Ποιο θα είναι το μέλλον της Αγίας Φωτεινής; Οι συζητήσεις με τον μπασκετικό Άρη, η απαίτηση του Δήμου και η ΔΕΘ

Προσθέστε την parallaximag.gr ως προτεινόμενη πηγή στη Google

Τα περίπου 12-13 στρέμματα του παλιού οικισμού της Αγίας Φωτεινής στη Θεσσαλονίκη τίθενται και πάλι στο προσκήνιο της διαβούλευσης για την ανάπλαση της ΔΕΘ, με αφορμή την αναμονή για τον διαγωνισμό που αναμένεται να αλλάξει πλήρως την εικόνα του συνεδριακού και εκθεσιακού κέντρου της Θεσσαλονίκης.

Ο Δήμος Θεσσαλονίκης με τη σημερινή του διοίκηση, υπενθυμίζεται, ότι με σύνθημα «και ΔΕΘ και μητροπολιτικό πάρκο» ήταν εξαρχής υπέρ του συνδυασμού των δύο λύσεων, δηλαδή και της διατήρησης της ΔΕΘ, που τη θεωρεί σημαντική για την ταυτότητα της πόλης, αλλά και της δημιουργίας του πάρκου, συμπεριλαμβανομένων όμως των περιοχών του Πεδίου του Άρεως (που έχει δοθεί ήδη και λειτουργεί ανακαινισμένο) και της Αγίας Φωτεινής, φτάνοντας έτσι συνολικά στα 120 στρέμματα.

Σε ό,τι αφορά στην τελευταία, περιοχή που βρίσκεται ακριβώς δίπλα από το Παλέ ντε Σπορ, εξακολουθεί να υπάρχει ένα ερωτηματικό, μιας και  ανήκει στην ΕΤΑΔ, από την οποία η δημοτική αρχή έχει ζητήσει επισήμως την παραχώρησή της εδώ και καιρό.

Ωστόσο, από την Εταιρία Ακινήτων του Δημοσίου, που ανήκει στο Υπερταμείο, δεν υπάρχει ακόμη επίσημη απάντηση, για το αν θα ενταχθεί δηλαδή μέσα στην προβλεπόμενη έκταση των 120 στρεμμάτων για τη ΔΕΘ και με ποιον τρόπο ακριβώς θα αξιοποιηθεί.

Η περιοχή της Αγίας Φωτεινής βρίσκεται στα κτίρια ανατολικά του Παλέ ντε σπορ, κάτω ακριβώς από την οδό Εγνατία και επί της οδού Λαμπράκη. 

Υπενθυμίζεται ότι το αρχικό σχέδιο για την ανάπλαση της ΔΕΘ που προέβλεπε ξενοδοχείο και εμπορικό κέντρο ανατράπηκε, τουλάχιστον όπως έχει ειπωθεί επισήμως και αντ’ αυτού προωθήθηκε η λύση κατασκευής δύο νέων κτιρίων, την ανακαίνιση του συνεδριακού κέντρου «Ιωάννης Βελλίδης», καθώς και τη διατήρηση εμβληματικών κτιρίων του χώρου, όπως το Αλεξάνδρειο Μέλαθρο, το MOMus – Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης, το περίπτερο ESSO PAPPAS και τον Πύργο του ΟΤΕ.

Δείτε μια πανοραμική λήψη της ΔΕΘ όπως την καταγράψαμε από drone

«Σήμερα στον χώρο της ΔΕΘ λειτουργούν 37 κτίρια, εκ των οποίων τα 17 είναι εκθεσιακά περίπτερα, ενώ τα υπόλοιπα αφορούν μικρότερες υποδομές. Με την ολοκλήρωση της ανάπλασης, όπως ανέφερε, θα παραμείνουν επτά περίπτερα, εκ των οποίων τα δύο θα είναι νέα. Το πράσινο στον χώρο της ΔΕΘ, που σήμερα ανέρχεται σε περίπου επτά στρέμματα και είναι διάσπαρτο, θα αυξηθεί σημαντικά, μιας και προβλέπεται η δημιουργία ενός μητροπολιτικού πάρκου», είχε υπογραμμίσει προ μηνών ο Χρήστος Τσεντεμεΐδης, νέος πρόεδρος της ΔΕΘ-Helexpo, προσθέτοντας ότι το έργο θα προχωρήσει με 120 εκατομμύρια ευρώ χρηματοδότηση από τα κρατικά ταμεία.

