Οι εκδηλώσεις και οι εκθέσεις της εβδομάδας στη Θεσσαλονίκη από 27/4 έως 3/5

Στο αστικό τοπίο που καθημερινά διαβαίνουμε αμέριμνοι, υπάρχουν κάποια “παράθυρα” που προσφέρουν μια νέα πνοή θέασης του κόσμου και της πόλης στην οποία ζούμε.

Εκθέσεις που εξακολουθούν να υπάρχουν αλλά και καινούργιες μας κρατούν συντοφιά και αυτή την εβδομάδα, υπόσχοντάς μας νέα ερεθίσματα που θα μας δώσουν την ευκαιρία να συλλογιστούμε με τρόπους αλλιώτικους από αυτούς που έχουμε συνηθίσει.

Εξάλλου το επιτάσσει και η νέα καιρική συνθήκη στην οποία βαδίζουμε: Η Άνοιξη είναι εδώ.

Ξεχωριστές εκδηλώσεις/εκθέσεις πλαισιώνουν την καθημερινότητα μας: από την ανοιχτή προβολή της ταινίας: «H Ζουλιέτ την Άνοιξη» στο Γαλλικό Ινστιτούτο, την σημαντική, εικαστική τέχνη του Διαμαντή Σταγγίδη στον πολυχώρο πολιτισμού “Ισλαχανέ” μέχρι και τις Βιτρίνες Τέχνης ΟΤΕ όπου το ταπεινό χαρτόκουτο μετατρέπεται από τον Φώτη Τρασανίδη σε γλυπτό με ανθρώπινη, εκφραστική μορφή.

Αυτά κι άλλα πολλά εδώ:

Aidez le peuple grec: Η αντιδικτατορική συλλογή της οικογένειας Meynaud, 1967-1974 | Γαλλικό Ινστιτούτο Θεσσαλονίκης

Το Ίδρυμα της Βουλής των Ελλήνων για τον Κοινοβουλευτισμό και τη Δημοκρατία, το Γαλλικό Ινστιτούτο Θεσσαλονίκης και η Εταιρεία Φίλων του Χώρου Μνήμης της Αντιδικτατορικής Αντίστασης (1967-1974) στη Θεσσαλονίκη, με την υποστήριξη του Τμήματος Πολιτικών Επιστημών του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης και του Συνδέσμου Φυλακισθέντων και Εξορισθέντων Αντιστασιακών 1967-1974, παρουσιάζουν την έκθεση «Aidez le peuple grec: Η αντιδικτατορική συλλογή της οικογένειας Meynaud, 1967-1974» στο Γαλλικό Ινστιτούτο Θεσσαλονίκης.

Η έκθεση τελεί υπό την αιγίδα του Γενικού Προξενείου της Γαλλίας και του Δήμου Θεσσαλονίκης.

Με επίκεντρο τον Καναδά, η οικογένεια Meynaud ανέπτυξε έντονη δράση για την αποκατάσταση της Δημοκρατίας στην Ελλάδα, με βασικά μέσα την πληροφόρηση και την κινητοποίηση της δημοκρατικής κοινής γνώμης, φορέων και αρχών στην Ευρώπη και την Αμερική.

Αν και για αρκετούς Έλληνες ο Γάλλος καθηγητής Jean Meynaud (Ζαν Μεϊνό) είναι γνωστός από το έργο του «Οι πολιτικές δυνάμεις στην Ελλάδα», μεγάλη αποκάλυψη αποτελεί η συλλογή της Ελένης Meynaud-Ζωγράφου, μια μικρή επιλογή της οποίας αποτελεί τον κορμό της έκθεσης. Η συλλογή, η οποία περιλαμβάνει έναν σημαντικό αριθμό από έγγραφα, περιοδικά, φυλλάδια, αποκόμματα εφημερίδων, φωτογραφίες και αφίσες αντιδικτατορικών εκδηλώσεων, θα αποτελέσει, για τους μελλοντικούς ερευνητές της περιόδου της δικτατορίας, πολύτιμη πηγή τεκμηρίωσης για τη σημασία του αντιδικτατορικού αγώνα εκτός των ελληνικών συνόρων, ως οργανικού τμήματος μιας συνολικής προσπάθειας για την αποκατάσταση της Δημοκρατίας.

