Skillscapes: Το νέο ψηφιακό Παρατηρητήριο που χαρτογραφεί την αγορά εργασίας και τις δεξιότητες στον ελληνικό τουρισμό

Το Παρατηρητήριο Skillscapes αποτελεί μια νέα ψηφιακή πύλη γνώσης για τον ελληνικό τουρισμό, αναδεικνύοντας με σύγχρονα εργαλεία ανάλυσης δεδομένων τις τάσεις της αγοράς, τις ανάγκες σε ανθρώπινο δυναμικό και τις δεξιότητες που αποκτούν κρίσιμη σημασία.

Η πλατφόρμα συνδυάζει προηγμένη ανάλυση δεδομένων, διαδραστικούς χάρτες και δυναμικές οπτικοποιήσεις, προσφέροντας έγκαιρη, αξιόπιστη και αξιοποιήσιμη εικόνα της τουριστικής οικονομίας και της αγοράς εργασίας.

Απευθύνεται σε εργαζόμενους, επιχειρήσεις, φορείς κατάρτισης, ερευνητές, περιφέρειες και δημόσιους οργανισμούς, που χρειάζονται καλύτερα εργαλεία κατανόησης και λήψης αποφάσεων σε μια περίοδο ταχύτατων αλλαγών, αλλά και στο ευρύτερο κοινό που επιθυμεί να αποκτήσει μια πιο ολιστική εικόνα της τουριστικής αγοράς εργασίας, είτε για προσωπικούς λόγους είτε για ζητήματα επαγγελματικού προσανατολισμού και επιλογών σταδιοδρομίας. Πίνακες, γραφήματα και συγκριτικές απεικονίσεις, δίνουν τη δυνατότητα εξερεύνησης δεδομένων σε εθνικό, περιφερειακό και ευρωπαϊκό επίπεδο. Το Παρατηρητήριο είναι ελεύθερα προσβάσιμο στην διεύθυνση: https://skillscapes.csd.auth.gr

Γιατί τώρα

Η αγορά εργασίας του ελληνικού τουρισμού βρίσκεται σε φάση έντονου μετασχηματισμού. Η εποχικότητα, οι ελλείψεις προσωπικού, η αναντιστοιχία δεξιοτήτων, η πράσινη και ψηφιακή μετάβαση, αλλά και οι μεγάλες διαφορές από περιοχή σε περιοχή συνθέτουν ένα απαιτητικό και διαρκώς μεταβαλλόμενο και επισφαλές εργασιακό τοπίο. Ταυτόχρονα, τα διαθέσιμα δεδομένα είναι συχνά διάσπαρτα, δύσκολα συγκρίσιμα ή διαθέσιμα με καθυστέρηση.

Σε αυτή τη συγκυρία, η πρόσβαση σε έγκαιρη και αξιόπιστη γνώση γίνεται κρίσιμη. Το Παρατηρητήριο Skillscapes συμβάλλει σε αυτό, συγκεντρώνοντας και οργανώνοντας δεδομένα για τον τουρισμό, την οικονομία, την απασχόληση και τις δεξιότητες, ώστε να τα μετατρέπει σε κατανοητή και χρήσιμη πληροφορία. Με αυτόν τον τρόπο, επιτρέπει στους χρήστες να βλέπουν όχι μόνο τι συμβαίνει σήμερα, αλλά και πώς αλλάζουν οι ανάγκες της αγοράς στον χρόνο και στον χώρο.

Τι είναι και τι προσφέρει

Το Παρατηρητήριο Skillscapes είναι μια διαδραστική πλατφόρμα δεδομένων που προσφέρει ολοκληρωμένη εικόνα για:

• την πορεία της οικονομίας και των επενδύσεων στην Ευρώπη, 
• τις περιφερειακές τουριστικές αγορές της Ελλάδας, 
• την ελληνική αγορά εργασίας στον τουρισμό, 
• τις επιδόσεις της τουριστικής βιομηχανίας σε ευρωπαϊκό επίπεδο, 
• τις αγορές εργασίας και τις δεξιότητες στην Ευρώπη. 