Συζητήσεις με τον μπασκετικό Άρη

Σύμφωνα με ασφαλείς πληροφορίες της Parallaxi, ο μπασκετικός Άρης, στο πλαίσιο της ριζικής ανανέωσης που επιχειρείται με την αγωνιστική και οικονομική εκτόξευση της ΚΑΕ μετά την έλευση του επιχειρηματία Ρίτσαρντ Σιάο και την ουσιαστική διοικητική ενίσχυση τον τελευταίο χρόνο,  έχει επιδείξει ήδη ενδιαφέρον και βρίσκεται σε συζητήσεις για την εν λόγω γειτνιάζουσα στο Αλεξάνδρειο περιοχή της Αγίας Φωτεινής ούτως ώστε σε αυτή να κατασκευαστεί νέο προπονητήριο.

Επισήμως από την ΚΑΕ δεν σχολιάζεται κάτι, εμμένοντας σε όσα έχουν ειπωθεί παλαιότερα για την βιώσιμη ανάπτυξη συνολικά της περιοχής στο Παλέ και γύρω από αυτό.

Άλλωστε, το μπασκετικό σπίτι του Άρη, στο οποίο γνώρισε τις μεγάλες επιτυχίες κυρίως τη δεκαετία του ’80 αλλά και στη συνέχεια, είναι γνωστό από τη συνέντευξη Τύπου της 15ης Ιουνίου πως θα δοθεί (εφόσον όλα κυλήσουν ομαλά στις επαφές με την κυβέρνηση και το αρμόδιο Υπουργείο) για παραχώρηση για τα επόμενα 49 χρόνια, όπως άλλωστε έχει συμβεί αντίστοιχα και με άλλες ΚΑΕ στην Αθήνα.

Η ΚΑΕ Άρης έχει ανακοινώσει ήδη την αύξηση της χωρητικότητας του γηπέδου από τη νέα σεζόν (περίπου 1.000 επιπλέον θέσεις, με υπερυψωμένη κερκίδα που θα βρίσκεται στο δεύτερο πέταλο), που θα ξεπεράσει τις 6.000 θέσεις.

«Η ιδιοκτησία για το θέμα του γηπέδου θέλει να δει και το κοινωνικό αποτύπωμα, όχι μόνο να πάρει απλά το γήπεδο. Είναι σημαντικό να γίνει έτσι, αυτός είναι ο σωστός τρόπος γιατί το θέμα αφορά ολόκληρη την πόλη αν συνυπολογίσουμε και το θέμα της ΔΕΘ», είχε τονίσει στη συνέντευξη Τύπου ο διευθύνων σύμβουλος, Αγαπητός Διακογιάννης, ενώ ο αντιπρόεδρος της ΚΑΕ και επιχειρησιακός διευθυντής, Βύρων Αντωνιάδης, είχε μιλήσει για «την δημιουργία συνθηκών προόδου του αγωνιστικού τμήματος σε επίπεδο υποδομών και δημιουργίας του κατάλληλου περιβάλλοντος. Θέλουμε να χτίσουμε ένα σύγχρονο και επαγγελματικό οργανισμό ο οποίος θα εξελιχθεί σε πόλο έλξης για σπουδαίους αθλητές, προπονητές… Προχωρήσαμε επίσης σε σημαντικές παρεμβάσεις στις εγκαταστάσεις μας, αναβαθμίζοντας τα αποδυτήρια αλλά και δημιουργώντας νέους χώρους».

Συνεπώς, ο Άρης είναι ανοικτός στην κουβέντα για την αξιοποίηση της περιοχής που παρακμάζει τα τελευταία χρόνια, όπως έχει αναδείξει σε πολλά παλαιότερα, αλλά και πρόσφατα ρεπορτάζ της η Parallaxi.

