Ανάπλαση οδού Χηλής: Ένα έργο αστικής αναβάθμισης που διχάζει την Καλαμαριά

Η ανάπλαση της οδού Χηλής στον Δήμο Καλαμαριάς αποτελεί αναμφισβήτητα ένα από τα πιο σημαντικά έργα αστικής αναβάθμισης, που βρίσκονται σε εξέλιξη αυτή την περίοδο, καθώς μιλάμε πάντα για έναν από τους πιο κεντρικούς δρόμους της περιοχής.

Επί της ουσίας πρόκειται για για μια παρέμβαση που στοχεύει στην αναμόρφωση του δημόσιου χώρου, με βασικά στοιχεία τη διαπλάτυνση των πεζοδρομίων, τη δημιουργία νέων δενδροδόχων για δενδροφύτευση και την κατασκευή ποδηλατόδρομου. Ωστόσο, παρά τον σχεδιασμό που στοχεύει σε μια πιο βιώσιμη και φιλική προς τον πεζό πόλη, το έργο έχει προκαλέσει έντονες αντιδράσεις από κατοίκους και επαγγελματίες της περιοχής.

Η οδός Χηλής όπως ειπώθηκε και παραπάνω είναι ένας από τους πιο βασικούς δρόμους της Καλαμαριάς, εξυπηρετώντας καθημερινά σημαντικό αριθμό κατοίκων και επίσκεπτών. Η λειτουργία της δεν περιορίζεται μόνο στη διέλευση οχημάτων, αλλά συνδέεται με την καθημερινότητα των κατοίκων, καθώς φιλοξενεί σχολικά συγκροτήματα, το γηπεδο του Απόλλωνα, κατοικίες, μικρές επιχειρήσεις και χώρους στάθμευσης που εξυπηρετούν τις ανάγκες της γειτονιάς. Από το δρόμο μάλιστα περνούν και δύο αστικά λεωφορεία (5 και 6) τα οποία αυτή την περίοδο κατά την επιστροφή τους στον τερματικό εκτελούν άλλη διαδρομή.

Οι στόχοι της ανάπλασης

Σύμφωνα με τον σχεδιασμό του έργου, η ανάπλαση στοχεύει στην αναβάθμιση της ποιότητας ζωής στην περιοχή και στη βελτίωση της λειτουργικότητας του δρόμου. Η διαπλάτυνση των πεζοδρομίων – στοιχείο που φέρεται να αποτελεί διαχρονικό πρόβλημα για τους κατοίκους που μένουν μόνιμα στην περιοχή και θεωρούν ότι τα πεζοδρόμια παραείναι μικρά και μη λειτουργικά – θεωρείται βασικό στοιχείο του σχεδιασμού, καθώς αποσκοπεί στη διευκόλυνση της κίνησης των πεζών και ιδιαίτερα των ατόμων με κινητικές δυσκολίες, τον γονέων με καροτσάκια και των ηλικιωμένων.

Παράλληλα, προβλέπεται η δημιουργία νέων παρτεριών και δενδροδόχων, σε μια προσπάθεια να ενισχυθεί το πράσινο στον αστικό ιστό και να βελτιωθεί το μικροκλίμα της περιοχής. Η δενδροφύτευση αποτελεί σημαντική παράμετρο των σύγχρονων αστικών αναπλάσεων, καθώς συμβάλλει στη μείωση της θερμοκρασίας, κατά τους θερινούς μήνες, στη βελτίωση της ποιότητας του αέρα και στην αισθητική αναβάθμιση των δρόμων.

Επίσης, ένα ακόμη βασικό στοιχείο που προβλέπεται μέσα στην παρέμβαση είναι η δημιουργία ποδηλατόδρομου, ο οποίος όμως θα κατασκευαστεί μόνο από την πλευρά των κατοικιών και όχι από την πλευρά του γηπέδου (Κόδρα).

