Σπουδαίο επίτευγμα από μαθητές στη Θεσσαλονίκη – Αποκρυπτογράφησαν γλώσσες υπό εξαφάνιση
Συνολικά 211 μαθητές από τη Βόρεια Ελλάδα και 300 από την Κεντρική και Νότια Ελλάδα έγιναν «γλωσσολόγοι» για μία ημέρα
Η νοτιοαμερικανική γλώσσα Καπανάχουα μιλιόταν -σύμφωνα με την πιο πρόσφατη καταγραφή γλωσσών υπό εξαφάνιση- από μόλις 50 άτομα στο Περού. Μαθητές γυμνασίου και λυκείου στην Ελλάδα κατάφεραν να την αποκωδικοποιήσουν, όπως και την απειλούμενη νειλοσαχαρική γλώσσα Ταμπάκ από το Σουδάν (περίπου 800 ομιλητές), αλλά και την ιθαγενή γλώσσα Γουαράο από τη Βενεζουέλα και την Ταμίλ, μαζί με την δραβιδική γλώσσα της Ινδίας, η οποία δεν συγγενεύει με τις επίσημες γλώσσες της Ινδίας, μιλιέται ωστόσο από 86 εκατομμύρια ανθρώπους.
Συνολικά 211 μαθητές από τη Βόρεια Ελλάδα και 300 από την Κεντρική και Νότια Ελλάδα έγιναν «γλωσσολόγοι» για μία ημέρα, συμμετέχοντας στη 2η Μαθητική Ολυμπιάδα Γλωσσολογίας, που διοργάνωσαν από κοινού οι Τομείς Γλωσσολογίας των Τμημάτων Φιλολογίας του ΕΚΠΑ και του ΑΠΘ, καθώς και το Τμήμα Αγγλικής Γλώσσας και Φιλολογίας του ΑΠΘ. Ο διαγωνισμός διεξήχθη στις 14 Φεβρουαρίου σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη και εξεταστικά κέντρα ήταν πανεπιστημιακά αμφιθέατρα των Τμημάτων του ΕΚΠΑ και του ΑΠΘ. Τώρα, οι μαθητές που αρίστευσαν θα βραβευτούν από τα δύο πανεπιστήμια σε αντίστοιχες εκδηλώσεις, ενώ τέσσερις μαθητές -ένας από τη Θεσσαλονίκη και τρεις από την Αθήνα- οι οποίοι πέτυχαν τις υψηλότερες επιδόσεις, θα αποτελέσουν την εθνική ομάδα που θα εκπροσωπήσει την Ελλάδα στη Διεθνή Ολυμπιάδα Γλωσσολογίας, η οποία φέτος θα πραγματοποιηθεί στο Βουκουρέστι, από τις 26 Ιουλίου έως 2 Αυγούστου 2026.
«Η Διεθνής Ολυμπιάδα Γλωσσολογίας είναι ένας θεσμός που καθιερώθηκε πριν από δύο δεκαετίες -φέτος θα πραγματοποιηθεί η 23η διεθνής Ολυμπιάδα- και για να μπορέσει μία χώρα να συμμετέχει σε αυτήν απαιτείται η διοργάνωση εθνικού διαγωνισμού, κάτι που πλέον το έχουμε», δήλωσε στο ΑΠΕ-ΜΠΕ η καθηγήτρια Γλωσσολογίας στο ΕΚΠΑ Σπυριδούλα Βαρλοκώστα, εξηγώντας πως στόχος της ελληνικής διοργάνωσης είναι οι μαθητές να έλθουν σε επαφή με το αντικείμενο της Γλωσσολογίας και να το προσεγγίσουν επιστημονικά μέσα από πραγματικά δεδομένα, για να κατανοήσουν τους μηχανισμούς με τους οποίους ο ανθρώπινος νους παράγει λόγο.
Ο συγκεκριμένος διαγωνισμός διαφοροποιείται από τους περισσότερους μαθητικούς διαγωνισμούς, καθώς δεν απαιτεί καμία απολύτως προετοιμασία ή προηγούμενη γνώση. Οι μαθητές καλούνται να ενεργοποιήσουν κάποιες ιδιαίτερες νοητικές δεξιότητες, συνδυαστικές, κριτικές και αναλυτικές, που στην πραγματικότητα αποτελούν και τα κυριότερα νοητικά εργαλεία του συγκριτικού και θεωρητικού γλωσσολόγου.
