«Εξήντα άνθρωποι μέσα στις φλόγες» – Η άγνωστη παρ’ ολίγον τραγωδία στην καρδιά της Θεσσαλονίκης

Την ιστορία μιας παρ’ ολίγον τραγωδίας η οποία θα είχε σημειωθεί στο κέντρο της Θεσσαλονίκης τον Μάιο του 1934 έφερε στο φως πριν από λίγες ημέρες η πάντα δραστήρια ομάδα «Θεσσαλονίκη χαμένη πόλη».

Η ανάρτηση του Σπύρου Αλευρόπουλου μας έδωσε το έναυσμα να αναζητήσουμε μέσω του τύπου της εποχής τις φρικτές εκείνες στιγμές που διαδραματίστηκαν στο κτίριο που στέγαζε το χοροδιδασκαλείο ο «Μαύρος Γάτος» επί της οδού Εγνατία, τότε στον αριθμό 61, σήμερα στο 55.

Το βράδυ της 14ης Μαίου 1934, στις 22:00, στο μέγαρο Παράσχου και Εσφόρμες, πυρκαγιά εκδηλώθηκε στο υποδηματοποιείο του Γιάκω Γιουδά, το οποίο βρισκόταν κάτω από τον «Μαύρο Γάτο».

Οι φλόγες γρήγορα περικύκλωσαν την ξύλινη κλίμακα του μεγάρου και την έκανε στάχτη.

Αποτέλεσμα ήταν να διακοπεί η σύνδεση του χοροδιδασκαλείου με τους κάτω ορόφους, με αποτέλεσμα όσοι βρίσκονταν εκείνη την ώρα στο χώρο να εγκλωβιστούν εκεί.

Η εφημερίδα Μακεδονία στο ρεπορτάζ της έκανε λόγο για 60 άτομα που ήταν εκείνη την ώρα στο «Μαύρο Γάτο».

Με τις φλόγες να καλύπτουν το κτίριο, άρχισαν να εκτυλίσσονται σκηνές φρίκης και τρόμου, όπως χαρακτηριστικά σημειώνουν τα δημοσιεύματα της εποχής.

Άνδρες και γυναίκες που ήταν εγκλωβισμένοι εκεί, προσέγγιζαν τα παράθυρα και ζητούσαν βοήθεια από τους περαστικούς οι οποίοι όμως δεν μπορούσαν να κάνουν κάτι για να τους βοηθήσουν.

Οι φλόγες άρχισαν να εισβάλλουν στο εσωτερικό της σχολής με τον πανικό να γίνεται ακόμη μεγαλύτερος.

Τότε, ο χοροδιδάσκαλος Πασχάλης Τσελούδης, γίνεται ο ήρωας της ημέρας, καθώς αποφασίζει να πάρει τα πανιά του παραβάν και να τα χρησιμοποιήσει ως σχοινιά δένοντας τα στο κιγκλίδωμα του εξώστη και ενώνοντας το με τον εξώστη του κάτω πατώματος, εκεί όπου λειτουργούσε το οδοντιατρείο του κ. Παπαϊωάννου.

Εκείνη η… πρόχειρη ανεμόσκαλα, όπως την χαρακτηρίζουν οι δημοσιογράφοι της εποχής, αποδείχτηκε σωτήρια καθώς μέσω αυτής σώθηκαν όλοι όσοι βρισκόταν στο φλεγόμενο κτίριο.

Μέσα στη φρίκη φωτιάς που έζησαν οι γυναίκες της σχολής, ακολούθησε ένα ακόμη εξοργιστικό περιστατικό.

Όπως καταγράφει η εφημερίδα Μακεδονία, διάφοροι σάτυροι άρχισαν να τις επιτίθενται εκμεταλλευόμενοι το σκοτάδι μεταξύ των πατωμάτων του κτιρίου.

Οι γυναίκες που απεγκλωβίζονταν έφταναν στο έδαφος σχεδόν γυμνές. «Κατεξεσχίσθησαν, εμωλωπίσθησαν, κατεξηυτελισθηκαν» αναφέρει το ρεπορτάζ της εφημερίδας ΦΩΣ προσθέτοντας ότι πολλές από τις χορεύτριες λιποθύμησαν, ενώ άλλες έκλαιγαν ασταμάτητα.

Μέσα σε λίγη ώρα ο «Μαύρος Γάτος» έγινε στάχτη.

Η Πυροσβεστική Υπηρεσία καθυστέρησε να φτάσει με αποτέλεσμα η φωτιά να επεκταθεί και να καταστρέψει και τον δεύτερο όροφο, εκεί όπου στεγάζονταν το λαϊκό ιατρείο κ. Αλεξόπουλου, το ραφείο του κ. Παυλάκου και το οδοντιατρείο του κ. Παπαϊωάννου.

Οι ζημιές άγγιξαν τις 400.000 δραχμές, ενώ τα ρεπορτάζ της εποχής αναφέρουν ότι το κτίριο ήταν ασφαλισμένο σε διάφορες εταιρείες.

Οι Αστυνομικές Αρχές από την πλευρά τους ξεκίνησαν τις έρευνες για τα αίτια που προκάλεσαν την πυρκαγιά καθώς και το αν επρόκειτο για τυχαίο περιστατικό ή για εμπρησμό.

Οι καπνοί της φωτιάς ήταν τόσο έντονοι που προκάλεσαν… κατά λάθος συναγερμό και στο τότε στρατόπεδο του Παύλου Μελά στα δυτικά της πόλης.

Οι σκοποί στρατιώτες που ήταν υπεύθυνοι να ενημερώσουν τον αρχιφύλακα για τυχόν φωτιά στο εσωτερικό του στρατοπέδου, όταν είδαν τους καπνούς άρχισαν να φωνάζουν «Πυρκαγιά, Πυρκαγιά» καθώς πίστευαν ότι θα έπρεπε να τον ενημερώσουν για οποιαδήποτε πυρκαγιά δουν ακόμη και αν αυτή ήταν εκτός στρατοπέδου.

Ο αρχιφύλακας νομίζοντας ότι η πυρκαγιά είχε ξεσπάσει εντός του στρατοπέδου έσπευσε να τηλεφωνήσει στον πυροσβεστικό λόχο ζητώντας άμεσα τη συνδρομή τους.

Όταν βέβαια τα κλιμάκια με τις αντλίες έφτασαν εκεί κατάλαβαν ότι ο συναγερμός για φωτιά ήταν λανθασμένος.

Τα όσα συνέβησαν στο «Μαύρο Γάτο» αποτέλεσαν την αρχή για να παρθούν αυστηρά μέτρα στα κτίρια της εποχής, με τις ξύλινες σκάλες να αντικαθίσταται από κατασκευές που θα ήταν από μπετόν αρμέ, ενώ απαραίτητοι πλέον θα ήταν οι έξοδοι κινδύνου.

Όσον αφορά την τύχη του κτιρίου, ο κ. Αλευρόπουλος στην ανάρτησή του σημειώνει ότι στο μεσοπόλεμο κτίστηκε δύο φορές, φέρνοντας στο φως εικόνες από την… πορεία του μέσα στο χρόνο.