*Γαλλικό Ιντιτούτο Θεσσαλονίκης | Διάρκεια έκθεσης: έως 23 Μαΐου 2026 | Ωράριο λειτουργίας: Πέμπτη και Παρασκευή 18:00-21:00 & Σάββατο 11:00-14:00

Γυναίκες στην Αρχιτεκτονική 1960-2020 | Πολυτεχνική Σχολή ΑΠΘ

Η εκδήλωση «Γυναίκες στην Αρχιτεκτονική 1960–2020» παρουσιάζει για πρώτη φορά στην Ελλάδα τη διεθνή εγκυκλοπαίδεια «The Bloomsbury Global Encyclopedia of Women in Architecture 1960–2020», η οποία εκδόθηκε σε δύο τόμους το 2025.

Η ημερίδα εστιάζει στην ελληνική συμμετοχή στην Εγκυκλοπαίδεια:

• Εισηγητικό κείμενο για τις πρώτες αρχιτεκτόνισσες που φοίτησαν στην Ελλάδα κατά την περίοδο 1920–1960
• Διαδικτυακή παρουσίαση της διεθνούς εγκυκλοπαίδειας «The Bloomsbury Global Encyclopedia of Women in Architecture 1960–2020» από τις επιμελήτριες της έκδοσης και καθηγήτριες Αρχιτεκτονικής Lori A. Brown και Karen Burns, καθώς και από τις επιμελήτριες της ελληνικής συμμετοχής, Σάσα Λαδά και Κατερίνα Χατζηκωνσταντίνου.
• Παρουσίαση του έργου των δεκαεννέα αρχιτεκτονισσών που περιλαμβάνονται στην ελληνική ενότητα και δραστηριοποιήθηκαν στον ελληνικό χώρο κατά το διάστημα 1960–2020. Περιλαμβάνονται έξι είναι απόφοιτες και ομότιμες καθηγήτριες του Τμήματος Αρχιτεκτόνων Μηχανικών του ΑΠΘ.

*Κτήριο Α΄ – Ισόγειο Αμφιθέατρο “Παναγής Παναγιωτόπουλος” | Τετάρτη 29 Απριλίου στις 16:00 | Είσοδος ελεύθερη 

Παρουσίαση Βιβλίου «Πολίτης Εράσμους» | ΙΑΝΟΣ

Barry Feldman «Boxes» | Oratos

*Oratos (Στρατ. Σφέτσου 2) | Διάρκεια έως 30 Απριλίου 

Ανοιχτή Προβολή Ταινίας: «H Ζουλιέτ την Άνοιξη» | Γαλλικό Ινστιτούτο Θεσσαλονίκης

Η ταινία «Η Ζουλιέτ την άνοιξη» προβάλλεται στη Θεσσαλονίκη στο πλαίσιο του ciné-club του Γαλλικού Ινστιτούτου Θεσσαλονίκης, στην αίθουσα Allatini-Dassault.

Η προβολή θα πραγματοποιηθεί με ελληνικούς υπότιτλους και ελεύθερη είσοδο, προσκαλώντας το κοινό σε μια τρυφερή και πολυεπίπεδη ιστορία γύρω από την οικογένεια, τη μνήμη και όσα επιστρέφουν απρόσμενα στην επιφάνεια.

Σε συνεργασία με τον σύλλογο Nouvelle Amicale, η προβολή φέρνει στο κοινό μια γαλλική κοινωνική-δραματική παραγωγή του 2024 σε σκηνοθεσία Blandine Lenoir, η οποία παρακολουθεί την επιστροφή μιας νεαρής εικονογράφου στην οικογένειά της, εκεί όπου αναμνήσεις, μυστικά και εύθραυστες ισορροπίες έρχονται σταδιακά στην επιφάνεια.

*Γαλλικό Ινστιτούτο Θεσσαλονίκης | Τρίτη 28 Απριλίου στις 19:00 | Είσοδος ελεύθερη | Πληροφορίες: +30 2310 82 12 31

«Γυναίκα και Φως» | Μουσείο Μακεδονικού Αγώνα

Η έκθεση παρουσιάζεται στο Μουσείο Μακεδονικού Αγώνα Θεσσαλονίκης και φωτίζει τον τρόπο με τον οποίο η γυναίκα αποτυπώνεται ως ηρωίδα, δημιουργός, πρότυπο και σύμβολο μέσα από τον λόγο και την εικόνα, αναδεικνύοντας τη δυναμική της παρουσίας της στο πολιτισμικό και κοινωνικό γίγνεσθαι.

Μέσα από ζωγραφικά έργα, εικονογραφήσεις, κόμικς και ψηφιακές δημιουργίες 24 σύγχρονων καλλιτεχνών, αναδεικνύονται ζητήματα ισότητας, αυτοδιάθεσης, ενδυνάμωσης και αποδόμησης στερεοτύπων.

