Όλια Λαζαρίδου: Δεν γερνά η ψυχή, παραμένει πάντα νέα

Κεντρική εικόνα: Τάσος Βρεττός

Μια από τις πιο ενδιαφέρουσες περιπτώσεις Ελληνίδων ηθοποιών με μια πορεία σπάνια και ένα απόσταγμα απόψεων και στάσεων ζωής εξαιρετικό σε μια εξομολόγηση μάθημα ζωής.

-Είμαι άνθρωπος που μου αρέσουν, αυτό που λέει ο Καβάφης, τα πράγματα τα αισθηματοποιημένα. Με την έννοια, δηλαδή, να υπάρχει χώρος στα πράγματα, να βάλεις τα δικά σου συναισθήματα μέσα. Να μην είναι καρποστάλ.

-Το μέρος που πήγαινα πολλά χρόνια, είναι η Νίσυρος. Είναι στην άλλη άκρη του κόσμου, επειδή δεν έχει αεροδρόμιο, μέχρι πολύ πρόσφατα ήταν ένα μέρος όπου έφτανες τις τέσσερις το πρωί σε ένα καράβι, μετά από μια γλυκιά ταλαιπωρία νυχτερινή, έφτανες και έβλεπες αυτό το νησάκι το οποίο δεν το είχε αγγίξει καθόλου ο τουρισμός και ήταν πάρα πολύ αγαπητικό αυτό το αίσθημα που ένιωθα.

-Εγώ επειδή ήμουν πάντα παιδί της πόλης, είχα ένα μηχανάκι μέχρι πρόσφατα και γύρναγα πέρα δώθε, την έχω γυρίσει πάρα πολύ. Όταν ήμουν 20 χρονών, είχα μια φίλη που μέναμε μαζί και οδηγούσε και παίρναμε το αυτοκίνητο και η αγαπημένη μας ασχολία ήταν να βάζουμε μουσική το βράδυ στο αυτοκίνητο και να πηγαίνουμε σε γειτονιές της Αθήνα να ανακαλύπτουμε το βράδυ αργά να μπαίνουμε στα στενά, να χαζεύουμε κτλ. Την αγαπούσα πάρα πολύ την Αθήνα σαν πόλη. Πρόσφατα έκανα πρόβες στο Αμφιθέατρο και έτυχε να βρίσκομαι εκεί στο κέντρο του τουρισμού. Τέλειωνα τις πρόβες το καλοκαίρι για την παράσταση και έβγαινα έξω και σκιάχτηκα διότι έβλεπα ορδές τουριστών να καλπάζουν τον δρόμο από την απέναντι κατεύθυνση χωρίς προορισμό, χωρίς στόχο. Ένας αχταρμάς όπου ερχόντουσαν και κάλπαζαν και αισθανόσουν ότι απλώς περιδιαβαίνουν δεν αισθανόσουν ότι έχουν κάποια σύνδεση με τον τόπο. Αυτό είναι το κακό κομμάτι της παγκοσμιοποίησης. Δεν έχω ένα κάτι εναντίον των ανθρώπων ούτε αλλά αυτό το πράγμα απομαγεύει τα πράγματα.

-Μου αρέσει η ποιητική διάσταση των πραγμάτων την οποία αυτή την ποιητική διάσταση μπορεί να την έχει και ένας δρόμος και μια περιοχή και ένα σπίτι και ένα σημείο. Μέρη που έχουν μια είτε μνήμη που έχεις εσύ προσωπικά είτε που κάτι σου θυμίζουν κάτι γενικότερα, να μην είναι όλα να έχουν αλωθεί ρε παιδί μου από αυτό το πράγμα από αυτή την άνεση. Και συνήθως αυτά πάνε μαζί. Όπου υπάρχει άνεση και δεν υπάρχει κάποιο όριο τα πράγματα απομαγεύονται. Οπότε τα πράγματα γίνονται πολύ εύκολα. Αυτό τα ξέρω από τη δουλειά μου στο θέατρο. Τα εύκολα πράγματα δεν έχουν μαγεία. Τα πράγματα που κερδίζονται δύσκολα. Λίγο δύσκολα. Δεν σου λέω να φτύνεις αίμα. Αλλά αυτό το ότι πας εύκολα ένα αεροπλάνο. Εύκολα φτάνεις στην άλλη άκρη. Εύκολα πας πέρα δώθε. Εύκολα φεύγεις. Έχει κάτι πολύ πεζό.Το οποίο δεν μου αρέσει. Δεν είναι του χαρακτήρα μου. Ίσως είναι κάτι που πρέπει να ζήσουμε με αυτό. Γιατί έχει γίνει τώρα. Και μπορεί το ποιητικό να ξαναβγεί μετά από αυτό. Αλλά εγώ δεν θα προλάβω να το δω.

