«KATSIKA»: Η Μάγδα μετατρέπει τη νοσταλγία σε τέχνη και κάνει την κατσίκα ταυτότητα μιας γενιάς

Στη λαϊκή παράδοση η κατσίκα αποτελεί ένα σύμβολο με πολλαπλές σημασίες. Συνδέεται με την καρποφορία και την αναπαραγωγή, σε άλλες κουλτούρες θεωρείται σύμβολο τύχης και ευημερίας, ενώ η παρουσία της σε λαϊκά δρώμενα έχει σκοπό στην απομάκρυνση του κακού, την καλοτυχία και την ευφορία της γης.

Στην πρώτη της ατομική έκθεση με τίτλο «KATSIKA», η Μάγδα Πετμεζά την μετατρέπει σε κάτι βαθιά προσωπικό.

Στα έργα της Μάγδας, η κατσίκα δεν είναι απλώς μια μορφή πάνω σε καμβά ή πηλό. Είναι ένα σώμα που κουβαλάει μνήμη, απόσταση και μια διαρκή ανάγκη επιστροφής.

Έχοντας φύγει από την Ελλάδα στα 17 της και ζήσει σχεδόν μισή δεκαετία στην Αμερική, η νοσταλγία δεν ήταν για εκείνη μια αφηρημένη έννοια, αλλά μια καθημερινή εμπειρία.

Κάπως έτσι, η κατσίκα -ένα ζώο που επιμένει, σκαρφαλώνει, ισορροπεί στα πιο δύσβατα σημεία- γίνεται το όχημα για να μιλήσει για τη ξενιτιά, την αντοχή και τη μεταμόρφωση.

Ανάμεσα σε ζωγραφικά και πήλινα έργα, η έκθεση μοιάζει με μια διαδρομή: από την απομάκρυνση προς μια αίσθηση επιστροφής. Όχι απαραίτητα σε έναν τόπο, αλλά σε κάτι πιο άυλο – σε εκείνο το σημείο όπου μπορείς τελικά να πεις ότι ανήκεις.

Και ίσως γι’ αυτό, η «KATSIKA» δεν αφορά μόνο την ίδια, αλλά οποιονδήποτε έχει βρεθεί, έστω και για λίγο, μακριά από το δικό του «σπίτι».

Η Μάγδα Πετμεζά μιλάει στην parallaxi για τη ζωή της, την πρώτη της ατομική έκθεση και την τέχνη 

Η «KATSIKA» είναι η πρώτη σου ατομική έκθεση. Τι σημαίνει για εσένα αυτή η στιγμή;

Νομίζω ότι είναι το «perfect timing», γιατί ξεκίνησα να φτιάχνω τις κατσίκες όταν συμπλήρωσα πέντε χρόνια στην Αμερική και μετά γύρισα στην Ελλάδα – συγκεκριμένα στην Αθήνα, ενώ κατάγομαι από τη Θεσσαλονίκη.

Όλη η ουσία του project είναι μια κατσίκα που αναζητά ένα σπίτι και το πώς η κατσίκα γίνεται σύμβολο της Ελλάδας, αλλά ταυτόχρονα εξελίσσεται σε σύμβολο του δικού μου εαυτού.

Τώρα, μετά από τρία χρόνια στην Αθήνα, μπορώ να πω πως έχω βρει τα πατήματά μου και νιώθω “at home”. Είναι σαν να ολοκληρώθηκε αυτό το project και η έκθεση να συμπίπτει με τη ζωή μου… Νιώθω ότι και οι κατσίκες έχουν βρει το σπίτι τους μέσα σε αυτήν την έκθεση.

Πώς γεννήθηκε η ιδέα της κατσίκας ως κεντρικού συμβόλου;

Από μικρή είχα μια ιδιαίτερη “πώρωση” με τις κατσίκες. Στο εξοχικό μου υπήρχε ένας βοσκός που κυκλοφορούσε με το κοπάδι του και εγώ καθόμουν ώρες να τις παρατηρώ. Όταν πήρα την πρώτη μου φωτογραφική μηχανή, άρχισα να τις φωτογραφίζω – έχω άπειρες φωτογραφίες από δρόμους της Χαλκιδικής. Μερικές φορές σταματούσα ακόμα και το αμάξι του μπαμπά μου για να τις αποθανατίσω.