Η κατασκευή του εντάσσεται στη γενικότερη προσπάθεια ενίσχυσης της βιώσιμης κινητικότητας και την χρήση εναλλακτικών μέσων μετακίνησης μέσα στην πόλη. Τα τελευταία χρόνια εξάλλου, όλοι και περισσότεροι δήμοι στην Ελλάδα προχωρούν στη δημιουργία υποδομών για ποδήλατος, επιδιώκοντας να περιορίσουν τη χρήση του αυτοκινήτου και να ενισχύουν πιο φιλικούς προς το περιβάλλον τρόπους μετακίνησης.

Κυκλοφοριακές δυσκολίες κατά τη διάρκεια των εργασιών

Παρά τους στόχους της ανάπλασης, η εξέλιξη των εργασικών έχει δημιουργήσει σημαντικές δυσκολίες στην καθημερινότητα των κατοίκων. Το κλείσιμο εξάλλου μιας τόσο σημαντικής – για την εύρυθμη κυκλοφοριακή λειτουργία του δήμου – οδικής αρτηρίας και η εκτέλεση των έργων έχει επιφέρει προσωρινές κυκλοφοριακές ρυθμίσεις, στενώσεις του δρόμου και περιορισμός στην πρόσβαση σε ορισμένα σημεία.

Οι αλλαγές αυτές έχουν προκαλέσει καθυστερήσεις στην κυκλοφορία, ιδιαίτερα σε ώρες αιχμής, με αποτέλεσμα μέσα σε αυτό το πλαίσιο να εντείνεται η δυσαρέσκεια των πολιτών. Κάτοικοι της περιοχής αναφέρουν ότι η καθημερινή μετακίνηση έχει γίνει πιο δύσκολη, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις παρατηρούνται προβλήματα πρόσβασης σε κατοικίες ή χώρους στάθμευσης.

Οι κυκλοφοριακές δυσκολίες πάντως, αποτελούν συχνό φαινόμενο σε έργα αστικής ανάπλασης, καθώς η εκτέλεσή τους πραγματοποιείται σε ήδη λειτουργούντες δρόμους. Τώρα αν κανείς σε όλο αυτό προσθέσει και έργα στο μετρό που έχουν προκαλέσει επίσης κυκλοφοριακές ρυθμίσεις, αντιλαμβάνεται κανείς ότι το κυκλοφοριακό στην Καλαμαριά έχει επιβαρυνθεί σημαντικά. Στην προκειμένη περίπτωση ωστόσο, για πολλούς κατοίκους η ταλαιπωρία αυτή αποτελεί έναν ακόμη λόγο ανησυχίας για το πώς θα διαμορφωθεί τελικά η εικόνα του δρόμου μετά την ολοκληρώση του έργου.

Η μείωση των θέσεων στάθμευσης

Ένα από τα βασικά σημεία κριτικής που διατυπώνουν οι κάτοικοι αφορά τη μείωση των θέσεων στάθμευσης. Η διαπλάτυνση των πεζοδρομίων και η δημιουργία ποδηλατόδρομου σε δεύτερη φάση, οδηγούν αναπόφευκτα σε περιορισμό του διαθέσιμου χώρου για στάθμευση οχημάτων.

Σε μια περιοχή όπου το πρόβλημα είναι ήδη έντονο, πολλοί κάτοικοι εκφράζουν φόβους ότι η κατάσταση θα γίνει ακόμη πιο δύσκολη μετά την ολοκλήρωση της ανάπλασης. Για αρκετούς από αυτούς, η απώλεια θέσεων πάρκινγκ σημαίνει μεγαλύτερη αναζήτηση χώρου στάθμευσης σε γειτονικούς δρόμους και επιπλέον χρόνο της καθημερινότητάς εντός του αυτοκινήτου τους.

Η συζήτηση γύρω από το ζήτημα αυτό αντικατοπτρίζει ένα ευρύτερο δίλημμα που αντιμετωπίζουν πολλές πόλεις: την ανάγκη εξισορρόπησης μεταξύ της χρήσης του αυτοκινήτου και της δημιουργίας περισσότερου δημόσιου χώρου για πεζούς και ποδηλάτες.

Ανησυχίες για την ασφάλεια του ποδηλατόδρομου

Ο προβληματισμός όμως σχετικά με το έργο δεν τελειώνει εδώ. Ένα ακόμη ζήτημα που τον αναζοπυρώνει είναι η χωροθέτηση του ποδηλατόδρομου. Σύμφωνα με τα σχέδια που σας παρουσιάζει σήμερα η parallaxi και που επιβεβαιώνει με τα λεγόμενά της, η αντιδήμαρχος Τεχνικών Έργων του Δήμου Καλαμαριάς, Ελπίδα Καλπίδου, η κατασκευή του ποδηλατόδρομου προβλέπεται μόνο στη μία πλευρά του δρόμου, η αυτή στην οποία υπάρχουν πολυκατοικίες και όχι αυτή στην οποία υπάρχει το γήπεδο του Απόλλωνα, το σχολικό συγκρότημα κλπ.

Αυτό σημαίνει ότι σε ορισμένα σημεία του δρόμου υπάρχουν είσοδοι σε πιλοτές, από τις οποίες εισέρχονται και εξέρχονται οχήματα.

Η κατασκευή ποδηλατόδρομου μπροστά από αυτές τις εισόδους, υποστηρίζεται – και μάλλον όχι άδικα – ότι ενδέχεται να δημιουργήσει κινδύνους ατυχημάτων, ιδιαίτερα σε περιπτώσεις όπου η ορατήτητα είναι περιορισμένη ή όταν οι οδηγοί βγαίνουν από τους χώρους στάθμευσης των πολυκατοικιών.

Οι ανησυχίες αυτές σχετίζονται με την ασφάλεια τόσο των ποδηλατών όσο και των οδηγών, με αρκετούς κατοίκους να ζητούν ακόμη και επανεξέταση ορισμένων σημείων του σχεδιασμού ή την υιοθέτηση πρόσθετων μέτρων ασφαλείας, κάτι που τη δεδομένη χρονική στιγμή πρακτικά, είναι αδύνατο να συμβεί.

Οι ευθύνες και πολιτική διάσταση του έργου

Αν και μέρος της κριτικής που ασκείται αυτή τη στιγμή από τους πολίτες στρέφεται προς τη σημερινή δημοτική αρχή, έχει γίνει γνωστό ότι το εν λόγω έργο της ανάπλασης της οδού Χηλής αλλά και των υπολοίπων αναπλάσεων, αποτελούν απόφαση της προηγούμενης διοίκησης του Δήμου Καλαμαριάς.

Ο σχεδιασμός και η δρομολόγηση του έργου είχαν πραγματοποιηθεί κατά τη διάρκεια της διοίκησης του προηγούμενου δημάρχου, Γιάννη Δαρδαμανέλη, γεγονός που προσθέτει και μια πολιτική διάσταση στη συζήτηση γύρω από την υλοποίησή του.

Σε τέτοιες περιπτώσεις, δεν είναι ασυνήθιστο έργα που σχεδιάζονται από  μια δημοτική αρχή να υλοποιούνται από την επόμενη.

Θα κριθεί στην πράξη

Η ανάπλαση της οδού Χηλής αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα των προκλήσεων που συνοδεύουν τις παρεμβάσεις στον αστικό χώρο. Από τη μια πλευρά υπάρχει η ανάγκη δημιουργίας πιο ανθρώπινων και βιώσιμων πόλεων, με περισσότερο χώρο για πεζούς, πράσινο και εναλλακτικά μέσα μετακίνησης. Από την άλλη πλευρά, οι αλλαγές αυτές επηρεάζουν άμεσα την καθημερινότητα των κατοίκων, οι οποίοι συχνά καλούνται να προσαρμοστούν σε νέες συνθήκες.