Η ιστορικότητα αλλά και η τελευταία αυτοψία με τα παρηκμασμένα κτίρια

Δυστυχώς μιλάμε για μια περιοχή που τα τελευταία χρόνια έχει μετατραπεί σε εστία ρύπανσης και καταφύγιο αστέγων, ευρισκόμενη μάλιστα σε απόσταση αναπνοής από το κέντρο της Θεσσαλονίκης. Είναι μια τραγική κατάσταση, που έχει διαμορφωθεί  στα Στρατιωτικά Οικήματα Αξιωματικών στην Αγία Φωτεινή, αλλά και συνολικά στο χώρο που έχει αφεθεί στη μοίρα του, σε εκκρεμότητα της παραχώρησης από την ΕΤΑΔ.

Στο ρεπορτάζ του Αντώνιο Παντέλη τον περασμένο Σεπτέμβριο, βλέπουμε γκράφιτι και μουτζούρες στους τοίχους, μπάζα, εγκαταλελειμμένα κτίρια, σπασμένα τζάμια, πλακάκια πεταμένα παντού, μια δυσωδία όπου σταθείς και βρεθείς, ενώ στους χώρους που κάποτε φιλοξενούσαν τα ΣΟΑ έχουν πλέον εγκατασταθεί Ρομά και άστεγοι.

Κι όμως, μιλάμε για έναν προσφυγικό συνοικισμό με ιστορία, που χάθηκε μέσα στο χρόνο.

Είχε αναπτυχθεί στο χώρο της ΔΕΘ και του ΑΠΘ, από το πάρκο της ΧΑΝΘ και το Σιντριβάνι μέχρι το Καυτανζόγλειο Στάδιο, αλλά σταδιακά γκρεμίστηκε ώστε να αναγερθούν το νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ, οι χώροι της Έκθεσης και το ΑΠΘ.

Όπως έγραψε ο Ραφαήλ Γκαϊδατζής στο αφιέρωμα που δημοσιεύτηκε στις 10 Οκτωβρίου του 2021 (δυστυχώς δεν άλλαξαν πολλά από τότε), «μια βόλτα γύρω από τις 2-3 παράγκες που υπάρχουν σήμερα, τα δεκάδες παρκαρισμένα αυτοκίνητα, τα σπίτια των αξιωματικών και την εκκλησία, δεν μπορούν σε καμία περίπτωση να αποτυπώσουν την ιστορία που κουβαλά η περιοχή, τις αναμνήσεις που μέχρι και σήμερα μένουν ζωντανές σε ανθρώπους που βλέπουν παλιές φωτογραφίες από τις γειτονιές που μεγάλωσαν, τον πόνο που βίωσαν χιλιάδες πρόσφυγες που ήρθαν αναζητώντας ένα καλύτερο αύριο, αλλά αναγκάστηκαν να ζήσουν ξανά μια δεύτερη προσφυγιά όταν μεταφέρθηκαν σε άλλα σημεία της Θεσσαλονίκης.

Φωτογραφίες, νοσταλγία για έναν συνοικισμό που στέγασε τα όνειρα χιλιάδων ανθρώπων. Εκεί όπου κάποτε, η Ανάσταση στην εκκλησία της Αγίας Φωτεινής, συνδυάζονταν με το κάψιμο του Ιούδα, εκεί όπου κάποτε όλοι περίμεναν να δοκιμάσουν τα προϊόντα από τον φούρνο της κυρά Σοφίας.

Το βόρειο άκρο του συνοικισμού ήταν η οδός που οδηγούσε στους Χορτατζήδες (περιοχή Καυτανζολγείου) και το νότιο ήταν η Λεωφόρος Στρατού. Κεντρικός άξονας της ήταν η οδός Νοσοκομείων που οδηγούσε από την Εγνατία και το Σιντριβάνι προς το Στρατιωτικό και το Ιταλικό νοσοκομείο (σημερινό Ειδικών Παθήσεων στην σημερινή οδό Λαμπράκη).

Η συγκεκριμένη οδός αποτελούσε πέρασμα για εργαζόμενους σε καπνομάγαζα και άλλα εργοστάσια της πόλης και γι’ αυτό το λόγο αναπτύχθηκαν ουζάδικα με γραμμόφωνα και φως ασετυλίνης, ενώ στους πίσω δρόμους στεγάζονταν οίκοι ανοχής και κρυφοί τεκέδες. Οι πρόσφυγες έφτασαν κατά χιλιάδες στην πόλη μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή και ξεκίνησαν να εγκαθίστανται βιαστικά σε σκηνές που αργότερα έγιναν παράγκες, ενώ άλλοι έχτιζαν πρόχειρες καλύβες σε ελεύθερους χώρους που έβρισκαν.