Επιπλέον, στην οικογένειά μου με φώναζαν “κατσίκα” επειδή σκαρφάλωνα συνέχεια, και μάλλον έτσι τις συνδέσαμε στο μυαλό μου. Από μικρή έως τώρα είχαμε μια σχέση: μου φαινόντουσαν πολύ ελεύθερες, αυτό με εντυπωσίαζε. Έφευγαν από το κοπάδι, σκαρφάλωναν οπουδήποτε, αλλά πάντα επέστρεφαν ξανά – κάτι που, νομίζω, αντικατοπτρίζει και τη δική μου περιέργεια και αναζήτηση.

Πότε κατάλαβες ότι όλο αυτό μπορεί να μετατραπεί σε μια έκθεση ζωγραφικής; Ήταν κάτι που είχες πάντα στο μυαλό σου; 

Εγώ τελείωσα την Καλών Τεχνών οπότε ο στόχος μου ήταν πάντα η δουλειά μου να βρίσκεται σε κάποια έκθεση. Πέρυσι είχα βάλει και στόχο χρονιάς, οπότε είχα όνειρο να δείξω τα έργα μου σε μια έκθεση. Οι κατσίκες που είχαν ξεκινήσει σαν απλές ζωγραφιές άρχισαν να εξελίσσονται σαν ένα ολοκληρωμένο project όταν γύρισα στην Ελλάδα.

Στην Αθήνα σε μια pop up έκθεση μου ζήτησαν τις κατσίκες και είδα σχεδόν 10 άτομα που δεν ήξερα και  ο κάθε ένας ήρθε για αυτές. Τότε συνειδητοποίησα πως ο κόσμος βρίσκει κάτι που ταυτίζεται σε αυτό… αλλά το είχα γράψει στο τετράδιο μου στην αρχή της χρονιάς πως θα φτιάξω μια έκθεση.

Εσύ θες η ξενιτιά να ταυτιστεί με την έκθεση και όποιος έρθει για να τη δει να το νιώσει αυτό;

Σίγουρα ένα κομμάτι είναι αυτό γιατί η Ελλάδα γνωρίζει τι πάει να πει ξενιτιά. Το όνομα κατσίκα κανονικά είναι αίγα όπως το Αιγαίο πέλαγος και πολύ λένε πως σχετίζονται αυτά αλλά το νόημα είναι η ξενιτιά.

Η κατσίκα είναι ένα ζώο που αντέχει σε δύσκολες καταστάσεις, σκαρφαλώνει και μόνο η ισορροπία που βρίσκει σε γκρεμούς δείχνει πως αντέχει πολλά. Κάπως έτσι ένιωθα και εγώ, να αντέξω σε πολλές δύσκολες και αντίξοες συνθήκες.

Η μετακόμιση στην Αμερική στα 17 σου πως ήταν για εσένα; Πόσο σε επηρέασε και με τις παρέες σου…

Ήταν κάτι πολύ δύσκολο και επίσης νομίζω το πιο δύσκολο ήταν πως μου πήρε καιρό να καταλάβω το πόσο δύσκολο ήταν. Το πρώτο καιρό ήμουν ενθουσιασμένη πως βρισκόμουν στην Αμερική, με εξίταρε το ότι θα είμαι μακριά από την οικογένεια μου – όπως κάθε 17χρονο – ήμουν κάπου που δεν με ήξερε κανείς και μπορούσα να γίνω όποια θέλω.

Από την άλλη όμως ήμουν εντελώς μόνη μου, δεν είχα ούτε έναν Έλληνα φίλο. Τον πρώτο χρόνο μιλούσα με ελληνική προφορά και κάθε βράδυ μιλούσα μόνη μου περπατώντας και μιλούσα λίγο για να τα συνηθίσω.

Ήταν μια δύσκολη εμπειρία αλλά με έκανε πιο ανεξάρτητη και με έκανε να καλλιεργήσω την προσωπικότητα μου σε ένα περιβάλλον που δεν με ήξερε κανείς, οπότε η ερώτηση ήταν «ποια θέλω να είμαι»… ίσως να μου έκανε καλό στο να βρω το ποια είμαι.

Η επιστροφή στην Ελλάδα το 2023 ήταν λύτρωση ή έπρεπε να αρχίσεις πάλι από την αρχή;

Ήταν και τα δύο. Σίγουρα γύρισα πίσω και ένιωσα κάτι πιο γνώριμο. Ακόμα και ο ουρανός της Ελλάδας μου φαινόταν πιο γνώριμος, τέτοια πράγματα ήταν πολύ λυτρωτικά.

Όμως σίγουρα δε μπορώ να πω πως βρήκα που ανήκω πλήρως. Ενώ είχα γυρίσει στη χώρα μου ένιωθα out of place. Δεν είχα φίλους στην Αθήνα και έχοντας ζήσει πέντε χρόνια στην Αμερική ήμουν σαν ένα “Αμερικανάκι”.

Οπότε το να μην κολλάω με έκανε να προβληματίζομαι ακόμα παραπάνω, τόσα χρόνια έλεγα ότι θέλω να γυρίσω στην Ελλάδα, γύρισα, αλλά πάλι ένιωθα ότι δεν ανήκω, οπότε που θα βρω αυτό το μέρος;

Στην έκθεση βλέπουμε ζωγραφικά και πήλινα έργα. Τι σου δίνει το κάθε υλικό διαφορετικά σε αυτή την αφήγηση; 

Τα γλυπτά και πήλινα έργα μου τα βλέπω πιο ζωντανό, ίσως επειδή είναι τρισδιάστατο. Τα βλέπω σαν να έχουν ζωή και να είναι σε αυτόν τον κόσμο, τα βλέπω σαν να κινούνται. Ο πηλός που έχει και μια ζωή από μόνος του το βλέπω σαν κάτι ενεργό. Η ζωγραφική και οι πίνακες αποτυπώνουν μια μικρή σκηνή ή κάτι φευγαλέο, ή ένα σύμβολο πολύ συγκεκριμένο.

Πώς είναι να αποτυπώνεις τη ζωή σου σε ζωγραφιές και να παρουσιάζονται σε τόσο κόσμο;

Ίσως είμαι συνηθισμένη σε αυτό. Από όταν ήμουν πολύ μικρή η ζωγραφική ήταν το μέσο για να εκφράζω τα συναισθήματά μου. Στην πρώτη γυμνασίου είχα πάρει ένα μπλοκ ζωγραφικής και ζωγράφιζα, έβαζα δραματικούς τίτλους και τις έδειχνα παντού.

Μου είναι πιο εύκολο να εκφράσω κάτι από μια ζωγραφιά παρά να το κάνω λεκτικά. Σίγουρα ανοίγω τη ψυχή μου αλλά από την άλλη δεν είναι σαν να διαβάζει κάποιος το ημερολόγιο μου αλλά μέσα από αυτά τα έργα ο κόσμος μπορεί να ταυτιστεί και με κάτι δικό του… 

Όλα αυτά έχουν μια σημασία αλλά είναι τόσο ανοιχτά που μπορεί κάποιος να ταυτιστεί με αυτά. 

Έχεις ακούσει αρνητικά σχόλια για τα έργα σου; 

Σίγουρα, αυτό έχει γίνει επειδή το θέμα είναι οι κατσίκες αλλά και ο τρόπος που τις αποτυπώνω γιατί είναι πιο παιδικός. Δουλεύω και σε σχολείο οπότε μου έχουν πει πως «θα μπορούσε να το κάνει και ένα παιδί». Αλλά όλο αυτό γενικά τους προκαλεί μια περιέργεια για το γιατί ζωγραφίζω κατσίκες, αλλά εμένα μου αρέσει αυτό. 