Με άλλα λόγια, το Παρατηρητήριο δεν εξετάζει τον ελληνικό τουρισμό απομονωμένα, αλλά τον εντάσσει σε ένα ευρύτερο ευρωπαϊκό πλαίσιο, επιτρέποντας συγκρίσεις, βαθύτερη ανάλυση και τη λήψη τεκμηριωμένων αποφάσεων.

Πώς λειτουργεί στην πράξη

Το Παρατηρητήριο Skillscapes περιλαμβάνει πέντε βασικές θεματικές ενότητες:

• Ευρωπαϊκή Οικονομία (EU Economy): οικονομική επίδοση και επενδύσεις στην Ευρώπη (https://skillscapes.csd.auth.gr/observatory/dashboard/eu-economy)
• Ελληνικός Τουρισμός (Greek Tourism): σε βάθος ανάλυση των περιφερειακών τουριστικών αγορών της Ελλάδας (https://skillscapes.csd.auth.gr/observatory/dashboard/greek-tourism) 
• Ελληνική Αγορά Εργασίας (Greek Labour Market): ανάλυση της ελληνικής αγοράς εργασίας στον τουρισμό (https://skillscapes.csd.auth.gr/observatory/dashboard/greek-labour-market) 
• Επισκόπηση Ευρωπαϊκού Τουρισμού (EU Tourism Overview): συγκριτική εικόνα της τουριστικής επίδοσης στην Ευρώπη (https://skillscapes.csd.auth.gr/observatory/dashboard/eu-tourism) 
• Ευρωπαϊκή Αγορά Εργασίας και Δεξιότητες (EU Labour & Skills): ανάλυση αγορών εργασίας και δεξιοτήτων σε ευρωπαϊκό επίπεδο (https://skillscapes.csd.auth.gr/observatory/dashboard/eu-labour-skills) 

Η πλατφόρμα περιλαμβάνει:

• διαδραστικούς χάρτες, όπου ο χρήστης επιλέγει μεταβλητή, γεωγραφικό επίπεδο και έτος,

• στοχευμένη πληροφόρηση για συγκεκριμένες περιοχές, με πρόσθετα στοιχεία και διαχρονική απεικόνιση των τάσεων,
• πίνακες δεδομένων για πιο αναλυτική διερεύνηση,

• συγκριτική ανάλυση πολλών περιοχών, ώστε να αναδεικνύονται ομοιότητες και διαφορές,

• δυνατότητα λήψης δεδομένων, για περαιτέρω αξιοποίηση σε μελέτες, αναλύσεις και σχεδιασμό.

Ποια δεδομένα συγκεντρώνει

Το Παρατηρητήριο Skillscapes διαθέτει δεδομένα για:

• την προσφορά τουρισμού, όπως η δυναμικότητα, τα καταλύματα και η απασχόληση, 
• τη ζήτηση τουρισμού, όπως οι αφίξεις και οι διανυκτερεύσεις, 
• τόσο τα συμβατικά καταλύματα όσο και τις βραχυχρόνιες μισθώσεις μέσω ψηφιακών πλατφορμών, 
• το ευρύτερο οικονομικό περιβάλλον, μέσα από στοιχεία για ΑΕΠ, ακαθάριστη προστιθέμενη αξία και επενδύσεις, 
• τις αγορές εργασίας, με έμφαση στις κλαδικές εξειδικεύσεις, στις συνθήκες εργασίας και στις δεξιότητες του ανθρώπινου δυναμικού,
• τη ζήτηση στην αγορά εργασίας του Ελληνικού τουρισμού, όπως αυτή  καταγράφεται μέσα από τη συλλογή σε σχεδόν πραγματικό χρόνο δημοσιευμένων αγγελιών εργασίας. 