Η εικαστική αφήγηση της έκθεσης επιχειρεί έναν διάλογο ανάμεσα στη λογοτεχνική αναπαράσταση και τη σύγχρονη οπτική τέχνη, προτείνοντας μια αισιόδοξη, φωτεινή προοπτική για τον ρόλο της γυναίκας στη σύγχρονη κοινωνία.

Το «Φως» λειτουργεί συμβολικά ως γνώση, συνείδηση, πρόοδος και δημιουργική δύναμη, μετατρέποντας την έκθεση σε έναν χώρο καλλιτεχνικού στοχασμού και κοινωνικής ευαισθητοποίησης.

*Μουσείο Μακεδονικού Αγώνα | Διάρκεια έως 30 Απριλίου | Ωράριο λειτουργίας: Δευτέρα 09:00-14:00, Τρίτη 09:00-14:00, Τετάρτη 09:00-14:00, Πέμπτη 09:00-14:00

«Χρυσά και Μάλλινα Γαϊτάνια» | Μουσείο Μακεδονικού Αγώνα Θεσσαλονίκης

Με αφετηρία τις φορεσιές από τις συλλογές, καθώς και επιλεγμένα λαογραφικά εκθέματα του ΙMMA, η έκθεση παρουσιάζει έναν οργανικό διάλογο με τη συμμετοχή σημαντικών σύγχρονων εικαστικών.

Στις προθήκες και τους ελεύθερους χώρους της εκθεσιακής ενότητας «Η Μακεδονική Κοινωνία» του Μουσείου, με αφετηρία έναν πρωτότυπο πυρήνα ενδυμάτων, κοσμημάτων και λαογραφικών αντικειμένων από τις συλλογές του, εκτίθενται σύγχρονα έργα μικρής και μεσαίας κλίμακας με έμπνευση τη φόρμα και την ύλη, τα μοτίβα και τους συμβολισμούς αλλά και το αισθητικό και νοητικό αποτύπωμα των αντικειμένων αυτών στον σημερινό κόσμο.

*Μουσείο Μακεδονικού Αγώνα | Διάρκεια έκθεσης έως 30 Απριλίου | Δευτέρα 9:00-14:00, Τρίτη 9:00-14:00, Τετάρτη 9:00-20:00

«Όλα Αλλάζουν» | Βιτρίνες Τέχνης ΟΤΕ

Η δουλειά του εστιάζει στη μεταμόρφωση της ύλης και της ανθρώπινης ταυτότητας, μέσα από γλυπτικές μορφές από χαρτόκουτο — ένα φθαρτό υλικό που αποκτά νέα υπόσταση.

Τα γλυπτά του Φώτη Τρασανίδη εξερευνούν τη σχέση ανάμεσα στην ύλη και την ταυτότητα, τη μορφή και την αντίληψη. Το ταπεινό χαρτόκουτο, μετασχηματίζεται — από υλικό φθαρτό και καθημερινό σε ανθρώπινη μορφή έντονα εκφραστική. Η αντίληψη δεν είναι σταθερή· μετατοπίζεται, επεκτείνεται, μεταμορφώνει το πώς βλέπουμε τον εαυτό και τον κόσμο.

Αν και το αποτέλεσμα είναι έντονα ανθρωποκεντρικό, το ίδιο το υλικό παραμένει στο επίκεντρο: προκλητικά ορατό, ακατέργαστο, ειλικρινές.

Η δομή του χαρτονιού, οι στρώσεις και τα ανοίγματα, δεν κρύβονται αλλά αναδεικνύονται, υπενθυμίζοντας ότι η δύναμη της μορφής δεν προέρχεται από την τελειότητα. Σε έναν κόσμο που αναζητά το αιώνιο, το έργο του καλλιτέχνη, μας προτείνει την συμφιλίωση με την ίδια μας την φύση, την αναζήτησή της ομορφιάς μέσα στην ίδια την ατέλεια και την φθαρτότητα μας.

*Βιτρίνες Τέχνης ΟΤΕ | Διάρκεια έως 30 Απριλίου 

Πρωτομαγιά 2026 στην Άνω Πόλη Θεσσαλονίκης: Πικ-νικ στο Πάρκο Στεργίου Πολυδώρου

Η Πρωτομαγιά 2026 γιορτάζεται στην Άνω Πόλη Θεσσαλονίκης με ένα αυθεντικό ανοιξιάτικο πικ-νικ στο Πάρκο Στεργίου Πολυδώρου, σε μια από τις πιο ατμοσφαιρικές γωνιές της πόλης, δίπλα στα βυζαντινά τείχη και με θέα τα Κάστρα.

