Το πρόσωπο που δεν είδαμε

Προσθέστε την parallaximag.gr ως προτεινόμενη πηγή στη Google

Λέξεις: Κωστής Παπαϊωάννου

Να κυκλοφορήσει παντού η φωτογραφία, να κρατήσουμε το πρόσωπο στη μνήμη

Τα θύματα της αστυνομικής αυθαιρεσίας δεν είναι στατιστικές ανώνυμες, έχουν πρόσωπο, έχουν όνομα, κουβαλάει το καθένα μια μικρή ιστορία. Κουβαλάνε τα πριν της ζωής τους, όσα τους διαμόρφωσαν, και όσα θα έρχονταν μετά αν δε διακοπτόταν η ζωή τους από τις σφαίρες ή από τα χτυπήματα. Το κάθε πρόσωπο είναι και η ζωή που δεν έζησε.

Το πρόσωπο καθρεφτίζει άρρητα και την ίδια τη στιγμή μηδέν, την ώρα που πέρασε πάνω του το δρεπανηφόρο άρμα της κρατικής βίας. Συμπυκνώνει τη στιγμή της ρήξης, , την τομή ανάμεσα στη ζωή και το αποτρόπαιο τέλος της. Σε αυτόν τον κόκκο του χρόνου χωράνε τόσες πληροφορίες ασήμαντες αλλά τόσο σημαντικές: τι φορούσε, πού πήγαινε, πώς ήταν τα μαλλιά του, τι ονειρευόταν, τι φοβόταν, τι σκέφτηκε, τι είπε. Τι πρόλαβε να πει.

Ο Θοδωρής, ας πούμε, ήταν με το μαγιό του γιατί πήρε το αμάξι να δροσιστεί και είχε μια στρατιωτική ταυτότητα στον λαιμό. Ήταν άοπλος και προφανώς τρομαγμένος. Κι αυτή την ιστορία πρέπει να τη θυμόμαστε μαζί με αυτό το πρόσωπο.

Η διατήρηση του προσώπου του θύματος κρατικής βίας στη συλλογική μνήμη μετατρέπει την ανώνυμη μακρινή πληροφορία, τον χυλό της είδησης, σε μια πιο δική μας απώλεια.

Δείτε τι γίνεται με το έγκλημα του Άργους. Τώρα που το πρόσωπο έγινε γνωστό, έχουν λυσσάξει δυο φορές να τον σκοτώσουν, γυρεύουν να τον σκυλεύουν. Όλος ο συρφετός, ο ακροδεξιός εσμός άλλο δεν κάνει από το να προσβάλλει την ύπαρξη αυτού του παιδιού. Να αποπατεί πάνω στη δική του μνήμη, στην αναπηρία, στην τροχιά προς το θάνατο που πήρε εκείνη τη νύχτα.

Εκείνο το “Έπεσε ο τουρκαλάς” που είπε ο ένας ένστολος δράστης στον άλλο είναι ο τίτλος εκείνης της νύχτας. Αυτή η φράση δείχνει όλο το σκουπιδομάνι που κρύβουν μέσα τους όσοι λένε “καλά του έκανε”. Είναι τα σκυφτά ανθρωπάκια που απαντάνε «ζήτω η εξουσία» όποια και αν είναι η ερώτηση. Είναι ο εκφασισμένος χυλός που μας τυλίγει.

Τέρατα.

Γνωστή η φράση του Κούντερα «ο αγώνας του ανθρώπου ενάντια στην εξουσία είναι ο αγώνας της μνήμης ενάντια στη λήθη». Αυτή είναι η ουσία. Γι’ αυτό πάντα η κρατική αυθαιρεσία γύρευε να κρύβεται πίσω από την ανωνυμία, την ασάφεια, τη λήθη.

Η ατιμωρησία, ο τσαμπουκάς, η ματσίλα, το αντριλίκι, το «πατρίς θρησκεία οικογένεια» θέλουν εντέλει λήθη και ανωνυμία.

Η αλληλεγγύη, η οργή, η αντίδραση, η δικαιοσύνη θέλουν μνήμη.

Θοδωρής Ζαβραδινός Καραμπαμπάς. Να θυμόμαστε το όνομα και το πρόσωπο.

*Ο Κωστής Παπαϊωάννου σπούδασε Ιστορία και έκανε μεταπτυχιακές σπουδές στις Πολιτικές Επιστήμες. Διδάσκει στην Ελληνογαλλική Σχολή Αγίας Παρασκευής. Έχει ασχοληθεί με την κατάρτιση ενηλίκων, τη διά βίου μάθηση και τη διαπολιτισμική εκπαίδευση. Ήταν πρόεδρος της Εθνικής Επιτροπής για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου και γενικός γραμματέας Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων. Υπήρξε πρόεδρος του ελληνικού τμήματος της Διεθνούς Αμνηστίας. Πρωτοστάτησε στη σύσταση του Δικτύου Καταγραφής Περιστατικών Ρατσιστικής Βίας, μετείχε στον συντονισμό του Παρατηρητηρίου στη Δίκη της Χρυσής Αυγής και διευθύνει το Σημείο για τη μελέτη και αντιμετώπιση της ακροδεξιάς.