-Υπάρχει μια βλακώδης διαφάνεια γιατί δεν έχουμε κανένα τρομερό βάθος οι άνθρωποι γενικά. Δεν είναι ότι είμαστε και τίποτα το φοβερό. Οπότε αυτά που έχουν εμφανίσει στην επιφάνεια δεν έχουν και κάποιο τρομερό βάθος. Είναι επίπεδα. Υπάρχει μια διαφάνεια της προβλεψιμότητας και του επίπεδου. Δεν είναι ότι αυτή η διαφάνεια αποκάλυψε τίποτε συγκλονιστικά πράγματα. Βλέπεις σε παραλλαγή αυτά που ήδη ξέρεις από τον εαυτό σου. Τα συγκλονιστικά πράγματα δεν τα ανακαλύπτεις ούτε εκ τα προσεγγίζεις χωρίς κόπο. Σίγουρα περνάνε φάσεις τα πράγματα και μέσα από την καινούργια φάση ξαφνικά κάτι ανατέλλει το οποίο δεν είναι αυτά που λέμε. Αλλά εγώ δεν το βλέπω ακόμα να έχει φανεί προς το παρόν.

-Λίγες είναι οι ψυχές που έχουν τη δύναμη να υπερβούν τα γεγονότα και να κάνουν μια υπέρβαση. Δεν είναι εύκολο να αντισταθείς. Λίγοι ήταν σε όλη τη ζωή και την ιστορία. Αν δώσεις τον άλλον παντεσπάνι, θα φάει παντεσπάνι. Αν του δώσεις χυλό, θα φάει χυλό. Αυτό είναι. Όμως, από την άλλη μεριά, οι αντοχές και οι αντιστάσεις δεν λιγοστεύουν όταν το είδος της ζωής γίνεται όλο και πιο επίπονο. Οι άνθρωποι δουλεύουν 13 ώρα, τα βγάζουν δύσκολα πέρα. Στυγνός καπιταλισμός. Υπάρχουν άνθρωποι οι οποίοι είναι πολύ φτωχοί γύρω μας και γίνονται όλο και πιο φτωχοί και υπάρχουν και κάποιοι που γίνονται όλο και περισσότερο πλούσιοι. Δηλαδή, υπάρχουν μέρη στην Αθήνα τα οποία εγώ ξαφνικά κοιτάω και λέω «Μα, πού βρεθήκανε άνθρωποι να πηγαίνουν σε ένα εστιατόριο για να πληρώνουν 500 ευρώ λογαριασμό δίπλα μας και δεν το έχω προσέξει ή να πληρώνουν το καλοκαίρι 150 ευρώ ξαπλώστρα, ας πούμε, στη θάλασσα».

