Θεσσαλονίκη: RoboAutism, ένα βιωματικό εργαστήριο ρομποτικής για παιδιά στο φάσμα του αυτισμού & ΔΕΠΥ

Η δημιουργία είναι  τρόπος έκφρασης, δεν περιορίζεται και δεν μπαίνει σε καλούπια.

Αυτό μας παρουσιάζει η Μαρία Στρίκου, δημιουργώντας ένα βιωματικό εργαστήριο ρομποτικής για παιδιά στο φάσμα του αυτισμού στη Θεσσαλονίκη.

Τι είναι ο αυτισμός:

Ο αυτισμός (ή Διαταραχή Αυτιστικού Φάσματος – ΔΑΦ) είναι μια νευροαναπτυξιακή διαφορά. Δεν είναι ασθένεια.

Επηρεάζει κυρίως την επικοινωνία (π.χ. λόγος, βλεμματική επαφή), την κοινωνική αλληλεπίδραση, τον τρόπο που το άτομο σκέφτεται, μαθαίνει και οργανώνει πληροφορίες. Κάθε άτομο στο φάσμα είναι διαφορετικό. Κάποια παιδιά μπορεί να χρειάζονται περισσότερη υποστήριξη, ενώ άλλα έχουν πολύ υψηλές ικανότητες σε συγκεκριμένους τομείς.

Πολλά παιδιά με αυτισμό έχουν: έντονη συγκέντρωση σε θέματα που τα ενδιαφέρουν, λογική σκέψη και καλή κατανόηση μοτίβων, αγάπη για δομή, κανόνες και συστήματα. Αυτά τα χαρακτηριστικά ταιριάζουν πολύ καλά με τη ρομποτική. Στη Θεσσαλονίκη μπορεί ένα νευροδιαφορετικό  άτομο να παρακολουθήσει μαθήματα ρομποτικής.

Το κέντρο που παραδίδει αυτά τα μαθήματα λέγεται RoboAutism, Ένα βιωματικό εργαστήριο ρομποτικής για παιδιά στο φάσμα του αυτισμού στη Θεσσαλονίκη.

Το RoboAutism αξιοποιεί τεχνολογικά εργαλεία ως μέσο υποστήριξης και ενίσχυσης σημαντικών δεξιοτήτων των παιδιών στο φάσμα του αυτισμού, όπως η κοινωνική αλληλεπίδραση, η αυτοέκφραση, η συγκέντρωση, η δημιουργική σκέψη.

Μέσα από ομαδικές δραστηριότητες, ελεύθερο πειραματισμό και καθοδηγούμενη μάθηση, τα παιδιά έχουν τη δυνατότητα να εξερευνήσουν τον κόσμο της ρομποτικής σε ένα περιβάλλον απόλυτα προσαρμοσμένο στις ανάγκες τους. Το εργαστήριο ενθαρρύνει τη συμμετοχή, τη συνεργασία και την αυτοπεποίθηση, προσφέροντας παράλληλα έναν ασφαλή χώρο για μάθηση και δημιουργία.

Με έμφαση στην ενσυναίσθηση, την υπομονή και την εξατομικευμένη προσέγγιση, το RoboAutism φιλοδοξεί να γίνει ένα σημείο αναφοράς για την εκπαίδευση και την ανάπτυξη δεξιοτήτων παιδιών στο φάσμα του αυτισμού στη Θεσσαλονίκη.

Πως ξεκίνησε; 

Το εγχείρημα, που εμπνεύστηκε η εκπαιδευτικός Πληροφορικής Μαρία Στρίκου. Η ίδια είχε δηλώσει «Διδάσκω στη δημόσια εκπαίδευση σχεδόν 20 χρόνια και κάνω τα τελευταία χρόνια ρομποτική. Με τους μαθητές και τις μαθήτριές μου έχουμε συμμετάσχει σε διαγωνισμούς, φεστιβάλ, συνέδρια και έχουμε αποσπάσει αρκετές διακρίσεις».

Με την πολυετή εμπειρία στην εκπαίδευση και τα τελευταία χρόνια στη ρομποτική, πήρε την έμπνευση, παρατηρώντας τόσο τους μαθητές της όσο και τον γιο της, που επίσης είναι στο φάσμα του αυτισμού. «Βλέποντας τον γιό μου διαπίστωσα πόσο πολύ τον βοηθάει όταν κάνει δραστηριότητα με παιδιά που πάνω-κάτω έχουν τις ίδιες ικανότητες και πώς αυτά που παίρνει από την ομάδα του, τα μεταφέρει μετά και στην τάξη του σχολείου. Επιπλέον έχει βελτιώσει πάρα πολύ τις κοινωνικές του δεξιότητες».