Αυτό που πιθανότατα θα αποτελέσει το βασικό κριτήριο για το αν το έργο θα δικαιώσει τις προσδοκίες των σχεδιαστών του ή αν θα επιβεβαιώσει τις ανησυχίες κατοίκων και νυν δημοτικής αρχής, είναι το τελικό αποτέλεσμα.

Καλπίδου: «Έχουμε κι εμείς πολλές ενστάσεις για το έργο και τη μελέτη ανάπλασης»

Για όλα αυτά τα ζητήματα που απασχολούν την κοινωνία της Καλαμαριάς αναφορικά με το έργο, συζητήσαμε με την αντιδήμαρχο Τεχνικών Έργων και Δόμησης του Δήμου Καλαμαριάς, Ελπίδα Καλπίδου, η οποία ανέφερε μεταξύ άλλων ότι και η νυν διοίκηση είχε πάρα πολλές ενστάσεις για το έργο που υιοθέτησε από την προηγούμενη διοίκηση.

«Το συγκεκριμένο έργο σχεδιάστηκε και δημοπρατήθηκε κατά την θητεία της προηγούμενης διοίκησης και αφορά στην ανάπλαση κάποιων δρόμων που ήταν χαρακτηρισμένη ως πράσινες διαδρομές από το γενικό πολεοδομικό σχέδιο του 2015, οι οποίες πράσινες διαδρομές είναι συγκεκριμένοι οδοί που έχουν τα χαρακτηριστικά πλάτη που θα μπορούσαν να μετατραπούν σε ήπιας κυκλοφοριάς, να έχουν ποδηλατόδρομο, άνετα πεζοδρόμια, να μπορεί να μπει φύτευση και σκίαση κι έχουν βασικές υποδομές και δημοτικές δομές, όπως σχολεία, δημοτικά κτίρια, θέατρα, αθλητικές εγκαταστάσεις κλπ.

Στο πλαίσιο αυτό λοιπόν, αρκετοί από τους δρόμους που σήμερα προχωράμε σε ανάπλαση ήταν χαρακτηρισμένοι ως πράσινες διαδρομές.

Τώρα η σύμβαση για την υλοποίηση του συγκεκριμένου έργου υπογράφηκε με τον ανάδοχο τον Νοέμβριο του 2023, ήτοι περίπου ένα δίμηνο πριν αναλάβει η καινούργια τότε σημερινή διοίκηση. Αυτό σημαίνει ότι δεν μπορούν και δεν μπορούσαν να γίνουν τροποποιήσεις στη μελέτη, παρά μόνο για πολύ συγκεκριμένους λόγους και πολύ σημειακά, διότι κι εμείς είχαμε πάρα πολλές ενστάσεις ως προς τη συγκεκριμένη μελέτη:

• Η πρώτη αφορούσε το αν ήταν αυτή οι δρόμοι που είχαν προτεραιότητα προς ανάπλαση
• Δεύτερον αν ο ποδηλατόδρομος είναι από τη σωστή πλευρά της οδού Χηλής ή αν θα έπρεπε να είναι από την απέναντι, εκεί δηλαδή που βρίσκονται τα σχολεία, το Κόδρα και το γήπεδο του Απόλλωνα Καλαμαριάς, διότι αυτή τη στιγμή ο ποδηλατόδρομος είναι σχεδιασμένος για την πλευρά που έχουμε εισόδους και εξόδους οικοδομών.

Για τον ποδηλατόδρομο μάλιστα έγινε μια κουβέντα με τους μελετητές αλλά διαπιστώθηκε ότι δεν υπήρχε η δυνατότητα να γίνει τροποποίηση του σχεδίου, γιατί επρόκειτο για ουσιαστική αλλαγή που θα σήμαινε ότι θα έπρεπε να σημειωθούν αλλαγές και σε όλα τα υπόλοιπα σχέδια, π.χ. για το κυκλοφοριακό.

