Πανεπιστημίου-πόλη Α.Π.Θ.: 90+ Χρόνια λειτουργίας / 100+ Χρόνια σχεδιασμού

1
634

 

Το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, σε συνεργασία με το Αρχαιολογικό Μουσείο Θεσσαλονίκης, διοργανώνει έκθεση με τίτλο «ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ-ΠΟΛΗ Α.Π.Θ.: 90+ ΧΡΟΝΙΑ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ / 100+ ΧΡΟΝΙΑ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ». Η έκθεση υλοποιείται υπό την αιγίδα του Ελληνικού Ινστιτούτου Αρχιτεκτονικής, με την υποστήριξη της Εταιρείας Αξιοποίησης και Διαχείρισης Περιουσίας του Α.Π.Θ. και του Τμήματος Αρχιτεκτόνων Μηχανικών της Πολυτεχνικής Σχολής Α.Π.Θ. Τη γενική επιμέλεια και το συντονισμό της έκθεσης έχει ο πρόεδρος του Τμήματος Αρχιτεκτόνων καθηγητής Νίκος Καλογήρου.

aristoteleio (3)
Άποψη της πανεπιστημιούπολης και της ΔΕΘ, 1970 . Θεσσαλονίκη. Τεκμήρια Φωτογραφικού Αρχείου 1900-1980, 2009: 31

Στη διάρκεια ενός αιώνα από το πρώτο πολεοδομικό σχέδιο του 1917-21, η οργάνωση της πανεπιστημιούπολης του Α.Π.Θ. σηματοδότησε, με τη συνολική της σύνθεση και με χαρακτηριστικά κτίρια-τοπόσημα, την αστική ταυτότητα της σύγχρονης Θεσσαλονίκης. Η κατασκευή των πανεπιστημιακών εγκαταστάσεων λειτούργησε διαχρονικά ως καταλύτης για τις διαδοχικές φάσεις του εκσυγχρονισμού της πόλης και της κοινωνίας.

Διαβάστε ακόμη: Οι κεντρικές εγκαταστάσεις του Α.Π.Θ.: Μια νησίδα μοντέρνας αρχιτεκτονικής

aristoteleio (1)
Λεπτομέρεια από το προοπτικό του δευτέρου σχεδίου του Ε. Εμπράρ για την Πανεπιστημιούπολη Θεσσαλονίκης. Αρχείο Α. Καραδήμου-Γερόλυμπου και Α. Βιτοπούλου

Η έκθεση εστιάζει στην ανάδειξη της μοναδικότητας της πανεπιστημιούπολης του Α.Π.Θ. ως νησίδας μοντέρνας αστικής και αρχιτεκτονικής σύνθεσης. Με αυτή την οπτική, η αρχιτεκτονική διευθέτηση σχετίζεται με την ευρύτερη παιδευτική λειτουργία του Αριστοτελείου στο πλαίσιο του ιδιόμορφου αστικού εκσυγχρονισμού της Θεσσαλονίκης, μιας πόλης με διαχρονική, πολυπολιτισμική παρουσία.

aristoteleio (8)
Γενική άποψη της νοτιοδυτικής και της βορειοδυτικής όψης του κτιρίου της Φυσικομαθηματικής Σχολής, πριν από τη διαμόρφωση της πλατείας Χημείου, σε φωτογραφία αρχείου. Φωτογραφικό Αρχείο Κυριαζόπουλου, Ψηφιοθήκη: ψηφιακές συλλογές, Βιβλιοθήκη Α.Π.Θ. (ARC-2012-49545)

Η πρώτη εκπαιδευτική χρήση στην περιοχή εγκαταστάθηκε με το διδακτήριο που σχεδιάστηκε από τον Β.Ποζέλι το 1888 (κτίριο της σημερινής Παλιάς Φιλοσοφικής Σχολής). Η εικόνα του συνόλου που διαμορφώθηκε, είχε την αφετηρία της στο πρώτο συνολικό πολεοδομικό σχέδιο του Ερνέστ Εμπράρ (1917-21) που προέβλεπε τη δημιουργία πανεπιστημίου στη σημερινή θέση. Οι οργανωμένες εκλεκτικιστικές (δεύτερο σχέδιο Εμπράρ) και πρωτομοντέρνες προτάσεις (σχέδιο Ν. Μητσάκη) του μεσοπολέμου έδωσαν ελάχιστες υλοποιήσεις. Επικαθόρισαν όμως τις μεταγενέστερες εξελίξεις και αποδείχτηκαν κρίσιμες για τη μακρά διάρκεια του θεσμού, με τις αρχικές διευθετήσεις της ρυμοτομίας και τη γενική διάταξη των εγκαταστάσεων ως ελεύθερων μονάδων στο χώρο. Η σημαντικότερη περίοδος ανάπτυξης χαρακτηρίστηκε από τις αμιγείς επιτεύξεις του μεταπολεμικού μοντερνισμού, που έδωσαν το κυρίαρχο στίγμα στο σύνολο σχηματίζοντας μια νησίδα μοντέρνας σύνθεσης, με μοναδικά έργα αρχιτεκτόνων όπως οι Π. Καραντινός, Ν. Κακούρης, Κ. Παπαϊωάννου και Κ. Φινές. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν επίσης οι πρόσφατοι μετανεωτερικοί πειραματισμοί και οι χωρικές συνθέσεις.