Το RoboAutism αξιοποιεί τεχνολογικά εργαλεία ως μέσο υποστήριξης και ενίσχυσης σημαντικών δεξιοτήτων των παιδιών στο φάσμα του αυτισμού, όπως η κοινωνική αλληλεπίδραση, η αυτοέκφραση, η συγκέντρωση, η δημιουργική σκέψη. Μέσα από ομαδικές δραστηριότητες, ελεύθερο πειραματισμό και καθοδηγούμενη μάθηση, δίνει στα παιδιά τη δυνατότητα να εξερευνήσουν τον κόσμο της ρομποτικής σε ένα πλαίσιο απόλυτα προσαρμοσμένο στις ανάγκες τους.

Από το τότε στο σήμερα:

Η ρομποτική χρησιμοποιείται συχνά στον αυτισμό ως εργαλείο μάθησης και θεραπείας. Τα ρομπότ βοηθούν παιδιά και ενήλικες να εξασκήσουν επικοινωνία, κοινωνικές δεξιότητες και συγκέντρωση, γιατί είναι προβλέψιμα και δεν αγχώνουν. Μπορούν επίσης να κάνουν τη μάθηση πιο ευχάριστη και δομημένη, κάτι που ταιριάζει σε πολλά άτομα στο φάσμα.

Για να κατανοήσουμε καλύτερα τη φιλοσοφία και τον τρόπο λειτουργίας του RoboAutism, μιλήσαμε με την Μαρία Στρίκου. Στη συνέντευξη που ακολουθεί, εξηγεί πώς η ρομποτική μπορεί να αποτελέσει ουσιαστικό εργαλείο υποστήριξης για τα παιδιά στο φάσμα του αυτισμού.

«Η λέξη κλειδί είναι Συμπερίληψη» 

Είμαι εκπαιδευτικός Πληροφορικής και διδάσκω στη δημόσια εκπαίδευση εδώ και περισσότερα από είκοσι χρόνια. Παράλληλα, είμαι μητέρα ενός παιδιού που βρίσκεται στο φάσμα του αυτισμού. Η πορεία μου με τη ρομποτική γεννήθηκε ουσιαστικά από αυτούς τους δύο άξονες: από την επαγγελματική μου εμπειρία μέσα στην τάξη και από τη βαθιά προσωπική μου εμπειρία ως μητέρα. 

Ως εκπαιδευτικός, έβλεπα καθημερινά πώς η ρομποτική μπορούσε να προσελκύσει τα παιδιά που βρίσκονται στο φάσμα, ακόμη και μέσα σε μια πολυπληθή τάξη του δημόσιου σχολείου. Αναζητούσα τρόπους να τα εμπλέξω ουσιαστικά, να τα κάνω να νιώσουν ότι συμμετέχουν ενεργά και όχι απλώς ότι παρακολουθούν.

Ταυτόχρονα, στο σπίτι διαπίστωνα πόσο πολύ βοηθούσε τον γιο μου η ενασχόληση με τα LEGO και τη ρομποτική. Έβλεπα τη συγκέντρωση, τη χαρά, τη δημιουργικότητα που ανέπτυσσε μέσα από αυτή τη διαδικασία. Αυτό που παρατηρούσα ως μητέρα, το επιβεβαίωνα και ως εκπαιδευτικός.

Όταν δίδασκα ρομποτική, ήταν ίσως το μοναδικό αντικείμενο μέσα στην τάξη στο οποίο τα παιδιά που βρίσκονται στο φάσμα, αλλά και εκείνα με ΔΕΠΥ, ήταν πραγματικά προσηλωμένα. Μπορούσαν να συμμετέχουν στην ομάδα, να συνεργάζονται για την κατασκευή, να προγραμματίζουν τη δημιουργία τους και στο τέλος να την παρουσιάζουν με αυτοπεποίθηση. Εκεί έβλεπα μια αυθεντική μορφή συμμετοχής και συμπερίληψης.

Για μένα, η ρομποτική δεν είναι απλώς ένα μάθημα τεχνολογίας. Είναι ένα εργαλείο ένταξης, μια γέφυρα που δίνει στα παιδιά τη δυνατότητα να εκφραστούν, να συνεργαστούν και να νιώσουν ισότιμα μέλη της σχολικής κοινότητας.

«Η τεχνολογία λειτουργεί ως γέφυρα ένταξης» 

Στα τμήματά μας δεν βρίσκεται μέσα στην τάξη μόνο ο εκπαιδευτικός Πληροφορικής. Συμμετέχει και εκπαιδευτικός Ειδικής Αγωγής, ώστε το μάθημα να γίνεται από δύο εκπαιδευτικούς ταυτόχρονα. Παράλληλα, έχουμε εποπτεία και συμβουλευτική υποστήριξη από παιδοψυχίατρο και παιδοψυχολόγο. Αυτό που μας ενδιαφέρει είναι οι δεξιότητες που καλλιεργούνται μέσα στο εργαστήριο να μπορέσουν να τους βοηθήσουν και στη ζωή τους έξω από αυτό.