Η τέχνη θα έπρεπε να είναι προσιτή – δε θα έπρεπε να αποκλείει τον κόσμο – και αν νιώθουν πως είναι κάτι που θα μπορούσε να φτιάξει ο κάθε ένας, αυτό είναι ωραίο.

Είσαι μόλις 25 ετών, πόσο εύκολο είναι να διαχειριστείς μικρά παιδιά σε σχολείο; 

Για εμένα είναι εύκολο αλλά όταν με ρωτάνε άλλοι καταλαβαίνω πως είναι κάτι δύσκολο. Είναι μια δουλειά στην οποία όντως ακούς το όνομα σου κάθε λεπτό 10 φορές. Εμένα μου βγαίνει έμφυτα πάντως, ίσως γιατί στην οικογένεια μου μεγάλωσα πολλά πρώτα και δεύτερα ξαδέρφια και πάντα εγώ τα πρόσεχα…

Επίσης, εγώ ως καλλιτέχνης έχω μια παιδικότητα οπότε θεωρώ πως τα παιδιά ταυτίζονται με εμένα και το αντίθετο με αποτέλεσμα να περνάμε καλά. Πολλές φορές παίρνω και έμπνευση από αυτά που κάνουν τα παιδιά. Το να βλέπω παιδιά που είναι σε αυτήν την ηλικία και δεν έχουν ιδέα τι κάνουν και αν είναι ωραίο είναι πάρα πολύ καλό για έναν καλλιτέχνη.

Πώς βλέπεις τον εαυτό σου σε λίγα χρόνια;

Ελπίζω στο μέλλον να έχω πολλά πράγματα να πω και πολλές εκθέσεις. Ίσως οι κατσίκες να εξελιχθούν σε κάτι άλλο αλλά πιστεύω πως αυτή η έκθεση είναι το κλείσιμο ενός κεφαλαίου. Ανυπομονώ να έχω νέες ιδέες και νιώθω πως βάζω μια άνω τελεία σε αυτό για να δημιουργήσω κάτι νέο. Παρ’ όλα αυτά τις κατσίκες τις έχει αγαπήσει πολύς κόσμος και νομίζω θα είναι κάτι διαχρονικό.

Τη στιγμή που η Τεχνητή Νοημοσύνη εξελίσσεται πως είναι να κρατάς κάτι στο χέρι σου και να δημιουργείς;

Νομίζω πως όποιος το κάνει αυτό είναι ο μόνος ζωντανός σε ένα φλεγόμενο σπίτι. Εγώ έτσι νιώθω. Παλεύω για κάτι που νιώθω πως χάνεται και πολλές φορές αναρωτιέμαι αν το κάνω για καλό ή όχι… θεωρώ όμως πως όλο αυτό είναι το κλειδί της ζωής και για αυτό το κρατάω σφιχτά.

Είμαστε σε αυτόν τον κόσμο για να φτιάχνουμε κάτι απτό, για να συνδεόμαστε με το φυσικό κόσμο γύρω μας. Οι άνθρωποι από τα παλιά χρόνια φτιάχνανε τέχνη, όλο αυτό είναι εντελώς ανθρώπινο, δε θέλω να χάσω αυτό το κλειδί. Θέλω να ελπίζω πως η τέχνη δε θα πεθάνει ποτέ, είναι μια ανάγκη που θα υπάρχει για πάντα, απλά ελπίζω να μη βάλουμε αυτήν την ανάγκη σε ένα κουτί και την αφήσουμε εκεί… 

*Τα εγκαίνια θα πραγματοποιηθούν την Παρασκευή 20 Μαρτίου στις 19:30.

Πληροφορίες Έκθεσης – Χώρος: APODEC Gallery – Διεύθυνση: Βεροίας 4, Θεσσαλονίκη – Διάρκεια: 20 Μαρτίου – 18 Απριλίου 2026

Ώρες λειτουργίας: – Τρίτη & Παρασκευή 17:30–20:30 – Τετάρτη & Σάββατο 12:00–15:00 – Είσοδος ελεύθερη – Επιμέλεια: Τένια Μενεγάκη