αυτό που αντικατέστησε τον Καντάφι είναι μια χαοτική κατάσταση που δεν έχει εξομαλυνθεί τόσα χρόνια.

Και πάμε στο Κακό Σενάριο

Η κατάσταση εξελίσσεται σε ευρύτερο πόλεμο στη Μέση Ανατολή, με το Ιράν να στοχοποιεί τις χώρες του Κόλπου, με πολιτοφυλακές να ενεργοποιούνται, και με τις τιμές του πετρελαίου να ανεβαίνουν.

Το Ιράν πάει σε εμφύλια σύρραξη, στην οποία μετέχουν ένοπλες φατρίες, “Φρουροί της Επανάστασης”, διαφορετικές εθνικές ομάδες, εξόριστοι που επιστρέφουν κλπ.

Το Ιράν μετατρέπεται σε κάτι “τύπου-Λιβύη”, με ένοπλα φέουδα, και τα χαρακτηριστικά ενός “failed state” για χρόνια (ή δεκαετίες).

Το καθεστώς επιβιώνει και μεταμορφώνεται σε κάτι ακόμα πιο σκληρό στο εσωτερικό – τύπου Βόρεια Κορέα.

Στο μεταξύ: ΑΝ για οποιοδήποτε λόγο υπάρξουν περισσότερες Αμερικανικές απώλειες, η πίεση για μεγαλύτερη Αμερικανική εμπλοκή θα αυξηθεί.

Τι είναι άξιο προσοχής:

To Ιράν έχει χρησιμοποιήσει ένα μικρό ποσοστό από τους βαλιστικούς πυραύλους που έχει. Προς το παρόν, χρησιμοποιεί τα πιο φτηνά drone, τα οποία ή προκαλούν καταστροφές (και θύματα), ανασφάλεια και αναστάτωση, ή χρειάζεται να χρησιμοποιηθούν ακριβά αντιβαλιστικά συστήματα για την κατάρριψή τους.

Τι συμβαίνει εδώ; Ή το Ιράν έχει χάσει πυραύλους και συστήματα εκτοξευτών στις επιθέσεις (παλιές και καινούργιες), ή φυλάει τα “καλά όπλα” για να τα χρησιμοποιήσει όταν ελαττωθεί το Αμερικανικό και Ισραηλινό απόθεμα σε αντιβαλλιστικά συστήματα.

Τι θα γίνει με τη διαδοχή του Khamenei;

Οι μηχανισμοί καταστολής του καθεστώτος θα αντέξουν; Θα παραμείνουν συνεκτικοί (οι “Φρουροί της Επανάστασης”; )

Θα βγει “ο κόσμος τους δρόμους;” (Γίνεται συχνή αναφορά στην έκκληση του “πατέρα” Bush στους Ιρακινούς να βγει στους δρόμους να ανατρέψει τον Σαντάμ, μετά τον πρώτο πόλεμο του Κόλπου. Ο κόσμος βγήκε. Ο Σαντάμ ανασυντάχθηκε και έσφαξε χιλιάδες, ενώ οι Αμερικανοί “κοίταγαν”).

Στο μεταξύ, επλήγη ένα σχολείο που ήταν πλάι σε στρατόπεδο και σκοτώθηκαν τουλάχιστον 50 παιδιά. Κανείς δεν μπορεί να προβλέψει πόσα θύματα θα είναι οι πολίτες, και τι σημαίνει αυτό για την κοινή γνώμη.

Με την ευκαιρία, κανείς δεν έχει ξεκάθαρη εικόνα για την κοινή γνώμη, για τη διάθεση του κόσμου, για το αν θα πάρει και άλλα ρίσκα, ή θα περιμένει να περάσει και αυτή η μπόρα, και να ζήσει να δει μια επόμενη μέρα, και μετά μια επόμενη.

Τι θα γίνει με τα στενά του Ορμούζ. Ο Bolton λέει ότι χωρίς ναυτικό οι Ιρανοί δεν μπορούν να τα ναρκοθετήσουν (διότι τότε η κατάσταση γίνεται πραγματικά πιο επικίνδυνη).

Ο Αμερικανός Πρόεδρος ισχυρίζεται ότι υπάρχει κινητικότητα για συνομιλίες. Λειτουργούν κάποια κανάλια επικοινωνίας;

Στο μεταξύ, αντίθετα με το Αφγανιστάν και το Ιράκ, μόνο το 27% πίστευε ότι πρέπει να εμπλακεί η Αμερική σε πόλεμο με το Ιράκ.

Οι Δημοκρατικοί είναι διστακτικοί να εκφράσουν την αντίθεσή τους στην επίθεση αυτή, αλλά δεν την υποστηρίζουν.

Για χρόνια ο Αμερικανός Πρόεδρος είχε ασπαστεί μια αντιπολεμική ρητορική, μια Αμερική που δε θα εμπλακεί σε περιπέτειες που δεν αφορούν την ασφάλειά της άμεσα. Και τώρα ένα κομμάτι της MAGA εκλογικής του βάσης αισθάνεται προδομένο. Και οι ενδιάμεσες εκλογές έρχονται.

ΥΓ. Η κατάσταση παραείναι σοβαρή, και παραείναι πολύπλοκη, σε σχέση με κίνητρα, με συνέπειες, με τον πόλεμο να έχει απρόβλεπτη δυναμική. Όσο διαβάζω, τόσο καταλαβαίνω ότι χρειάζεται πολύ προσπάθεια να μην αποδεχθούμε κλισέ και καρτουνίστικους χαρακτηρισμούς.

*Ο Στράτος Σαφιολέας είναι σύμβουλος στρατηγικής επικοινωνίας και έγραψε τις σκέψεις του στη σελίδα του στο facebook.