Ο τελικός μας στόχος δεν είναι να μάθουν τα παιδιά ρομποτική. Δεν μας ενδιαφέρει η ρομποτική ως αυτοσκοπός. Τη χρησιμοποιούμε συνειδητά ως εργαλείο, ως ένα μέσο για να αναπτύξουν κοινωνικές δεξιότητες και αυτό να τους βοηθήσει και στην ζωή τους έξω από το εργαστήριο. 

Η μεγαλύτερη δυσκολία για μένα ήταν να το επικοινωνήσω στον κόσμο. Να μπορέσω να ενημερώσω τους γονείς ότι υπάρχει και αυτή η δυνατότητα, αυτή η επιλογή για τα παιδιά τους. Θεωρώ πως αυτό ήταν το πιο απαιτητικό κομμάτι: να γίνει γνωστό ότι υπάρχει ένας διαφορετικός τρόπος προσέγγισης, μια ακόμη ευκαιρία για τα παιδιά.

Από εκεί και πέρα, όταν κάποιος έρθει και δει από κοντά τον τρόπο που δουλεύουμε, μπορεί ο ίδιος να επιλέξει αν αυτό ταιριάζει στο παιδί του ή όχι. Γιατί είναι αλήθεια ότι μπορεί η ρομποτική να μην ταιριάζει σε κάθε παιδί, να μην ανήκει στα άμεσα ενδιαφέροντά του.

Παρόλα αυτά, αυτό που βλέπω γενικά είναι ότι τα παιδιά που βρίσκονται στο φάσμα, αλλά και τα παιδιά με ΔΕΠΥ, έχουν συχνά μια έφεση προς την τεχνολογία, κάτι που τους κεντρίζει έντονα το ενδιαφέρον και τα κινητοποιεί. Γι’ αυτό ίσως και οι πολλοί επιστήμονες μαθαίνουν μετέπειτα ότι ήταν στο φάσμα ή ότι έχουν ΔΕΠΥ. 

«Η ένταξη στην ομάδα» 

Η κοινωνικοποίηση είναι ένα από τα πιο σημαντικά στοιχεία αυτής της προσπάθειας. Όταν τα παιδιά έρχονται σε εμάς, δουλεύουν σε μικρές ομάδες, με περιορισμένο αριθμό συμμετεχόντων, μέχρι τρία άτομα το πολύ. Αυτό το πλαίσιο βοηθάει ουσιαστικά. Όπως μας μεταφέρουν και οι ίδιοι οι γονείς, πρόκειται συχνά για παιδιά που δυσκολεύονταν να δεθούν με άλλα παιδιά. Κι όμως, μέσα από αυτή τη διαδικασία, αρχίζουν να δημιουργούν σχέσεις. Φτάνουν στο σημείο να ανυπομονούν να έρθουν όχι μόνο για να κάνουμε ρομποτική, αλλά και για να συναντήσουν τους φίλους που πλέον έχουν αποκτήσει.

Αυτό που μας μεταφέρουν πολλοί γονείς είναι ότι έχουν δοκιμάσει να εντάξουν τα παιδιά τους σε άλλα εργαστήρια ρομποτικής, όμως δεν ήταν πάντα εύκολο για εκείνα να προσαρμοστούν σε αυτή τη συνθήκη. Και, ενδεχομένως, δεν ήταν εύκολο ούτε για τους ίδιους τους εκπαιδευτές, ιδιαίτερα όταν μέσα στην ίδια ομάδα συνυπάρχουν πολλά παιδιά με πολύ διαφορετικές ανάγκες.

Τα παιδιά με νευροδιαφορετικότητα είναι σαφώς ξεχωριστά μεταξύ τους, το καθένα έχει τη δική του προσωπικότητα και τις δικές του ιδιαιτερότητες. Ωστόσο, συχνά μοιράζονται έναν διαφορετικό ρυθμό. Όταν τοποθετούνται σε ένα πλαίσιο μαζί με παιδιά τυπικής ανάπτυξης, μπορεί να στρεσάρονται περισσότερο ή να αγχώνονται, γιατί δεν τους είναι πάντα εύκολο να προσαρμοστούν σε αυτές τις απαιτήσεις.

Το όραμα μου είναι με τα παιδιά μας…

Το όραμά μου με τα παιδιά μας είναι να μπορούμε να πηγαίνουμε σε διαγωνισμούς και φεστιβάλ, να παρουσιάζουμε το έργο μας και να δείχνουμε τη δουλειά που έχουν κάνει. Αυτό είναι και το κομμάτι της συμπερίληψης: μέσα από τέτοιες εμπειρίες θεωρώ ότι τα παιδιά μπορούν να χτίσουν αυτοπεποίθηση και να καταφέρουν περισσότερα πράγματα από όσα φαντάζονται, να πραγματοποιήσουν ιδέες που έχουν στο μυαλό τους.