Ένα σημείο όπου η άνοιξη συναντά τη μνήμη, τη γειτονιά και την παράδοση, οι διοργανωτές καλούν το κοινό να στρώσει τις ψάθες του στο γρασίδι και να απολαύσει μια ανοιχτή γιορτή με παραδοσιακή ορχήστρα, δωρεάν κρασί και συμμετοχικό πικ-νικ, την Παρασκευή 1 Μαΐου 2026.

*Πάρκο Στεργίου Πολυδώρου | Παρασκευή 1 Μαίου από τις 13:30 | Είσοδος ελεύθερη

Εικαστική έκθεση ΟΔΥΣΣΕΙΑ του Διαμαντή Σταγγίδη | Ισλαχανέ

Η ενότητα ΟΔΥΣΣΕΙΑ δημιουργήθηκε σε διάστημα δύο περίπου ετών από το 2009 μέχρι το 2010. Πρόκειται για ένα ενιαίο έργο που αποτελείται από 24 μέρη, 24 καμβάδες διαστάσεων 200 Χ 100 εκ., ζωγραφισμένους με χρώματα λαδιού. Ένα έργο για κάθε ραψωδία, με την αρίθμηση και τον τίτλο που αποδόθηκε στην μετάφραση του Καζαντζάκη (εκτός του τίτλου ΟΔΥΣΕΙΑ).

Για την δημιουργία κάθε έργου ακολουθήθηκε προκαθορισμένη διαδικασία. Η πρώτη φάση περιλάμβανε επαναλαμβανόμενη ανάγνωση της ραψωδίας σαν μάντρα, από την προαναφερθείσα μετάφραση για αρκετό χρονικό διάστημα. Επίθεση στον καμβά με αυτόματη γραφή. Μεταφορά των γραμμών που δημιουργήθηκαν συνειρμικά από την ανάγνωση, με αδρό σχέδιο. Ανάλυση της επιφάνειας του καμβά σε περιοχές δράσης και ύφεσης καθώς και διαχωρισμός σε φωτεινές και σκοτεινές περιοχές. Στην επόμενη φάση ακολουθούσε το άπλωμα του χρώματος και η υπόλοιπη τεχνική επεξεργασία.

Η όλη απόπειρα της απόδοσης της ΟΔΥΣΣΕΙΑΣ σε 24 εξπρεσιονιστικά έργα είχε σαν στόχο της την μετατροπή του λόγου σε εικόνα δια μέσου του συναισθήματος και την ενσωμάτωση του χρόνου στο εικαστικό έργο.

Στην παρούσα έκθεση οι καμβάδες κρέμονται από τα δοκάρια της οροφής χωρίς τελάρα , σαν πανιά ιστιοφόρου, παραπέμποντας στη σχεδία του Οδυσσέα.

ΠΑΡΑΛΛΗΛΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ

Τετάρτη 15 Απριλίου 2026, στις 19.00: Συναυλία «για την θάλασσα, τους ναυτικούς, την περιπλάνηση & την προσφυγιά» με τους Γιώργο Αετόπουλο και Δημήτρη Αλιστρατινό | Eίσοδος ελεύθερη

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ

Ο Διαμαντής Σταγγίδης γεννήθηκε στην Προσοτσάνη το 1959 και, από το 1987, ζει και εργάζεται στην Καβάλα. Μελέτησε, χωρίς κανένα σύστημα και καμιά προκατάληψη, την κλασσική αλλά και την μοντέρνα τέχνη.

Συμμετείχε, ανάμεσα σε άλλες, στις εκθέσεις: 3η Μπιενάλε της Αθήνας (2011) με την ομάδα Ορίζοντας Γεγονότων, 7η Μπιενάλε της Φλωρεντίας (2009), Opera Gallery (2009) στη Βουδαπέστη, The Brick Lane Gallery London (2007), Edinburgh Art Fair (2007), Cambridgeshire Art Fair (2007), καθώς και σε διάφορες ομαδικές εκθέσεις στην Ελλάδα.

O Σταγγίδης διερευνά μέσω του μηχανισμού της ομορφιάς, την ιστορική εξέλιξη της δυτικής ζωγραφικής. Αποδομεί και ξανασυνθέτει κλασσικά έργα, θέτοντας ζητήματα συνέχειας της ομορφιάς, ανεξαρτήτως της εικονικότητας ή μη του έργου.