aristoteleio (17)
Μερική άποψη της καθαρής δυτικής απόληξης της κάτω πτέρυγας από τα νοτιοδυτικά, δεκαετία 1980 © Ν. Καλογήρου

Ο κορμός της έκθεσης περιλαμβάνει σύγχρονες αλλά και ιστορικές φωτογραφικές λήψεις, σχέδια, σύντομα κριτικά επεξηγηματικά κείμενα και ογκομετρικό πρόπλασμα του συνόλου. Πρόσθετο ενδιαφέρον προκύπτει από την παρουσίαση, μέσα στην έκθεση, της απήχησης που είχε η κατασκευή της πανεπιστημιούπολης του Α.Π.Θ. στα Μέσα Μαζικής Επικοινωνίας, με οπτικοακουστικό υλικό από επίκαιρα εποχής και με αντίγραφα από σχετικές δημοσιεύσεις και εκδόσεις. Παράλληλα γίνεται μια απόπειρα αποτύπωσης της σύγχρονης αντιληπτικής εικόνας του χώρου με φωτογραφίες που συγκεντρώθηκαν από τη Φωτογραφική Λέσχη Αρχιτεκτονικής Σχολής (Φ.Λ.Α.Σ.) και βίντεο από το μάθημα «Επιλογές: Το ντοκιμαντέρ στην Αρχιτεκτονική» με θέμα «Διαδρομές στο Α.Π.Θ». Επιπλέον παρουσιάζονται σχετικά έργα φοιτητών της Σχολής Καλών Τεχνών που λειτουργούν ως παράλληλη έκθεση μέσα στην έκθεση.

Η αντίστοιχη έκδοση δεν είναι ένας απλός κατάλογος, αλλά περιλαμβάνει αναλυτικά κριτικά κείμενα για τα πολεοδομικά σχέδια, τα επιλεγμένα κτίρια, καθώς και μια αποτίμηση της ευρύτερης σημασίας αυτής της μοναδικής, για τα ελληνικά δεδομένα, νησίδας μοντέρνας αρχιτεκτονικής σύνθεσης.

apth2

 

*Τα εγκαίνια της έκθεσης θα πραγματοποιηθούν την Τετάρτη 1 Μαρτίου, ώρα 19:00, στο φουαγιέ του Αρχαιολογικού Μουσείου Θεσσαλονίκης.

Προηγούμενο άρθροΘεσσαλονίκη: to tinder or not?
Επόμενο άρθροΚυριακές στα Σφαγεία
parallaxi
To No1 Free Press Περιοδικό στην Θεσσαλονίκη. Από το 1989 κάθε μήνα στους δρόμους της πόλης και καθημερινά στο διαδίκτυο με την εγκυρότητα του ονόματος και της ομάδας της. Ιδέες, τάσεις, πρόσωπα, πολιτισμός, η πόλη και ο κόσμος. Είστε στο σωστό σημείο: Η parallaxi γνωρίζει την Θεσσαλονίκη καλύτερα.

1 ΣΧΟΛΙΟ

  1. Τα κτίρια και η σχεδίαση του χώρου είναι πράγματι όμορφη και αυτό φαίνεται σήμερα, πολλά χρόνια μετά δηλαδή, οπου ακόμα στέκονται άξια στο τοπίο της πόλης και δίνουν το στίγμα της. Ωστόσο, η έλλειψη συντήρησης και δη του περιβάλλοντα χώρου και η ανομία (οι καταστροφές, η βρωμιά κτλ) υποβαθμίζουν. Δυστυχώς ως λαός, δεν κρατάμε το καλό αλλά προτιμούμε την αναρχία ως παραποίηση της ελευθερίας με συνέπειες και στην αρχιτεκτονική.

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