Εσύ ήξερες ότι… Στη Θεσσαλονίκη υπάρχει ένα ακέφαλο άγαλμα της θεάς Τύχης που κάποτε βρέθηκε πεταμένο στα σκουπίδια
Μάθε την ιστορία του και πού μπορείς να το θαυμάσεις από κοντά
Η Θεσσαλονίκη κρύβει ιστορίες σε κάθε γωνιά της. Από κτίρια και σημεία που προσπερνάμε καθημερινά μέχρι ιστορίες και μικρές λεπτομέρειες της πόλης που δύσκολα προσέχει κανείς ή δεν έχει ακούσει κάτι γι’ αυτές.
Αυτή η στήλη ξεψαχνίζει μικρά και μεγάλα μυστικά της πόλης.
Εσύ ήξερες ότι…
Στη Θεσσαλονίκη, μπορείς να θαυμάσεις από κοντά ένα ακέφαλο αγαλματίδιο της θεάς Τύχης που κάποτε βρέθηκε σε πεταμένα μπάζα.
Και όμως ναι.
Αυτό συνέβη το 1983.
Δίπλα σε μπάζα που είχαν πεταχτεί στο στρατόπεδο του Χορτιάτη, εντοπίστηκε και παραδόθηκε στην Αρχαιολογική Υπηρεσία από τον κ. Χριστόφορο Καραβάρη το ακέφαλο αγαλμάτιο της θεάς Τύχης.
Σήμερα βρίσκεται στο Αρχαιολογικό Μουσείο Θεσσαλονίκης και μπορείς να το δεις στη μόνιμη έκθεση που υπάρχει εκεί.
Το αγαλμάτιο είναι κατασκευασμένο από υπόλευκο μάρμαρο και σώζεται αποσπασματικά, καθώς λείπουν το κεφάλι, τμήματα των χεριών και το άκρο του αριστερού ποδιού, ενώ εμφανείς είναι και οι φθορές στην επιφάνειά του. Έχει ύψος μικρότερο του φυσικού μεγέθους και στηρίζεται σε χαμηλή ελλειψοειδή βάση.
Η θεά απεικονίζεται ντυμένη με χιτώνα, ζωσμένο κάτω από το στήθος, επάνω από τον οποίο περιβάλλεται από ιμάτιο που αγκαλιάζει τον κορμό της. Στο αριστερό χέρι κρατά το κέρας της Αμάλθειας, γεμάτο καρπούς και δημητριακά, σύμβολο της αφθονίας και της ευημερίας που χαρίζει η καλή τύχη στους ανθρώπους. Στο δεξί χέρι πιθανότατα κρατούσε πηδάλιο πλοίου, όπως μαρτυρούν καλύτερα διατηρημένα αντίγραφα του ίδιου αγαλματικού τύπου. Το πηδάλιο συμβολίζει τη δύναμη της θεάς να κατευθύνει την πορεία της ανθρώπινης ζωής, άλλοτε προς την ευτυχία και άλλοτε προς τη δυσμένεια.
Η έννοια της Τύχης απέκτησε θεϊκή υπόσταση ήδη από νωρίς στον αρχαίο ελληνικό κόσμο. Η θεά αναφέρεται στον Ομηρικό Ύμνο στη Δήμητρα, στη Θεογονία του Ησιόδου, σε ορφικούς ύμνους, καθώς και σε έργα ποιητών όπως ο Αλκμάν και ο Πίνδαρος. Σύμφωνα με τον Παυσανία, ο γλύπτης Βούπαλος ήταν ο πρώτος που δημιούργησε άγαλμα της Τύχης με το κέρας της Αμάλθειας στο ένα χέρι, κατά τον 6ο αιώνα π.Χ.
Το αγαλμάτιο του Αρχαιολογικού Μουσείου Θεσσαλονίκης χρονολογείται στον 2ο αιώνα μ.Χ., αποτελεί όμως αντίγραφο ενός παλαιότερου έργου της ελληνιστικής εποχής. Η λατρεία της Τύχης γνώρισε ιδιαίτερη διάδοση μετά την εκστρατεία του Μεγάλου Αλεξάνδρου, σε μια εποχή συνεχών πολέμων και πολιτικών ανακατατάξεων ανάμεσα στα βασίλεια των Διαδόχων, που καθιστούσαν αβέβαιη τόσο την ατομική όσο και τη συλλογική μοίρα.
Ανάλογη απήχηση απέκτησε η θεά και στη ρωμαϊκή περίοδο, όπου ταυτίστηκε με τη Fortuna. Αγάλματά της κοσμούσαν συχνά τα κέντρα της πολιτικής και εμπορικής ζωής των πόλεων, λειτουργώντας ως υπενθύμιση της ευμετάβλητης φύσης της ανθρώπινης τύχης αλλά και της υπεροχής της συλλογικής μοίρας απέναντι στην ατομική, μέσα στην απεραντοσύνη της ρωμαϊκής αυτοκρατορίας.
Στη σημερινή ταραγμένη παγκόσμια πραγματικότητα, η μορφή της Τύχης αναδύεται ξανά από τα βάθη της Ιστορίας, υπενθυμίζοντάς μας τα όρια της ανθρώπινης δύναμης και την εύθραυστη φύση της ανθρώπινης ύπαρξης.
Δες όλες τις γνωστές ή άγνωστες ιστορίες της στήλης Εσύ ήξερες ότι… πατώντας ΕΔΩ
Πηγή:
ΠΟΙΟΣ ΠΕΤΑΞΕ ΤΗΝ ΤΥΧΗ ΣΤΑ ΣΚΟΥΠΙΔΙΑ; / Αρχαιολογικό Μουσείο Θεσσαλονίκης