Σταδιακά, οι προσφυγικοί οικισμοί, όπως αυτός της Αγ. Φωτεινής, άρχισαν να μετατρέπονται σε συνοικισμούς και να γίνονται κομμάτι του αστικού ιστού. Η καταγωγή από τη Σμύρνη της πλειοψηφίας των προσφύγων που εγκαταστάθηκαν στο κέντρο της Θεσσαλονίκης ήταν και το γεγονός στο οποίο η συνοικία οφείλει το όνομα της. Αγία Φωτεινή, τιμής ένεκεν του μητροπολιτικού ναού της Αγίας Φωτεινής που άφησαν πίσω.

Σύμφωνα με τον Σαββαΐδη (2011) η Αγία Φωτεινή χωρίζονταν σε δύο μέρη, την Άνω και την Κάτω. Οι συνθήκες διαβίωσης ήταν εκ διαμέτρου αντίθετες. Στην Κάτω Αγία Φωτεινή τα σπίτια είχαν τα στοιχειώδη απαραίτητα για μια αξιοπρεπή ζωή, όπως τρεχούμενο νερό, ηλεκτρικό και βόθρους – αποχωρητήρια. Οι κάτοικοι της συνοικίας εκκλησιάζονταν στην εκκλησία της Υπαπαντής, στην περιοχή της Καμάρας, ενώ οι μαθητές του δημοτικού φοιτούσαν στην Ιωαννίδειο Σχολή στο Ιπποδρόμιο κα αργότερα στο νέο διδακτήριο που δημιουργήθηκε στη περιοχή της οδού Δεσπεραί. Το σχολείο, αναγνωρισμένο ως 22ο Δημοτικό, κατεδαφίστηκε το 1958 για να διανοιγεί η οδός Αγγελάκη.

Στην Άνω, που ήταν μεγαλύτερη σε έκταση και πληθυσμό, οι συνθήκες διαβίωσης ήταν τραγικές. Χωρίς νερό εξαιτίας της μη σύνδεσης με το υδρευτικό δίκτυο της πόλης, με κοινόχρηστες βρύσες ανά τετράγωνο, χωρίς ρεύμα, με τους δρόμους να μετατρέπονται σε λάσπη με τις πρώτες σταγόνες βροχής. Εξαιτίας του προσωρινού του χαρακτήρα ο συνοικισμός δεν είχε δρόμους και οριοθετούνταν από ονομασίες π.χ. ΑΦΚ, ΑΦΛ, ΑΦΜ κλπ με τα πρώτα δύο γράμματα να ανατρέχουν στην (Α)γία (Φ)ωτεινή.

Μπορείτε να διαβάσετε όλη την ιστορία της περιοχής στο ακόλουθο αφιέρωμα

Το τώρα και το θέλω του Αγγελούδη

Η πρόθεση αξιοποίησης της συγκεκριμένης περιοχής δεν είναι τωρινό ζήτημα και μάλιστα είχε τεθεί από τον τότε Περιφερειάρχη Κεντρικής Μακεδονίας Απόστολο Τζιτζικώστα στον Κυριάκο Μητσοτάκη το ’21, ώστε «η ένταξη της συγκεκριμένης έκτασης στο συνολικό εγχείρημα της ανάπλασης να βελτιώσει ουσιαστικά το σχεδιασμό της ανάπλασης και στη συνολική έκταση να αναπτυχθούν συμπληρωματικές χρήσεις, όπως υπόγειος χώρος στάθμευσης, κατά μήκος των οδών Εγνατία και Γ’ Σεπτεμβρίου. Η χρήση αυτή θα συμβάλλει και στην εξυπηρέτηση της πόλης λόγω της γειτνίασης με τον σταθμό Μετρό ‘Πανεπιστήμιο’ και της άμεσης πρόσβασης στην περιφερειακή οδό. Θα υπάρξει πολύ καλύτερη πρόσβαση στους εκθεσιακούς χώρους και θα βελτιωθεί η λειτουργική ένταξη στο Εκθεσιακό Κέντρο του Αλεξάνδρειου Μελάθρου, που είναι η κύρια αθλητική υποδομή της έκτασης».