*Ισλαχανέ | Διάρκεια έκθεσης: έως 30 Απριλίου 2026 Μέρες & ώρες λειτουργίας: Δ-Τ-Τ-Π-Π: 10.00-14.00, Τετάρτη: 16.00-20.00 

Μανουσάκης, Πιτέρη, Τσατσάγιας: Τρεις καλλιτέχνες από το Μουσείο που δεν έγινε. Συμμετοχή: Γιώργος Ταξίδης και Γιάννης Αδαμαντίδης | Τελλόγλειο Ίδρυμα Τεχνών Α.Π.Θ

Μια ιδιότυπη συνάντηση τριών καλλιτεχνών που έρχονται να συμπληρώσουν και ταυτόχρονα να ανανεώσουν τη μεγάλη έκθεση «Τέχνη – Διαγώνιος και το Μουσείο που δεν έγινε» προετοιμάζεται αυτές τις μέρες στο Τελλόγλειο Ίδρυμα Τεχνών ΑΠΘ.

Στη νέα έκθεση που έχει τίτλο «Μανουσάκης, Πιτέρη, Τσατσάγιας: Τρεις καλλιτέχνες από το Μουσείο που δεν έγινε. Συμμετοχή: Γιώργος Ταξίδης και Γιάννης Αδαμαντίδης» θα παρουσιαστούν ζωγραφικά έργα των τριών δημιουργών, αναδομώντας ουσιαστικά την πιο ώριμη πλευρά της τρέχουσας έκθεσης και συντελώντας σε έναν διάλογο-έκπληξη αφού διεισδύουν στο τότε και το σήμερα τολμηρά, με στοιχεία στη δημιουργική διαδικασία καλλιτεχνών της Βορείου Ελλάδος και όχι μόνο.

Σύμφωνα με την κ. Γουλάκη-Βουτυρά, «στη νέα έκθεση ακούμε τη «φωνή» τριών καλλιτεχνών από την ομάδα της «Διαγωνίου», γνωρίζουμε ένα δείγμα γραφής από τρεις διαφορετικές προσωπικότητες στα εικαστικά, τις οποίες δεν υπήρχε η δυνατότητα να πλησιάσουμε πιο κοντά στη μεγάλη έκθεση». Η ίδια επισημαίνει πως με την έκθεση «Μανουσάκης, Πιτέρη, Τσατσάγιας: Τρεις καλλιτέχνες από το Μουσείο που δεν έγινε» ανακαλύπτουμε ένα πλέγμα σχέσεων στον πνευματικό χώρο της άλλης Ελλάδας, της περιφέρειας, αλλά και τη σημασία τους στο χώρο της ελληνικής τέχνης, μιας προσφοράς που δεν πρέπει να χαθεί στη λήθη».

Μιχάλης Μανουσάκης: η πρώτη περίοδος δημιουργίας ενός σημαντικού σύγχρονου εικαστικού και δασκάλου που βρέθηκε να κάνει τη στρατιωτική του θητεία στη Θεσσαλονίκη, στο Γ΄ Σώμα Στρατού: τον φιλοξενεί ο Ανδρέας Ζαμπέτογλου στο εργαστήρι του, του γνωρίζει τον Ντίνο Χριστιανόπουλο, η πρώτη ενθάρρυνση και η αρχή μιας διαρκούς φιλίας, οι ρίζες της μετέπειτα δουλειάς του.

Σούλα Πιτέρη: μια όμορφη νέα γυναίκα συναντά τον Ντίνο Χριστιανόπουλο στα πρώτα της βήματα, την ενθαρρύνει και τη θαυμάζει, μοιράζεται μαζί του ανησυχίες ζωής. Στη δεκαετία ’70-’80 συμμετέχει σε εκθέσεις της «Διαγωνίου», η μοναδική ατομική της αποκαλύπτει τη δυναμική ματιά της, την ξεχωριστή, τολμηρή προσωπικότητα, με έργα που την τοποθετούν κοντά σε στρατευμένους καλλιτέχνες, όπως Σεμερτζίδη, Τάσσο, Κατράκη την εποχή της μεταπολίτευσης.

Γιάννης Τσατσαγιάς: Ένας αυτοδίδακτος καλλιτέχνης με πορεία που εμπνέει ανθρωπιά, αντοχή, επιμονή, κατάφαση ζωής. Ηθοποιός σε μπουλούκια, μανάβης, ποιητής, φιλόσοφος, περιπτεράς, με μόνο εφόδιο το «μαύρο μπικ», αναπτύσσει μια δεξιοτεχνική τεχνοτροπία για να υποκαταστήσει τις πρακτικές δυσκολίες διάρκειας του κάρβουνου. Αποδίδει με «φωτογραφική» ακρίβεια θέματα που σχολιάζουν βιωματικά τον κόσμο του.

