«Χαλασμένα ασανσέρ και τοίχοι από χαρτί»: Οι “Πολυκατοικίες” του ΛΕΞ μεταμορφώθηκαν σε κόμικ

Οκτώ χρόνια έχουν περάσει από την κυκλοφορία του δίσκου “2ΧΧΧ” του ΛΕΞ. Ήταν Μάιος του 2018 όταν ο Θεσσαλονικιός ράπερ κυκλοφόρησε το δεύτερο άλμπουμ του, με κομμάτια που έγραψαν ιστορία και απογείωσαν την καριέρα του.

«Χαλασμένα ασανσέρ και τοίχοι από χαρτί, κουτσομπόλες διαχειρίστριες, ρουφιάνοι θυρωροί τρωκτικά μ’ ακουστικά ακούν τις συνομιλίες μας χαζεύουν οι εξωγήινοι μέσα από το κουτί»

Το τραγούδι “Πολυκατοικίες” αποτυπώνει με τον καλύτερο τρόπο την Ελλάδα της κρίσης.

Τα δύσκολα χρόνια της ελληνικής κοινωνίας που όλως περιέργως εμπνέουν έναν καλλιτέχνη να ραπάρει για αυτό και να το κάνει να ακουστεί σε κάθε γωνιά της χώρας, ωμά και με τον πιο άμεσο τρόπο..

Ένα τραγούδι που σε κάθε Live και κάθε συναυλία ακούγεται από όλων τα χείλη, αποτυπώνεται σε ένα κόμικ που περιγράφει όσα ραπάρονται  από τους Δημήτρη-Κρις Αγκαράι (σχέδιο) και Μι Δέλτα (σενάριο).

Τη στιγμή που η κρίση χτυπάει κόκκινο στη Θεσσαλονίκη, ο Δήμος δέχεται ένα τηλεφώνημα για να επισκεφτεί τον πατέρα που – από τον οποίο έχει κόψει επαφές εδώ και χρόνια.

Όταν φτάνει σπίτι και κατά την επίσκεψη αυτή, έρχονται στην επαφή μυστικά και ενοχές χρόνων, με τον πρωταγωνιστή του κόμικ να παρουσιάζει όσα έχει ζήσει όλη την περιοδο που δεν είχε επαφές με τον πατέρα του κάνοντας μια βόλτα στο αστικό τοπίο, εκεί, που αποκαλύπτεται η αλήθεια.

Η βόλτα αυτή έχει ως μουσική υπόκρουση το τραγούδι Πολυκατοικίες του Λεξ. Ενός τραγουδιού που έδωσε ρυθμό και μελωδία στις δύσκολες νύχτες μιας ολόκληρης γενιάς που ακροβατούσε μεταξύ αφραγκίας και ψυχολογικών αδιεξόδων. Γιατί και οι πολυκατοικίες έχουν ιστορίες να πουν…

Ο “Μι Δέλτα” (Μανώλης) μιλάει στην parallaxi και μιλάει για το κόμικ και όσα θέλει να περάσει μέσα από αυτό 

Τι σημαίνουν για εσένα οι “Πολυκατοικίες”; Γιατί επέλεξες το συγκεκριμένο κομμάτι;

Οι Πολυκατοικίες ήταν το αγαπημένο μου τραγούδι από τον δίσκο 2ΧΧΧ. Ήταν ένα κομμάτι που περιέγραφε με ωμό ρεαλισμό την Ελλάδα της καπιταλιστικής κρίσης με όρους όχι μόνο οικονομικούς αλλά και κοινωνικούς.

Η αλληλουχία των στίχων οπτικοποιούνταν σε μια οποιαδήποτε βόλτα στο αστικό πεδίο. Και για το λόγο αυτό επιλέξαμε να το μεταφέρουμε σε κόμικς. 

Ποιο άλλο τραγούδι του ΛΕΞ θα μπορούσες/ήθελες να μετατρέψεις σε κόμικ και γιατί;

Οι στίχοι του Λεξ κατά την γνώμη μου έχουν ακριβώς αυτή τη δυναμική να προσφέρουν εικόνες απλόχερα. Κάθε τραγούδι του δίνει γνώριμες καθημερινές εικόνες. Μερικές φορές σκλήρες άλλες άσχημες και κάποιες ελπιδοφόρες. Όμως όλες είναι οικείες.