-Υπάρχουν γύρω κάποια τέτοια κομμάτια τα οποία σιγά-σιγά είναι σαν γκέτο μέσα στην πόλη και από εκεί και πέρα υπάρχει το χάος. Άνθρωποι στη πραγματική ζωή που ζουν φτωχικά περιορισμένα και θα ζουν όλο και πιο φτωχικά κάθε μέρα. Έπαιζα σε ένα έργο κάποια στιγμή το «Σε σας που μου ακούτε» της Λούλας Αναγνωστάκη και έκανα μια γυναίκα η οποία έλεγε αυτό και σκεφτόμουν από τότε, έλεγα «σκέψου ρε παιδί μου η Λούλα από τότε και το έχει δει αυτό το πράγμα που έρχεται και το έχει πει προφητικά». Η ψαλίδα ανοίγει, οι φτωχοί θα γίνει φτωχότεροι και πλούσιοι πλουσιότεροι. Αυτό συμβαίνει αυτή τη στιγμή, ανοίγει η ψαλίδα και όλο και περισσότερο. Ένα καζάνι που μαζεύει μαζεύει μαζεύει ατμό και όταν ο ατμός πια γεμίσει και δεν αντέχει άλλο ανοίγει το καπάκι και φεύγει ο ατμός, έτσι δεν γίνεται πάντα στην ιστορία σίγουρα κάτι τέτοιο θα προκύψει αλλά με τι τρόπο πάντως σίγουρα όχι με τον τρόπο τον οποίο ξέρουμε ελπίζω όχι με κάποιο πυρηνικό πόλεμο, Τρίτο παγκόσμιο αλλά μπορεί να είναι πόλεμος διαδικτυακός, θα είναι με τελείως άλλο τρόπο ίσως πολύ πιο καταστροφικό. Έχουν την ευθύνη όλοι αυτοί, εκτοξεύοντας απειλές για τις ζωές των ανθρώπων, ζούμε τώρα την εποχή του μπουλβάρ δηλαδή γελοιότητα.

-Η έκρηξη η θεατρική έγινε νομίζω μετά το COVID, με ζαλίζει λίγο, με κουράζει, αλλά είναι ο χαρακτήρας μου, εγώ ζω πολύ συχνά και πολύ καιρό της ζωής και στην Αίγινα το ότι υπάρχουν τρία μαγαζιά με παπούτσια ξέρω εγώ και ότι πας το ένα πας το άλλο, πας το τρίτο βλέπεις τι σ’ αρέσει αν δεν σ’ αρέσει αυτό πας το δεύτερο αν δεν σ’ αρέσει το δεύτερο πας το τρίτο βρίσκεις κάτι το παίρνεις αυτό μ’ αρέσει πάρα πολύ, δεν είμαι ο τύπος των άπειρων επιλογών, θέλω πιο μικρή κλίμακα, πιστεύω ότι χάνεται και το κριτήριο του τι είναι καλό. Όλα είναι εύκολα, έτσι είναι εύκολα και οι χαρακτηρισμοί. Μπαίνεις μέσα στο Facebook, διαβάζεις η σπουδαία παράσταση, το φοβερό, το ανεπανάληπτο και τα λοιπά. Και πολύ συχνά πας και βλέπεις αυτό για το οποίο διάβασες να υπάρχει μια υπερβολή. Είναι δυσεύρετο, το καλό είναι σπάνιο και δυσεύρετο. Δεν υπάρχει ένα πλέγμα προστασίας για τα πολύτιμα, ό,τι έχει γίνει καλό, το έχει κάνει ο άνθρωπος εντελώς μόνος. Δεν υπάρχει κάτι να το προστατεύει και να τα στηρίζει αυτά τα καλά που υπάρχουν και που γίνονται. Είναι μεμονωμένα πράγματα που έχουν γίνει με απίστευτο μόχθο κάποιου συγκεκριμένου.

-Τα πιο πολλά που γίνονται δεν μας εκπλήσσουν πια. Είναι σαν να βλέπεις ταινία. Δεν είμαστε ακριβώς άτομα, είμαστε θεατές. Μεταβαλλόμαστε περισσότερο σε θεατές παρά, κατάλαβες, από το αυτό. Έχει μία απόσταση ασφαλείας αυτό. Και μία αναισθησία, βέβαια. Tο σώμα, θυμάται πράγματα που μπορεί να σου έχουν συμβεί όταν είσαι παιδί. Γιατί όταν είσαι παιδί είσαι σαν ζυμάρι. Δηλαδή και αποτυπώνονται τα πράγματα πάνω σου, μερικές φορές για πάντα. Πρέπει να αντιληφθεί κανείς πως μεγαλώνουν οι γενιές. Εμείς δεν είμαστε τόσο επιρρεπείς. Έχουμε και μνήμες, έχουμε και κάποιες αντιστάσεις. Οι επόμενες γενιές, οι οποίες έρχονται τελείως παραδομένες σε όλο αυτό με την τεχνολογία. Η επιστημονική φαντασία έρχεται τρομερά κοντά. Τώρα εμείς είμαστε στην κάθοδο. Στην τρέλα ακόμα.