Από τότε, άλλαξαν λίγο τα πράγματα υπό την έννοια ότι ζητήθηκε η εν λόγω περιοχή ως χώρος πρασίνου που θα θεωρείται ενιαίος με το Πεδίον του Άρεως, αλλά και το πράσινο της ΔΕΘ.

Αυτό είχε ζητήσει ο Στέλιος Αγγελούδης από την κυβέρνηση (περιλαμβάνοντας και μέρος του Γ΄ Σώματος Στρατού στις διεκδικήσεις), σε συνάντηση που είχε γίνει τον Σεπτέμβριο του ΄24 με τον τότε Υφυπουργό Εθνικής Άμυνας, Γιάννη Κεφαλογιάννη. Τότε βέβαια ο Υφυπουργός είχε αναφέρει ότι σύντομα θα διευθετούνταν οι εκκρεμότητες για την έκταση των ΣΟΑ Αγίας Φωτεινής, κάτι που ουδέποτε συνέβη.

Μεσολάβησαν βέβαια και οι αλλαγές του σχεδίου για την ανάπλαση της ΔΕΘ, που ήρθε μετά το μεγάλο debate που διοργάνωσε η Parallaxi σε συνεργασία με το Ίδρυμα Χάινριχ Μπελ Γραφείο Θεσσαλονίκης (τον Μάιο του ΄25), αλλά και η αντικατάσταση της διοίκησης της ΔΕΘ με τον Χρήστο Τσεντεμεΐδη να αναλαμβάνει αντί του Τάσου Τζήκα.

Συνεπώς, θα μπορούσε μετά από όλα αυτά να θεωρείται δικαιολογημένη μια καθυστέρηση, όχι όμως παραπάνω, μιας που ο διαγωνισμός για την ανάπλαση είχε προαναγγελθεί πρόσφατα για τον περασμένο Ιούνιο, ώστε να προκύψει ανάδοχος.

Πρόσφατα (13/7) ο Δήμαρχος Θεσσαλονίκης απέστειλε επιστολή  προς τη διοίκηση της ΔΕΘ-Helexpo εμμένοντας στις αρχικές του θέσεις και απαιτώντας ασφαλιστικές δικλείδες ώστε να μην παραβιαστούν οι κόκκινες γραμμές που τέθηκαν από πλευράς δήμου για την ανάπλαση.

Πριν και μετά την επιστολή υπήρξαν πυρά από την αντιπολίτευση (από αριστερά και δεξιά) για τις εξελίξεις γύρω από την ανάπλαση.

Μάλιστα, από την Οργανωτική Επιτροπή Δημοψηφίσματος για Μητροπολιτικό πάρκο στη ΔΕΘ εμμένουν, μετά και από την ακύρωση της διαδικασίας του δημοψηφίσματος, να θέτουν ερωτήματα για το δεύτερο σχέδιο, ενώ από τη δική του οπτική ανακοίνωση εξέδωσε και ο Κωνσταντίνος Ζέρβας.

Να σημειωθεί πως εφόσον τεθεί ζήτημα κατασκευής προπονητηρίου από τον Άρη στην Αγία Φωτεινή είναι μια πρόταση που θα μπορούσε να συνδυαστεί με το αρχικό πλάνο, καθώς τα υπόλοιπα στρέμματα θα είναι πράσινο και μάλιστα πάρκο που θα ήταν υποχρεωμένο το κράτος να δημιουργήσει και να συντηρήσει για λογαριασμό του δήμου.

Ωστόσο, είναι κάτι το οποίο εξετάζεται ως ενδεχόμενο ή ως σενάριο.

Η διοίκηση της ΔΕΘ για το εν λόγω ζήτημα αξιοποίησης της περιοχής της Αγίας Φωτεινής από τον μπασκετικό Άρη δηλώνει αναρμόδια να απαντήσει, προαναγγέλλοντας πάντως πως σύντομα θα προχωρήσει ο διαγωνισμός και θα ανακοινωθούν ενδιαφέρουσες εξελίξεις.

Πολλοί εικάζουν ότι η υπόθεση θα έχει ξεκαθαρίσει σίγουρα μέχρι το Σεπτέμβριο και θα συνδυαστεί με τις εξαγγελίες του πρωθυπουργού στη ΔΕΘ.