Εγώ αυτό που ήθελα να πω καλύφθηκα με τις Πολυκατοικίες. Αλλά σε εντελώς θεωρητικό επίπεδο οι Λοβοτομημένοι θα μπορούσε να γίνει ένα εξαιρετικό αστικό noir.

Συνήθως τα κόμικ έχουν να κάνουν με κάτι πιο “παιδικό”. Πώς αισθάνεσαι που μετέτρεψες ένα τόσο βαθύ κομμάτι σε μια τέτοια μορφή;

Δυστυχώς υπάρχει αυτή η λανθασμένη αντίληψη σε πολύ κόσμο. Αρχικά για να κάνω έναν μικρό περισπασμό θα σου μιλήσω για τα Graphic Novel. Αυτό που λέει και το όνομα τους είναι νουβέλες και οι νουβέλες μπορούν να μιλήσουν για πιο βαθιά και ζόρικα ζητήματα. Τώρα ότι υπάρχει κόσμος που επιλέγει να διαβάζει πιο απλοποιημένα κόμικς είναι μια επιλογή. Εμείς με τις Πολυκατοικίες πήραμε πολλά ρίσκα. 

Στην αρχή υπάρχει ένα κείμενο-μελέτη του φίλου Κώστα Σαββόπουλου που είναι διδακτορικός ερευνητής στην ραπ μουσική και στη συνέχεια υπάρχει όπως λες κι εσύ κάτι πιο «βαθύ» πιο σκοτεινό στο κόμικς. Πολύς κόσμος μας έχει πει καλά λόγια και κάποιος άλλος δεν του αρέσει αυτή η μορφή. Όλα είναι σεβαστά. Απλά εμένα με ενδιαφέρει να επικοινωνήσουμε μια ανάγκη που έχουμε με κάθε δουλειά που βγάζουμε και αυτό το κάναμε με μεγάλη ειλικρίνεια. 

Τι μήνυμα θέλεις να περάσεις με αυτό το κόμικ και σε ποιους απευθύνεσαι; Πιστεύεις πως αυτό το τραγούδι είναι ένας καθρέφτης της ελληνικής κοινωνίας; – Πόσο μάλλον της των τελευταίων ετών;

Είναι πιο πολύ μια ανάγκη να μοιραστώ ένα προσωπικό και συλλογικό βίωμα της γενιάς μου-μας. Δεν θεωρώ πως περνάω μηνύματα με τις δουλειές μου απλά όπως σου είπα και πιο πάνω στέκομαι με ειλικρίνεια απέναντι σε ζόρικες καταστάσεις που έχουμε ζήσει και προσπαθώ να μοιραστώ τα συναισθήματα που ένιωσα.

Όταν αυτό βρίσκει ανταπόκριση και γίνεται συλλογικό χαίρομαι πολύ. Δεν ξέρω αν είναι καθρέφτης της κοινωνίας γιατί είναι βαρύγδουπο σαν έκφραση αλλά σίγουρα έχει ρεαλιστικά στοιχεία. Οι διαπροσωπικές σχέσεις των ανθρώπων άλλαξαν πολύ στην Ελλάδα της κρίσης. Τα αυτοάνοσα νοσήματα, οι κρίσεις πανικού, η αποξένωση των ανθρώπων εκτινάχθηκαν ως συνέπειες της οικονομικής ανέχειας αλλά και προβλημάτων που κρύβαμε κάτω από το χαλάκι και τώρα ξεγυμνώθηκαν.

Θεωρείς πως υπάρχουν πολλοί σαν τον Δήμο εκεί έξω;

Είμαι σίγουρος πως υπάρχουν πολλοί άνθρωποι εκεί έξω σαν τον πρωταγωνιστή της ιστορίας. Ο Δήμος στην πραγματικότητα είναι εμείς. Μέσα από την ιστορία του λέει τις ιστορίες μας.