-Βιώνω απώλειες ανθρώπων, απώλειες τόπων, μνημών. Στο εσωτερικό τοπίο, τα φυλάω, προσπαθώ και λέω μέσα μου ότι όλα αυτά που χάνονται τα έχεις πια μέσα σου. Και ότι εκεί τα ξαναβρίσκεις. Άμα δεν τα βρίσκεις έξω σου, τα βρίσκεις μέσα σου, πράγματα που σε συγκινούν, που θες να μοιραστείς κτλ. Αν κανείς, ας πούμε, έχει εμπιστοσύνη σε αυτό το διάλογο με το εσωτερικό του τοπίο, με την ψυχή του και την ακούει κάπως, νομίζω ότι η ψυχή δεν γερνάει. Και είναι ανέπαφη από όλα αυτά, ευτυχώς. Κατάλαβες, δεν γερνάει η ψυχή. Άλλα είναι αυτά που γερνάνε. Οπότε, η ψυχή είναι πάντα νέα. Αν θέλεις να την εμπιστευθείς και να την ακούς, οπότε.

-Είναι ανεπανάληπτες οι απώλειες. Δεν αντικαθίστανται. Απλώς μένουν εκεί, τις έχεις, τις κουβαλάς και από εκεί και πέρα είσαι ανοιχτός και σε νέα πράγματα. Αλλά δεν αντικαθίσταται η απώλειες. Και δεν πρέπει κιόλας, δεν υπάρχει λόγος. Βέβαια, εννοείται ότι η ζωή συνεχίζεται. Οι άνθρωποι για μένα πάντα μου δημιουργούν φοβερή περιέργεια. Να τους χαζεύω ακόμα και σιωπηλά. Να τους βλέπω να περνάνε και να σκέφτομαι αυτός τώρα τι κάνει, πού θα πάει, γιατί είναι έτσι, γιατί φοράει αυτό, ποιος να είναι η γυναίκα του, πού να δουλεύει, τι θα κάνει μετά. Έχω μια τέτοια περιέργεια που μάλλον είναι επαγγελματική διαστροφή. Αλλά είναι και του χαρακτήρα μου. Έχω περιέργεια και όσο έχεις περιέργεια δεν βαριέσαι τους ανθρώπους. Είναι ένα νόμισμα η εμπιστοσύνη που το πετάς και σου επιστρέφεται. Ενώ άμα το φυλάς το χάνεις. Είναι σαν αυτό που λέει με τα τάλαντα στο Ευαγγέλιο. Δεν μου έχει βγει σε κακό το ότι εμπιστεύομαι τους ανθρώπους. Εντάξει και να μου έχει βγει σε κακό το έχω ξεχάσει γιατί είναι τόσο πολύ το άλλο, το συναίσθημα τόσο ευεργετικό το να εμπιστεύεσαι που και να μια φορά να έχει προδοθεί η εμπιστοσύνη μου δεν πειράζει. Δεν με πολύ απασχολεί.

-Μ’ αρέσει να εμπιστεύομαι. Είναι τόσο ωραίο να έχεις εμπιστοσύνη στη ζωή και στα πράγματα. Είναι πολύ ωραίο πράγμα που αξίζει δηλαδή να το ρισκάρεις. Μεγαλώνοντας ελευθερώθηκα από πολλά πράγματα τα οποία πιο μικρός δεν μπορείς. Έχεις αγωνίες, έχεις αυτά, δεν ξέρεις ακριβώς συναισθηματικά πώς να χειριστείς σωστά. Σιγά σιγά μαθαίνεις τον know how ας πούμε της ζωής κάπως. Ελευθερώνεσαι και από διάφορα άλλα πράγματα που έχεις πιο μικρός. Που πρέπει να ολοκληρώσεις και τέτοια. Και είναι κατά κάποιο τρόπο η πνευματική ηλικία του ανθρώπου. Αρχίζεις μετά τα 50 ας πούμε. Του πνεύματος η ηλικία.

