Τι σημαίνει η νέα προτεινόμενη ρύθμιση για δόμηση εντός των περιοχών Natura 2000
Καμία παθογένεια και κανένα πρόβλημα άναρχης δόμησης δεν μπορεί να λυθεί με την περαιτέρω χαλάρωση της περιβαλλοντικής προστασίας
Με το νέο υπό διαβούλευση πλαίσιο, προβλέπεται ότι σε συγκεκριμένες ζώνες του δικτύου Natura 2000 (Ζώνες Βιώσιμης Διαχείρισης Φυσικών Πόρων – οι οποίες είναι αυτές με το πιο χαλαρό καθεστώς προστασίας) μπορεί να καθορίζεται (μέσω Τοπικών ή Ειδικών Πολεοδομικών Σχεδίων) οικιστική περιοχή προς πολεοδόμηση, όταν αυτές οι εκτάσεις είναι όμορες με υφιστάμενους οικισμούς. Η δυνατότητα αυτή συνδέεται με ένα ανώτατο όριο που μπορεί να φτάνει έως το 20% της συνολικής έκτασης της ζώνης!).
Κατά τη γνώμη μου, καμία παθογένεια και κανένα πρόβλημα άναρχης δόμησης (όπως ισχυρίζεται το υπουργείο περιβάλλοντος) δεν μπορεί να λυθεί με την περαιτέρω χαλάρωση της περιβαλλοντικής προστασίας. Οι λόγοι πολλοί. Συνοψίζω παρακάτω μερικούς από αυτούς, που αντανακλούν πέρα από τη δική μου άποψη και απόψεις που έχουν γραφεί και στο πλαίσιο της διαβούλευσης ή/και της συζήτησης που έχει προηγηθεί στα ΜΜΕ:
Μια τέτοια ρύθμιση αλλάζει τον βασικό προσανατολισμό των Natura. Οι περιοχές Natura 2000 θεσπίστηκαν για την προστασία οικοτόπων, ειδών και ως χώροι προστασίας της βιοποικιλότητας και της οικολογικής ακεραιότητας και όχι ως χώροι (ζώνες) μελλοντικής οικιστικής επέκτασης (ως “ρεζέρβα” ανάπτυξης όπως εύγλωττα δήλωσε ο Δήμαρχος Σκύρου σε μια συνέντευξη του στην ΕφΣυν αν δεν κάνω λάθος).
Με μια τέτοια ρύθμιση νομιμοποιείται για πρώτη φορά οργανωμένη πολεοδόμηση μέσα σε προστατευόμενες ζώνες. Δεν πρόκειται για μεμονωμένες εξαιρέσεις, αλλά για μια πολύ συγκεκριμένη δυνατότητα καθορισμού οικιστικών περιοχής προς πολεοδόμηση εντός των Ζωνών Βιώσιμης Διαχείρισης Φυσικών Πόρων.
Το όριο του “20%” δεν είναι καθόλου αμελητέο. Σημαίνει ότι μέχρι και το ένα πέμπτο μιας τέτοιας ζώνης μπορεί να ενταχθεί σε διαδικασία πολεοδόμησης.
Σε μεγάλες ζώνες Natura αυτό μπορεί να αντιστοιχεί σε εξαιρετικά εκτεταμένες περιοχές!
Συμπληρωματικά του προηγούμενου, το ποσοστό αυτό (20%) δεν εμφανίζεται να στηρίζεται σε σαφή επιστημονική ή πολεοδομική τεκμηρίωση. Στη διαβούλευση που έχει γίνει επισημαίνεται συχνά ότι δεν παρατίθεται επαρκής αιτιολόγηση για μια τόσο οριζόντια ρύθμιση ούτε για το ίδιο το όριο του 20%.
Η πολεοδόμηση σημαίνει εντατικότερη εκμετάλλευση της γης, συνεπάγεται περισσότερη κάλυψη από τεχνητές επιφάνειες, περισσότερες υποδομές και συνολικά ισχυρότερη πίεση στο τοπίο και στα οικοσυστήματα τόσο της ίδιας της ζώνης βιώσιμης διαχείρισης φυσικών πόρων όσο και των γειτονικών συχνά ζωνών υψηλότερης οικολογικής σημασίας.
Στο ίδιο πλαίσιο, υποτιμώνται οι αθροιστικές επιπτώσεις. Το ζήτημα δεν είναι μόνο τι κάνει μία επέκταση οικισμού αλλά και τι παράγεται όταν προστεθούν νέοι δρόμοι, νέα δίκτυα, νέες χρήσεις, τουριστικές πιέσεις (πολύ πιθανό να κυριαρχήσουν στις ζώνες αυτές) στο “παραθυράκι” που θα ανοίξει για όλες αυτές τις περιοχές!
Η ρύθμιση μοιάζει να είναι αρκετά οριζόντια ενώ η αιτιολόγηση της γίνεται μέσω πολύ συγκεκριμένων περιοχών. Αν υπάρχουν συγκεκριμένες και απόλυτα αναγκαίες περιπτώσεις που υπάρχει ανάγκη ρύθμισης θα έπρεπε να εξεταστούν (με απόλυτη τεκμηρίωση) αποκλειστικά αυτές και όχι να ανοίγει μια γενική δυνατότητα για όλες τις αντίστοιχες ζώνες Natura.
Μια τέτοια ρύθμιση αποτελεί έναν ακόμα κρίκο στην αλυσίδα της όλο και μεγαλύτερης αποδυνάμωσης της προστασίας του φυσικού περιβάλλοντος στην χώρα μας. Από τη στιγμή που η πολεοδόμηση γίνεται θεσμικά αποδεκτή μέσα σε Natura, η εξαίρεση παύει να είναι εξαίρεση και μετατρέπεται σε διαθέσιμο εργαλείο χωρικής “αξιοποίησης”.
Αυτό ακριβώς εξηγεί και την έντονη αντίδραση πολλών περιβαλλοντικών οργανώσεων και επιστημονικών φορέων.
Τέλος υπονομεύεται για μια ακόμα φορά η θεσμική αξιοπιστία του ίδιου του συστήματος προστασίας, δημιουργώντας εύλογη δυσπιστία για το αν οι κανόνες (νόμοι) προστασίας του φυσικού περιβάλλοντος είναι σταθεροί ή αναθεωρούνται κάθε φορά που θα βρεθούν υπό οποιαδήποτε μορφή (οικιστική, επενδυτική, τουριστική, εξορυκτική, ενεργειακή, κτλ) πίεση.
Σημείωση: η εικόνα είναι από ΑΙ… δείχνει μια “μικρή χαλάρωση” της περιβαλλοντικής προστασίας…