Στο κόμικ υπάρχουν προσωπικά στοιχεία δικά σου; Και αν ναι πόσο εύκολο είναι να τα αποτυπώσεις σε κάτι που θα δει τόσος κόσμος;

Ναι αρκετά, τόσο δικά μου όσο και κοντινών μου ανθρώπων. Δεν ξέρω αν είναι εύκολο ή δύσκολο, για εμένα είναι αυτονόητο. Όταν γράφεις ένα κοινωνικό ψυχογράφημα θα βάλεις στοιχεία τόσο προσωπικά όσο και κοινωνικά. Σχεδόν σε όλες τις δουλειές μου προσπαθώ να μοιράζομαι δικά μου πράγματα.

Το γράψιμο για μένα ξεκίνησε ως μέρος της ψυχοθεραπευτικής δουλειάς που έκανα. Με νοιάζει δηλαδή να μοιράζομαι πράγματα και χαίρομαι, συγκινούμαι όταν μου λένε άνθρωποι ότι ένιωσαν πως επικοινωνήσαμε όταν το διαβάσαμε.

Ένα κόμικ μπορεί να έχει ίση δύναμη με ένα τραγούδι;

Αν εννοείς να επηρεάσει νομίζω πως στο μέτρο του δυνατού καθώς το κόμικς έχει μικρότερο αναγνωστικό κοινό από τους ακροατές ενός τραγουδιού συμβάλει στην ανάπτυξη μιας κριτικής ματιάς, πάντα ξαναλέω στο μέτρο που του αναλογεί.

Μπορεί η ραπ να δώσει motivation στον κόσμο και να τον αφυπνήσει μέσα από τραγούδια όπως αυτό;

Σε συνέχεια και της προηγούμενης ερώτησης δεν πιστεύω πως οι τέχνες μπορούν από μόνες τους να κάνουν επαναστάσεις και άλλα τέτοια βαρύγδουπα που γράφονται και λέγονται. Μπορούν όμως να προσφέρουν ερεθίσματα και να αναπτυχθεί μια κουλτούρα αμφισβήτησης των κυρίαρχων αφηγημάτων.

Οι άνθρωποι πρέπει να δίνουν δεύτερες ευκαιρίες όπως ο Δήμος;

Όπως το αντιλαμβάνομαι εγώ για να δοθεί μια δεύτερη ευκαιρία θα πρέπει να υπάρξει ειλικρινή αυτοκριτική και αναγνώριση τους λάθους και πάνω σε αυτό να γίνει δουλειά για να δοθεί μια δεύτερη ευκαιρία. Υπάρχουν βέβαια και πράξεις που δεν συγχωρούνται. Γενικότερα πιστεύω πως οι άνθρωποι πρέπει να δουλεύουμε πολύ με τους εαυτούς μας όσο δύσκολο και επίπονο και να είναι ώστε να μπορέσουμε μετά να βρούμε και τις σχέσεις μας με τους άλλους ανθρώπους. Είναι δύσκολες οι εποχές που ζούμε και επίπονες και αυτό έχει προεκτάσεις στις σχέσεις των ανθρώπων για να ξανακάνω τη σύνδεση με το κόμικς.

Ποια ήταν η μεγαλύτερη σας δυσκολία επάνω στο κόμικ;

Στο σημείο που παίζουν οι Πολυκατοικίες υπάρχουν ουσιαστικά 3 επίπεδα αφήγησης. Προσπαθήσαμε εκεί με τον Δημήτρη που έχει κάνει το εξαιρετικό σχέδιο να μην μπερδεύεται ο αναγνώστης-τρια και δουλέψαμε πολύ στον τρόπο με τον οποίο αυτό θα επιτευχθεί.

Πώς αντέδρασε ο ΛΕΞ όταν διάβασε το κείμενο και πόσο μάλλον όταν άκουσε την ιδέα;

Όταν του προτείναμε την ιδέα πίστευα πως δεν θα δεχόταν. Δέχθηκε και μάλιστα φέρθηκε με υπέροχο τρόπο. Πριν πάει στο τυπογραφείο του στείλαμε να δει τι έχουμε κάνει ώστε να είμαστε σίγουροι πως του αρέσει. Γενικότερα η όλη συμπεριφορά του είναι αυτό που λέμε δεν υπάρχουν λόγια. Τον ευχαριστούμε για ακόμη μια φορά.