«Η εμπειρία της εξέτασης μοιάζει αρκετά με την επίλυση ενός παζλ ή ενός sudoku, καθώς δεν απαιτεί προηγούμενη γνώση, αλλά ενεργοποιεί την αναλυτική και συνθετική σκέψη και έτσι οι μαθητές αντιμετωπίζουν τον διαγωνισμό σαν ένα παιχνίδι αποκωδικοποίησης, αναζητώντας μοτίβα και κανόνες μέσα από γλωσσικά δεδομένα των διαφορετικών γλωσσών», δήλωσε στο ΑΠΕ-ΜΠΕ η καθηγήτρια Γλωσσολογίας στο ΑΠΘ, Ανθή Ρεβυθιάδου. Όπως διευκρίνισε, οι μαθητές αντεπεξήλθαν στις απαιτήσεις της δίωρης γραπτής διαγωνιστικής διαδικασίας, παραμένοντας μέχρι το τέλος της, προσπαθώντας να απαντήσουν στα θέματα.
Οι γρίφοι που οι διαγωνιζόμενοι κλήθηκαν να λύσουν βασίζονταν σε τρία βασικά υποσυστήματα της γλώσσας και συγκεκριμένα τη σημασία, τη φωνολογική μορφή και τη σύνταξη. Υπήρξαν αρκετοί μαθητές που αρίστευσαν σε δύο πεδία και δεν τα κατάφεραν εξίσου καλά στο τρίτο, ενώ πιο δύσκολο κομμάτι για τους περισσότερους αποδείχθηκε πως αποτέλεσε η ρινικοποίηση, που στη φωνολογία αναφέρεται στη διαδικασία κατά την οποία ένας φθόγγος αποκτά ρινική χροιά.
«Οι μαθητές δηλώνουν ενθουσιασμένοι όταν έρχονται σε επαφή με γλώσσες που δεν γνώριζαν καν ότι υπάρχουν, ειδικά με γλώσσες που βρίσκονται σε κίνδυνο εξαφάνισης, όπως αυτές που επιλέχθηκαν για τα θέματα του φετινού διαγωνισμού», σημείωσε η κ. Βαρλοκώστα, προσθέτοντας ότι αυτό που αξιολογείται είναι ο τρόπος σκέψης, η ανάλυση και η επιχειρηματολογία που οδηγεί στη λύση.
Η πρώτη Μαθητική Ολυμπιάδα Γλωσσολογίας στην Ελλάδα πραγματοποιήθηκε το 2025 και οι νικητές εκείνου του διαγωνισμού αποτέλεσαν την πρώτη εθνική αποστολή στη Διεθνή Ολυμπιάδα Γλωσσολογίας, που διεξήχθη στην Ταϊπέι της Ταϊβάν.
Σήμερα, οι τομείς Γλωσσολογίας του ΕΚΠΑ και του ΑΠΘ επιδιώκουν να διευρύνουν πρωτοβουλίες ανάδειξης της σημασίας της Γλωσσολογίας στη σύγχρονη εποχή, καθώς, όπως επισημαίνουν οι κ.κ. Βαρλοκώστα και Ρεβυθιάδου, υπάρχει μεγάλη ζήτηση για γλωσσολόγους διεθνώς, ιδιαίτερα στον τομέα της τεχνητής νοημοσύνης, όπου η κατανόηση της δομής της γλώσσας είναι κρίσιμο ζητούμενο για την αξιοπιστία των γλωσσικών μοντέλων.
Όπως εξηγούν, η Γλωσσολογία είναι ένα πεδίο που συνδέεται άμεσα με σύγχρονες εξελίξεις και τα σύγχρονα μοντέλα χρειάζονται γλωσσική γνώση, δηλαδή να εκπαιδευτούν στο πώς δομείται η γλώσσα, πώς συνδέονται τα στοιχεία της και πώς οργανώνονται σε συστήματα.
Περαιτέρω, στόχος των διοργανωτών της Μαθητικής Ολυμπιάδας Γλωσσολογίας είναι η συνολικότερη ενίσχυση της παρουσίας της Γλωσσολογίας στην εκπαίδευση, μέσα από τη θεσμοθέτηση Ομίλων Γλωσσολογίας στο σχολικό πρόγραμμα σπουδών αλλά και η ενεργότερη εμπλοκή της εκπαιδευτικής κοινότητας στη διοργάνωση του διαγωνισμού. Στη φετινή Μαθητική Ολυμπιάδα υπήρξαν μαθητές που εκπροσώπησαν οργανωμένα τις σχολικές τους μονάδες, αλλά και μαθητές που ήλθαν μεμονωμένα, χωρίς να έχουν ενημερώσει καν το σχολείο τους για τη συμμετοχή τους. Η φετινή διοργάνωση υποστηρίχθηκε από τις Κοσμητείες, τις Πρυτανείες και τις Εταιρείες Αξιοποίησης και Διαχείρισης Περιουσίας των δύο πανεπιστημίων, ενώ σημαντική ήταν η συμβολή δεκάδων εθελοντών.
Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ
