Tο στόμα είναι η πύλη του σώματος: H σύνδεση μεταξύ ούλων και υγείας

Δεν είναι περίεργο που η οδοντιατρική και η ιατρική θεωρούνται, κατά κάποιο τρόπο, ξεχωριστές έννοιες; Γιατί η στοματική υγιεινή να αντιμετωπίζεται διαφορετικά; Η επίσκεψη στον οδοντίατρο, πλέον, μοιάζει περισσότερο με μια επιλογή “lifestyle” ή αισθητικής.

Η ρίζα αυτού του χάσματος βρίσκεται στον Μεσαίωνα, όταν η οδοντιατρική ξεκίνησε ως τεχνικό επάγγελμα και οι εξαγωγές δοντιών γίνονταν από “χειρουργούς” και τις τεχνητές οδοντοστοιχίες κατασκευάζονταν από κοσμηματοπώλες και σιδηρουργούς. Σήμερα, η οδοντιατρική και η ιατρική εξακολουθούν να έχουν ξεχωριστή εκπαίδευση και να θεωρούνται διαφορετικές επιστήμες.

Ωστόσο, αυτή η αντίληψη αρχίζει να αλλάζει, καθώς η στοματική και η σωματική υγεία ενώνονται. Οι καρδιολόγοι και οι γιατροί που αντιμετωπίζουν τον διαβήτη τύπου 2, για παράδειγμα, ανησυχούν όλο και περισσότερο για την κατάσταση του στόματος των ασθενών τους.

«Ο κόσμος ξεχνά ότι το στόμα είναι μια ανοιχτή πύλη προς την κυκλοφορία του αίματος, τους πνεύμονες και το εσωτερικό του σώματος», λέει ο Steve Kerrigan, καθηγητής θεραπευτικής ακριβείας στο Δουβλίνο. Το στόμα μας φιλοξενεί περίπου 700 είδη βακτηρίων. Η ουλίτιδα είναι εξαιρετικά συχνή: πολλοί ενήλικες την εμφανίζουν σε κάποια μορφή, λόγω της συσσώρευσης πλάκας. Αυτή είναι η ηπιότερη, αναστρέψιμη μορφή (χαρακτηριστικό σημάδι είναι το αίμα στο βούρτσισμα). Η περιοδοντίτιδα είναι η σοβαρότερη κατάσταση, όπου η φλεγμονή οδηγεί στην αποκόλληση των δοντιών από τα ούλα. Είναι η κύρια αιτία απώλειας δοντιών στους ενήλικες και είναι μη αναστρέψιμη.

«Η περιοδοντική νόσος κατατάσσεται πλέον ως χρόνια φλεγμονώδης πάθηση από μόνη της», αναφέρει ο Kerrigan, «στο ίδιο επίπεδο με το άσθμα και την ελκώδη κολίτιδα». Μελέτες δείχνουν ότι έως και το 90% των ανθρώπων με καρδιαγγειακά νοσήματα έχουν επίσης περιοδοντίτιδα.

Είναι ήδη γνωστό ότι οι στοματικές ασθένειες μπορούν να προκαλέσουν λοιμώξεις στο αίμα. Γι’ αυτό, ασθενείς με τεχνητές βαλβίδες καρδιάς λαμβάνουν προληπτικά αντιβιοτικά πριν από οδοντιατρικές εργασίες. Όμως, τα βακτήρια μπορούν επίσης να εισχωρήσουν στην κυκλοφορία μέσω χαλασμένων δοντιών ή ματωμένων ούλων και να βλάψουν αργά το καρδιακό σύστημα.