Σαράντα χρόνια μετά, ένας προικισμένος νέος καλλιτέχνης από τη Δράμα, ο Γιώργος Ταξίδης, κερδίζει τον χώρο με το κάρβουνο που αναγκάστηκε να απορρίψει ο Τσατσάγιας, στην ίδια αισθητική καταγραφής αξιών και εσωτερικού θάλπους, όπως είναι εμφανές στα έξι έργα του από τη σειρά του για το Άγιον Όρος στην έκθεση. Δύο καλλιτέχνες άλλης γενιάς σε μια συνάντηση, την οποία ο Χριστιανόπουλος σίγουρα «θα επικροτούσε», όπως μας κοιτάζει, ίσως λίγο σκωπτικά, στο εκφραστικό πορτρέτο του, πρόσφατη δωρεά στο Τελλόγλειο του ζωγράφου του Γιάννη Αδαμαντίδη, το οποίο επίσης εκτίθεται.

*Τελλόγλειο Ίδρυμα Τεχνών Α.Π.Θ | Διάρκεια έως 18 Μαΐου 2026 

FACES + MASKS the homecoming του Νίκου Βαβδινούδη | LAIKA

Οι φωτογραφίες των Κωδωνοφόρων, μετά το ταξίδι τους στον κόσμο, (Μελβούρνη, Πεκίνο, Βαλέτα, Γενεύη, Ζυρίχη, Λονδίνο, Χανιά, Αθήνα κ.α.) επιστρέφουν στην Θεσσαλονίκη.

Κοινώνησαν το πανάρχαιο έθιμο σε τρεις ηπείρους, δήλωσαν την βεβαιότητα τους, έθεσαν τα ερωτήματα τους, πώς μια τοπική πρακτική μπορεί να έχει παγκόσμιο ενδιαφέρον. Η εκθεση FACES + MASKS επιστρέφει στην αφετηρία, γεμάτη εμπειρίες από την παγκόσμια κοινότητα, σε ένα homecoming που ολοκληρώνει έναν κύκλο, μέχρι να ξεκινήσει την τροχιά του ο επόμενος.

*LAIKA the cosmonaut kafe (Γεωργίου Παπανδρέου, 53) | Μέρες και ώρες λειτουργίας: Δευτέρα – Πέμπτη 11:00 – 01:30 | Είσοδος: Ελεύθερη

«ΤΡΕΙΣ ΔΡΟΜΟΙ: CONSTANTINE MANOS, NIKOS ECONOMOPOULOS, ENRI CANAJ» | MOMUS photography

Τρεις φωτογράφοι, μέλη του πρακτορείου Magnum Photos, «συναντιούνται» στο MOMUS-Μουσείο Φωτογραφίας Θεσσαλονίκης (Αποθήκη Α’, Λιμάνι), στην έκθεση με τίτλο «Τρεις δρόμοι: Constantine Manos, Nikos Economopoulos, Enri Canaj».

Με όχημα τη φωτογραφία δρόμου, κυρίαρχη καλλιτεχνική τάση του φωτογραφικού μέσου στο δεύτερο μισό του 20ού αιώνα, η έκθεση γεφυρώνει τρεις γενιές δημιουργών με κοινό σημείο αναφοράς τη σχέση τους με την Ελλάδα και τη συμμετοχή τους ως μέλη στο φημισμένο πρακτορείο Magnum Photos, που έγραψε από την ίδρυσή του το 1947 μέχρι σήμερα, σε ικανό βαθμό, την ιστορία του σύγχρονου κόσμου σε εικόνες.

Ο Ελληνοαμερικανός Constantine Manos τη δεκαετία του ΄60 ψηλαφεί τη χώρα σαν σύγχρονος Οδυσσέας, αναζητώντας να επουλώσει το λανθάνον τραύμα της μετανάστευσης. Ο Νίκος Οικονομόπουλος διασχίζει την Ελλάδα και τα Βαλκάνια τις τελευταίες δυο δεκαετίες του 20ού αιώνα εστιάζοντας σε μεγάλο βαθμό σε εύθραυστες μειονότητες και αναταραγμένες κοινότητες. Ο Ελληνοαλβανός Enri Canaj, αντίστοιχα, επισκέπτεται τη δεύτερη δεκαετία του 21ου αιώνα μια πατρίδα που δεν γνώρισε κανονικά, αλλά έχει αποτυπωθεί βαθιά στις μνήμες των παιδικών χρόνων και η οποία κατοικεί ακόμη τις οικογενειακές αφηγήσεις.