Όταν δε, εάν γι’ αυτό το  έργο που προορίζεται να χρηματοδοτηθεί από το Ταμείο Ανάκαψμης, χάναμε κι άλλο χρόνο με τις τροποποιήσεις, το πιθανότερο είναι ότι θα είχε απενταχθεί γιατί δεν θα προλάβαινε τις προθεσμίες».

Πότε πρέπει να είναι έτοιμο το έργο

Σ’ ότι αφορά το χρονοδιάγραμμα ολοκλήρωση των εργασιών, η κα. Καλπίδου σημείωσε πως «όλοι πρέπει να έχουμε τελειώσει με τις εργασίες μέχρι τα μέσα Ιουνίου. Βέβαια έχουμε κάνει μία πρόταση προς το αρμόδιο υπουργείο για μείωση του φυσικού αντικειμένου στα επιτρεπτά όρια της τάξεως του 10% με 15%, ώστε να μπορέσουμε να είμαστε εντάξει με τις προθεσμίες.

Στην ουσία αυτή τη στιγμή τα υπόλοιπα τμήματα των αναπλάσεων έχουν σχεδόν ολοκληρωθεί. Έχει μείνει δηλαδή μόνο, ένα μικρό κομμάτι στο Βυζάντιο, οπότε το μέτωπο που θα μείνει για το επόμενο τρίμηνο είναι αυτό της οδού Χηλής, το οποίο όπως προείπαμε θα πρέπει να ολοκληρωθεί μέχρι τα μέσα Ιουνίου».

Τι προβλέπεται για τις θέσεις στάθμευσης

Σε ερώτηση επίσης για το τι θα συμβεί με τη μείωση των θέσεων πάρκινγκ στην περιοχή, η αντιδήμαρχος είπε πως «αυτό είναι το κομμάτι για το οποίο ακούμε καθημερινά τα όποια παράπονα υπάρχουν από τους κατοίκους, παρά το γεγονός επαναλαμβάνω ότι το συγκεκριμένο έργο δεν ήταν δικής μας επιλογής. Ούτε η μελέτη έτσι όπως έγινε, ούτε οι δρόμοι που επιλέχθηκαν για ανάπλαση. Και το πάρκιγνκ στις μελέτες αυτές είναι κάτι που δεν προβλέφθηκε ή τέλος πάντων κανείς δεν γνωρίζει εάν έγινε και η βέλτιστη αξιοποίηση ώστε να διατηρηθούν όσο το δυνατόν περισσότερες θέσεις γινόταν.

Κι αυτό που μάθαμε από την πρώτη ημέρα, είναι το πως θα πρέπει να διαχειριζόμαστε ένα έργο ανάπλασης, διότι το μεγάλο μειονέκτημα είναι η στάθμευση και αυτή η πληγή που δημιουργεί σε αυτές τις πυκνοκατοικημένες περιοχές, όπως είναι το κέντρο της Καλαμαριάς, όπως είναι το Βότση και η Κηφισιά, περιοχές στις οποίες έχουμε ανάλογα έργα αναπλάσεων και αντιμετωπίζουμε παρόμοια προβλήματα.

Δεν προβλέφθηκαν εξαρχής θέσεις στάθμευσης, αλλά ούτε και λύσεις. Εμείς από την πρώτη στιγμή προσπαθήσαμε να δούμε εάν υπάρχουν διαθέσιμοι χώροι που να πληρούν τις προδιαγραφές, όμως δυστυχώς προς το παρόν δεν έχουμε βρει κάτι σχετικό που να μπορέσει να δώσει βοήθεια στο ζήτημα.

Με λίγα λόγια βρισκόμαστε σε μια πάρα πολύ δύσκολη θέση, δέχομαι καθημερινά παράπονα, αλλά προφανώς τους κατοίκους δεν τους απασχολεί το ποιος αποφάσισε να γίνει αυτό το έργο και ποιος το σχεδίασε. Το θέμα είναι ότι υλοποιείται και θα είναι μια συνθήκη καινούργια. Καλή ή κακή θα φανεί στην πράξη».