Τα δεδομένα αντλούνται από επίσημες στατιστικές πηγές και εξειδικευμένα σύνολα δεδομένων σε εθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο, όπως η Eurostat, η ΕΛΣΤΑΤ και το ΙΝΣΕΤΕ, συνδυάζοντας πληροφορίες για τον τουρισμό, την οικονομία, την απασχόληση, την περιφερειακή ανάπτυξη και τις δεξιότητες. Ένα σημαντικό χαρακτηριστικό του Παρατηρητηρίου είναι ότι, όπου είναι διαθέσιμα τα σχετικά στοιχεία, η ανάλυση φτάνει έως και το επίπεδο της Περιφερειακής Ενότητας, επιτρέποντας ακριβέστερη αποτύπωση των τοπικών διαφοροποιήσεων και των αναγκών της αγοράς εργασίας. Αυτό δίνει τη δυνατότητα για πιο στοχευμένη κατανόηση των διαφορών μεταξύ περιφερειών, τουριστικών προορισμών και επιμέρους τοπικών οικονομιών.

Ενδεικτικά σενάρια αξιοποίησης

Α. Ο εργαζόμενος που θέλει να εργαστεί στη Χαλκιδική

Ένας εργαζόμενος που ενδιαφέρεται να βρει δουλειά στη Χαλκιδική μπορεί να χρησιμοποιήσει το Παρατηρητήριο για να δει ποιες ειδικότητες έχουν υψηλή ζήτηση και ποιες δεξιότητες ζητούν συχνότερα οι εργοδότες. Για παράδειγμα, μπορεί να διαπιστώσει ότι υπάρχει αυξημένη ζήτηση για μάγειρες, σερβιτόρους και bartenders, ενώ ταυτόχρονα αναδεικνύονται συγκεκριμένες απαιτήσεις όπως η εργασία σε ομάδα φιλοξενίας και η διατήρηση υψηλού επιπέδου εξυπηρέτησης πελατών. Με βάση αυτή την πληροφόρηση, μπορεί να επιλέξει πιο στοχευμένα την επόμενη κίνησή του: να παρακολουθήσει ένα εξειδικευμένο σεμινάριο bartending ή μια κατάρτιση σε θέματα υγιεινής, εξυπηρέτησης και λειτουργίας τουριστικών μονάδων. Έτσι, το Παρατηρητήριο δεν του δείχνει απλώς “πού υπάρχουν δουλειές”, αλλά και πώς μπορεί να γίνει πιο ανταγωνιστικός για να τις διεκδικήσει.

Β. Ο ερευνητής που μελετά την τουριστική αγορά εργασίας

Ένας ερευνητής που θέλει να εκπονήσει μια μελέτη για την απασχόληση στον τουρισμό, είτε για επιστημονική δημοσίευση είτε για εφαρμοσμένη έρευνα, αποκτά μέσω του Παρατηρητηρίου άμεση πρόσβαση σε συγκεντρωμένα και δυναμικά δεδομένα. Μπορεί να εξερευνήσει διαδραστικούς χάρτες, να χρησιμοποιήσει φίλτρα ανά τύπο δεξιοτήτων και να συγκρίνει δείκτες απασχόλησης ανά περιοχή. Με αυτόν τον τρόπο, μπορεί να εντοπίσει ότι συγκεκριμένες δεξιότητες εμφανίζονται συχνότερα σε ορισμένες περιοχές της χώρας, αναδεικνύοντας τις διαφορές μεταξύ νησιωτικών τουριστικών προορισμών και αστικών κέντρων. Η αξία του εργαλείου είναι ότι επιτρέπει μια πιο ουσιαστική κατανόηση του τοπικού χαρακτήρα της αγοράς εργασίας και βοηθά τον ερευνητή να τεκμηριώσει με μεγαλύτερη ακρίβεια τα συμπεράσματά του, συμβάλλοντας παράλληλα στη διαμόρφωση πιο τεκμηριωμένων πολιτικών και στρατηγικών.