Η ζωντανή εκφραστικότητα του στιγμιότυπου, η προσήλωση στον καθημερινό, μη προνομιούχο άνθρωπο, ο βαλκανικός χώρος ως μήτρα κοινών βιωμάτων και τραυμάτων, η μελαγχολική ενίοτε λιτότητα των ασπρόμαυρων τόνων σε έναν σύγχρονο κόσμο που ενδύεται πλέον με λαμπρά κορεσμένα χρώματα, ενώνουν τις τρεις γενιές δημιουργών, που διατήρησαν μεταξύ τους διαδοχικά σχέση στήριξης και/ή μαθητείας. Διασχίζοντας την έκθεση εντοπίζει κανείς επίσης αυθόρμητα ιστορικές, αισθητικές και κοινωνικές συνάφειες στο έργο των τριών φωτογράφων, καθώς αποστάζουν από τον κόσμο το ουσιώδες της ζωής και της φωτογραφίας.

Τα έργα των Constantine Manos και Νίκου Οικονομόπουλου προέρχονται από τη συλλογή των Φωτογραφικών Αρχείων του Μουσείου Μπενάκη, Αθήνα.

Συνδιοργάνωση: MOMUS-Μουσείο Φωτογραφίας Θεσσαλονίκης, Μουσείο Μπενάκη

*Momus Photography (Αποθήκη Α’, Λιμάνι) | Διάρκεια έως 24 Μαΐου 2026 

«Wait…How did we get here?» | MOMUS-Πειραματικό Κέντρο Τεχνών

«Περίμενε…Πώς φτάσαμε ως εδώ;». Γύρω από αυτή την ερώτηση αναπτύσσεται το ανατρεπτικό και πολυθεματικό πρόγραμμα με γενικό τίτλο «Wait…How did we get here?» που παρουσιάζεται στο MOMUS-Πειραματικό Κέντρο Τεχνών στη Θεσσαλονίκη, σε συνεργασία με το XenoVisual Studies Collective (XVS),έως τις 14 Ιουνίου 2026, και περιλαμβάνει έκθεση εικαστικών, club nights, καλλιτεχνικά εργαστήρια, πρόγραμμα καλλιτεχνικής φιλοξενίας (residency), εκπαιδευτικά προγράμματα και ξεναγήσεις.

Στην έκθεση «Wait…How did we get here?» παρουσιάζονται τα έργα 20 Ελλήνων και διεθνών καλλιτεχνών και καλλιτεχνικών ομάδων, που εστιάζουν σε κρίσιμα ζητήματα όπως η τεχνολογική δυσαρμονία, οι συστημικές ανισότητες και οι τρόποι με τους οποίους οι ψηφιακές υποδομές εμπλέκονται με ιστορίες εκμετάλλευσης, επιτήρησης και βίας.

Μέσα από διεπιστημονικές και διευρυμένες καλλιτεχνικές πρακτικές, τα έργα της έκθεσης –βίντεο εγκαταστάσεις, προβολές, κατασκευές, επιτοίχια γλυπτά, γλυπτά-ενδύματα και ψηφιακές εκτυπώσεις– διερευνούν πώς οι νέες τεχνολογίες, η τεχνητή νοημοσύνη και οι ρητορικές της καινοτομίας διαμορφώνουν τη σύγχρονη ύπαρξη, συχνά αναπαράγοντας αποικιακά αφηγήματα τα οποία καλύπτονται από την κυρίαρχη αφήγηση.

Ο παράλληλος κόσμος που χαρτογραφείται στην έκθεση δημιουργεί το πιο κατάλληλο πλαίσιο για να εξερευνήσουμε και να φανταστούμε όλα τα πιθανά μέλλοντα που αναδύονται και συντρέχουν σε αυτόν.

*MOMUS-Πειραματικό Κέντρο Τεχνών (Αποθήκη Β1, Προβλήτα Α’, Λιμάνι Θεσσαλονίκης) | Διάρκεια έως 14 Ιουνίου 2026

«1967-1974. Κουλτούρες σε αντιπαράθεση. Ζωή – Τέχνη – Προπαγάνδα» | Βίλα Μεχμέτ Καπαντζή

Η περίοδος της δικτατορίας 1967–1974 υπήρξε καθοριστική για τη σύγχρονη ελληνική ιστορία, όχι μόνο λόγω των πολιτικών και κοινωνικών της συνεπειών, αλλά και εξαιτίας του βαθύ αποτυπώματος που άφησε στο ιδεολογικό και πολιτιστικό υπόβαθρο της χώρας. Το καθεστώς των συνταγματαρχών επέβαλε ένα ασφυκτικό πλαίσιο ελέγχου, με το κράτος, την αστυνομία και τον στρατό να λειτουργούν ως μόνιμη απειλή στην καθημερινότητα των πολιτών. Την ίδια στιγμή, όμως, αναπτύχθηκε μια παράλληλη, σιωπηλή αλλά επίμονη αντίσταση στον χώρο της σκέψης και της δημιουργίας.