Στην αθηροσκλήρωση, όπου χοληστερόλη και λίπος συσσωρεύονται στα τοιχώματα των αρτηριών, «η πλειονότητα των βακτηρίων που εμφανίζονται στην αθηρωματική πλάκα προέρχεται από το στόμα», λέει ο Kerrigan. Είτε τα βακτήρια προκαλούν την πλάκα, είτε απλώς προσκολλιούνται σε αυτήν, το αποτέλεσμα είναι η αύξηση της φλεγμονής και άλλων προβλημάτων υγείας. Επιπλέον, τα στοματικά βακτήρια μπορούν να συνδεθούν με τα αιμοπετάλια, προκαλώντας θρόμβους που μπορεί να οδηγήσουν σε εγκεφαλικό ή έμφραγμα.

Ο διαβήτης έχει επίσης στενή σχέση με τη στοματική υγεία. Μια μελέτη του 2025 έδειξε ότι η απονεύρωση μείωσε σημαντικά τα επίπεδα σακχάρου στο αίμα, καθώς και τη χοληστερόλη.

Οι έρευνες εξετάζουν επίσης τη σύνδεση με την άνοια. Μια μελέτη του 2016 διαπίστωσε ότι η περιοδοντίτιδα συνδεόταν με την άνοια. Παρόλο που δεν έχει αποδειχθεί ακόμα άμεση σχέση αιτίας-αποτελέσματος (καθώς η άνοια δυσκολεύει την ίδια τη στοματική υγιεινή), η χρόνια φλεγμονή φαίνεται να παίζει καθοριστικό ρόλο.

Η Jing Kang, λέκτορας στο King’s College London, σημειώνει επίσης τον ψυχολογικό παράγοντα: «Η στοματική υγεία αντικατοπτρίζεται στο πώς νιώθουμε και στην αυτοπεποίθησή μας. Άνθρωποι με προβλήματα στα ούλα τείνουν να κοινωνικοποιούνται λιγότερο, κάτι που μπορεί να επηρεάσει τον εγκέφαλο».

Τι μπορούμε να κάνουμε για να ελαχιστοποιήσουμε τους κινδύνους; «Οφείλετε να βουρτσίζετε τα δόντια σας τουλάχιστον δύο φορές την ημέρα, πρωί και βράδυ», λέει ο Kerrigan. «Αυτό είναι το ελάχιστο, αλλά αν μπορείτε να το κάνετε και κατά τη διάρκεια της ημέρας, είναι εξαιρετικό». Ο ίδιος αναφέρει ότι οι ηλεκτρικές οδοντόβουρτσες με περιστρεφόμενες κεφαλές «είναι πιθανώς πολύ καλύτερες στο να απομακρύνουν τα βακτήρια από τα δόντια σας». Το οδοντικό νήμα, φυσικά, και ο καθαρισμός ανάμεσα στα δόντια, είναι απαραίτητα.

«Η διατροφή παίζει επίσης πολύ σημαντικό ρόλο εδώ», λέει. «Όταν τρώμε σνακ, αυτά συνήθως περιέχουν ζάχαρη. Επομένως, όσο περισσότερη ζάχαρη βάζετε στο στόμα σας, τόσο περισσότερο τρέφετε τα βακτήρια. Πρέπει να το αποφεύγετε όσο το δυνατόν περισσότερο, γιατί όσο περισσότερα είναι τα βακτήρια, τόσο μεγαλύτερη ζημιά θα προκαλέσουν στα δόντια και στα ούλα σας. Αλλά και πάλι, πρέπει να εξετάζουμε την κάθε περίπτωση ξεχωριστά».

Σαφώς, δεν θα έπρεπε ξαφνικά να εστιάσουμε μόνο στη στοματική υγεία εις βάρος όλων των άλλων. Είναι απλώς μια σημαντική πτυχή ενός συνολικά υγιεινού τρόπου ζωής. Συχνά διαπιστώνει κανείς, λέει ο Kerrigan, ότι «το άτομο που τρέχει αρκετές φορές την εβδομάδα, πιθανότατα έχει και άριστη στοματική υγιεινή. Και όταν φροντίζεις ένα μέρος του σώματός σου, τείνεις να φροντίζεις όλα τα μέρη του σώματός σου».

Πηγή: The Guardian