-Δεν έχει σημασία πόσες φορές έχουν ειπωθεί τα πράγματα στην Τέχνη. Με τι τρόπο τα λες έχει σημασία. Υπάρχουν δηλαδή ακόμα καινούργιοι τρόποι, δηλαδή, ή τρόποι διαφορετικοί. Όσοι είναι και οι άνθρωποι είναι οι τρόποι. Πώς τα λες, όχι τι λες. Το πώς το λες είναι στην τέχνη. Που το κάνει ένα ανεπανάληπτο κάτι, όχι το τι θα πεις. Η πρωτοτυπία δεν είναι απαραίτητα καλλιτεχνικό πράγμα. Έχει ειπωθεί όλα, έχουν γίνει εκατομμύρια πράγματα. Πάντα υπάρχει όμως κάτι να πεις από τη δική σου πλευρά. Είναι ένα ονειροδρόμιο το θέατρο. Είναι ένας ποιητικός τόπος, ένα μέρος για να παράγεις ποίηση. Το σινεμά, το ακούω, αν και δεν κάνω πια. Αν μου πουν καμιά ταινία, πάλι μπορεί να κάνω. Αλλά, έχω κάνει πολλές και μάλιστα επειδή ήταν και η άχαρη περίοδος του ελληνικού σινεμά, έχω κάνει και πολλές που δεν ήταν τόσο ωραίες ταινίες. Και κάπως έκλεισε αυτός ο κύκλος λίγο μέσα μου. Ε, αν πάλι μου προτείνουν κάτι ωραίο, μπορεί. Στο θέατρο πάλι υπάρχουν και μέρες που λες σήμερα δεν τα πήγα καλά. Εννοείται, ο νόμος της βαρύτητας είναι αμείλικτος. Και σε παίρνει και από κάτω, και μετά το ξαναπαλεύεις. Είναι αυτό ο νόμος της βαρύτητας. Σε τραβάει προς τα κάτω. Θέλει πολύ κόπο για να μείνεις επάνω.

-Αγαπώ τις μέρες στην Αίγινα. Ό,τι βλέπεις την θάλασσα. Βγαίνεις έξω και βλέπεις τη θάλασσα. Βλέπεις τα λουλούδια. Έχει καθαρό αέρα. Έχει μια ησυχία. Αυτά, αυτά. Τα βασικά. Και ότι αισθάνεσαι ότι είσαι πάνω σε ένα πλανήτη. Και όχι σε ένα κουτί, με άλλα κουτάκια δίπλα, όπως είναι τα σπίτια εκεί που όλοι κατοικείς. Στην Αίγινα, ας πούμε, είσαι τη φύση. Όταν είσαι αυτό νιώθεις. Νιώθεις ότι είσαι άνθρωπος. Το ίδιο μπορεί να αισθανόμαστε και με τους ανθρώπους κάποιες στιγμές. Δηλαδή υπάρχουν άνθρωποι που είναι σαν τον πλανήτη, όταν είσαι μαζί τους, κοντά τους. Νιώθεις, πιο γήινα, πιο στέρεα, πιο όμορφα. Έχω μια γερή, πολύ δυνατή, εναλλακτική οικογένεια ανθρώπων, φίλων, κοντινών, αγαπημένων. Ο διάλογος γίνεται μαζί τους και σιωπηλά.

-Ο πιο μεγάλος φόβος για μένα, εκτός από τους προφανείς, που είναι ότι όλοι θα πεθάνουμε και εύχομαι να μην κοντεύει, δηλαδή να αργήσει αυτή η ώρα. Εγώ φοβάμαι τον ψυχικό θάνατο, να σου πω την αλήθεια. Δηλαδή φοβάμαι αυτό. Εντάξει, επειδή με απασχολεί πολύ, ελπίζω ότι δεν κινδυνεύω πάρα πολύ από αυτό. Αλλά αυτό με απασχολεί, δηλαδή μην κοιμηθεί το πνεύμα. Γιατί αυτό, αυτό είναι που τροφοδοτεί τη ζωή για μένα, ας πούμε, κατάλαβες αυτό.