Γ. Το ΚΕΚ που θέλει να σχεδιάσει πιο στοχευμένα προγράμματα κατάρτισης

Ένα Κέντρο Επαγγελματικής Κατάρτισης μπορεί να αξιοποιήσει το Παρατηρητήριο Skillscapes για να σχεδιάσει προγράμματα που ανταποκρίνονται στις πραγματικές ανάγκες των περιφερειακών αγορών εργασίας. Μέσα από τα δεδομένα του, μπορεί να δει ποιες δεξιότητες και ποια επαγγέλματα εμφανίζουν αυξημένη ζήτηση, ώστε να προσαρμόσει ανάλογα το περιεχόμενο των προγραμμάτων του. Επιπλέον, χάρη στη γεωγραφική ανάλυση, μπορεί να διαφοροποιήσει τη στόχευσή του ανά περιοχή: διαφορετικές δεξιότητες μπορεί να είναι πιο κρίσιμες σε έναν νησιωτικό τουριστικό προορισμό και διαφορετικές σε αστικές περιοχές. Παράλληλα, το Παρατηρητήριο μπορεί να λειτουργήσει και ως εργαλείο συνεχούς βελτίωσης, αφού το ΚΕΚ θα μπορεί να παρακολουθεί τις τάσεις σε βάθος χρόνου και να επικαιροποιεί δυναμικά τα προγράμματά του, διασφαλίζοντας ότι παραμένουν επίκαιρα και συνδεδεμένα με πραγματικές επαγγελματικές διεξόδους.

Γιατί αφορά την αγορά, την έρευνα και την κοινωνία

Είναι ένα εργαλείο που μετατρέπει σύνθετα στοιχεία της τουριστικής οικονομίας και της αγοράς εργασίας σε πρακτική γνώση. Για τους εργαζόμενους, σημαίνει καλύτερη κατανόηση των επαγγελματικών ευκαιριών. Για τις επιχειρήσεις και τους φορείς κατάρτισης, σημαίνει καλύτερο σχεδιασμό. Για τους ερευνητές και τους δημόσιους οργανισμούς, σημαίνει ισχυρότερη τεκμηρίωση. Και για τη χώρα συνολικά, σημαίνει μια πιο ώριμη, ανοιχτή και στρατηγική προσέγγιση στις δεξιότητες και την απασχόληση στον τουρισμό.

Το Παρατηρητήριο Skillscapes φιλοδοξεί να αποτελέσει ένα ανοιχτό εργαλείο γνώσης και τεκμηρίωσης για όσους σχεδιάζουν, ερευνούν ή εργάζονται στον τουρισμό.

Το Παρατηρητήριο αναπτύχθηκε στο πλαίσιο του έργου Skillscapes, το οποίο υλοποιείται μέσω του Εθνικού Σχεδίου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας «Ελλάδα 2.0», με τη χρηματοδότηση της Ευρωπαϊκής Ένωσης – NextGenerationEU. Την ανάπτυξή του συντόνισε το Εργαστήριο Επιστήμης Δεδομένων και Ιστού (https://datalab.csd.auth.gr) του Τμήματος Πληροφορικής του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, υπό τη διεύθυνση της Καθηγήτριας Αθηνάς Βακάλη, σε συνεργασία με το Ερευνητικό Εργαστήριο Γεωγραφίας της Εργασίας (https://lgrl.aegean.gr) του Τμήματος Γεωγραφίας του Πανεπιστημίου Αιγαίου, υπό τη διεύθυνση του Καθηγητή Στέλιου Γκιάλη.

Περισσότερες πληροφορίες υπάρχουν διαθέσιμες:

• στην επίσημη ιστοσελίδα του έργου Skillscapes https://skillscapesproject.eu
• στα social media του έργου σε Facebook https://www.facebook.com/skillscapesproject/, LinkedIn https://www.linkedin.com/company/skillscapes-project και YouTube https://www.youtube.com/@skillscapesproject, 
• μέσω email στο skillscapes2025@gmail.com