Ποιο είναι το έκθεμα Ιουνίου στο ΑΜΘ; Συνόδευε νεαρό αγόρι που έφυγε από τη ζωή πριν από 2.500 χρόνια
Νεκροταφείο της Σίνδου: Στον συγκεκριμένο τάφο είχε ενταφιαστεί ένα νεαρό αγόρι, που έφυγε πρόωρα από τη ζωή γύρω στο 545-535 π.Χ
Ένα μικρό αλλά εξαιρετικά σπάνιο αντικείμενο, που συνόδευσε ένα νεαρό αγόρι στο τελευταίο του ταξίδι πριν από περίπου 2.500 χρόνια, φέρνει στο φως τον κόσμο των συμβολισμών, της τέχνης και των ταφικών εθίμων της αρχαϊκής Μακεδονίας. Πρόκειται για ένα μοναδικό «πλαστικό» αγγείο σε σχήμα πετεινού, το οποίο παρουσιάζεται ως έκθεμα του μήνα Ιουνίου στο Αρχαιολογικό Μουσείο Θεσσαλονίκης (ΑΜΘ).
Τα «πλαστικά» αγγεία συνδυάζουν την τέχνη της ειδωλοπλαστικής με την αγγειοπλαστική. Είναι ιδιόμορφα ως προς το σχήμα, περίτεχνα ως προς την κατασκευή και αποτελούν αντικείμενα πολυτελείας, περιζήτητα σε όλο τον αρχαίο κόσμο. Το περιεχόμενό τους συνδέεται με το σχήμα του στομίου: όσα διέθεταν στενό στόμιο περιείχαν αρωματικά έλαια, ενώ όσα είχαν ευρύ στόμιο αποτελούσαν συμποσιακά σκεύη για την κατανάλωση ή τη μετάγγιση οίνου ή νερού.
Πλαστικά αγγεία με τη μορφή ανθρώπων, ζώων, πτηνών, Σειρήνων και άλλων δαιμονικών μορφών συναντώνται στη Μακεδονία από τον 6ο αιώνα π.Χ. και εξής. Τα περισσότερα είναι εισαγμένα από το ανατολικό Αιγαίο, την Ιωνία και την Κόρινθο μαζί με το πολύτιμο περιεχόμενό τους, ενώ υπάρχουν και λίγα παραδείγματα τοπικής παραγωγής.
Το «πλαστικό αγγείο» σε σχήμα πετεινού του Αρχαιολογικού Μουσείου Θεσσαλονίκης (ΜΘ 8215) βρέθηκε στον τάφο 25 του νεκροταφείου της Σίνδου. Στον συγκεκριμένο τάφο είχε ενταφιαστεί ένα νεαρό αγόρι, που έφυγε πρόωρα από τη ζωή γύρω στο 545-535 π.Χ. Παρά τις μικρές του διαστάσεις, ο κιβωτιόσχημος τάφος, κατασκευασμένος με ιδιαίτερη φροντίδα από έξι πώρινες μονολιθικές πλάκες, φιλοξενούσε ένα εντυπωσιακό και μοναδικό σύνολο κτερισμάτων, που συνόδευαν τον νεαρό νεκρό στη μεταθανάτια ζωή.
Μεγάλος αριθμός αγγείων από πηλό, φαγεντιανή και χαλκό, ειδώλια και πλαστικά αγγεία, χρυσά κοσμήματα και διακοσμητικά ελάσματα, όπλα, ομοιώματα άμαξας και επίπλων συγκροτούν το εντυπωσιακό σύνολο των κτερισμάτων. Σήμερα, οι επισκέπτες του μουσείου μπορούν να θαυμάσουν το πλούσιο αυτό περιεχόμενο κατανεμημένο στις προθήκες 60 έως 64, στην αίθουσα «Ο Χρυσός των Μακεδόνων».
Το συγκεκριμένο έκθεμα αποτελεί το μοναδικό πλαστικό αγγείο με τη μορφή πετεινού που έχει εντοπιστεί στο νεκροταφείο της Σίνδου. Το πτηνό αναπαρίσταται καθιστό, με τα πόδια μαζεμένα κάτω από το σώμα του. Η σπάνια ομορφιά του αγγείου αποκαλύπτεται μέσα από τα ολοζώντανα χρώματα που κοσμούν τον πετεινό: το λοφίο και το λειρί είναι βαμμένα κόκκινα, ενώ η ουρά και το μεσαίο τμήμα των πτερύγων αποδίδονται με εναλλασσόμενες παράλληλες ταινίες κόκκινου και μαύρου.
Το στόμιο, επίσης βαμμένο κόκκινο, είναι τοποθετημένο στη ράχη του πτηνού. Η ποιότητα του πηλού και η χρήση των χρωμάτων το εντάσσουν στο ίδιο ανατολικοϊωνικό εργαστήριο με τα περισσότερα ειδώλια της Σίνδου του 6ου αι. π.Χ.
Ο συμβολισμός του πετεινού
Ο πετεινός στην αρχαιότητα συνδεόταν με τις κοκορομαχίες, προσφερόταν ως δώρο ανάμεσα σε εραστές και σχετιζόταν με τη μετάβαση των εφήβων στην ενηλικίωση. Πετεινοί θυσιάζονταν σε νεκρικές τελετές για να εξευμενιστούν οι χθόνιες θεότητες και για τον ίδιο λόγο τοποθετούνταν τα ειδώλιά τους μέσα στους τάφους.
Σύμβολο αρρενωπότητας, θάρρους και μαχητικότητας, υπογραμμίζει τη νεαρή ηλικία του αγοριού που έφυγε πρόωρα από τη ζωή. Παράλληλα, η επικράτησή του στις κοκορομαχίες το ανάγει σε ένα διαχρονικό σύμβολο της αιωνιότητας.
Το πλαστικό αγγείο σε σχήμα πετεινού έχει ύψος 15,5 εκατοστά και μήκος 18,5 εκ. και παρουσιάζεται στη μόνιμη έκθεση «Ο Χρυσός των Μακεδόνων», στην προθήκη 64.
πηγή – ΑΠΕΜΠΕ