Η έκθεση αναδεικνύει ακριβώς αυτή τη διττή πραγματικότητα, φωτίζοντας τη σύγκρουση δύο αντίθετων κουλτουρών. Από τη μία πλευρά, την κουλτούρα της αδέσμευτης σκέψης και της καλλιτεχνικής αντίστασης, η οποία εκφράστηκε μέσα από τη λογοτεχνία, το θέατρο, τον κινηματογράφο και τις εικαστικές τέχνες, διασώζοντας το κριτικό πνεύμα σε συνθήκες λογοκρισίας. Από την άλλη, την επίσημη κουλτούρα της χούντας, η οποία αξιοποίησε την κρατική προπαγάνδα, έναν επιφανειακό λαϊκισμό και έναν στείρο αντικομμουνιστικό «πατριωτισμό», προβάλλοντας την ελαφρότητα και τη χυδαιότητα ως κυρίαρχο πολιτιστικό πρότυπο.

Η εντεινόμενη αντιπαράθεση αυτών των δύο κόσμων λειτούργησε, όπως αναδεικνύεται στην έκθεση, ως πεδίο ζυμώσεων που οδήγησαν σταδιακά στην υπέρβαση του μετεμφυλιακού κλίματος και στη διαμόρφωση της νέας νοοτροπίας της Μεταπολίτευσης. Παράλληλα, δεν αποσιωπάται η βαριά κληρονομιά της δικτατορίας: η τραγωδία της Κύπρου, τα σωματικά και ψυχικά τραύματα των βασανισμένων, αλλά και η ανοχή στη βαρβαρότητα που ενσωματώθηκε σε τμήματα της κοινωνίας.

Η έκθεση διοργανώνεται σε συνεργασία με τα Γενικά Αρχεία του Κράτους και το Αρχείο της ΕΡΤ, αξιοποιώντας πλούσιο αρχειακό υλικό και έργα τέχνης που δεν αφηγούνται απλώς τα γεγονότα, αλλά αποτυπώνουν την ιδεολογική περιπέτεια της νεοελληνικής κοινωνίας. Στόχος είναι η βαθύτερη κατανόηση και η αυτογνωσία της μεταπολιτευτικής Ελλάδας.

Σχολικές και ομαδικές επισκέψεις, καθώς και ξεναγήσεις, πραγματοποιούνται κατόπιν συνεννόησης, ενισχύοντας τον εκπαιδευτικό χαρακτήρα μιας έκθεσης που λειτουργεί ως καθρέφτης μνήμης, προβληματισμού και ιστορικής συνείδησης.

Μετά την ιδιαίτερα θετική ανταπόκριση του κοινού στην Αθήνα, η περιοδική έκθεση του Μορφωτικό Ίδρυμα Εθνικής Τραπέζης με τίτλο «1967-1974. Κουλτούρες σε αντιπαράθεση. Ζωή – Τέχνη – Προπαγάνδα» μεταφέρεται στη Θεσσαλονίκη, φιλοξενούμενη στο Παράρτημα του ΜΙΕΤ στη Βίλα Μεχμέτ Καπαντζή, επί της λεωφόρου Βασιλίσσης Όλγας 108.

*Βίλα Μεχμέτ Καπαντζή | Διάρκεια: έως 15 Μαίου 2026 | Είσοδος ελεύθερη 

Από τη Μινωϊκή Τέχνη στη Σύγχρονη Εποχή: Έκθεση στο Μουσείο Εκμαγείων του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου | Φιλοσοφική Σχολή

Έκθεση, με τίτλο: «Μουσείο Εκμαγείων ΑΠΘ και Εργαστήριο Gilliéron: ένας αιώνας δημιουργικής συνεργασίας», διοργανώνει το Μουσείο Εκμαγείων του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου, στις Αίθουσες Α και Β στο υπόγειο του νέου κτιρίου της Φιλοσοφικής Σχολής.

Σύμφωνα με τους διοργανωτές, η Έκθεση αποτελεί ένα πρωτότυπο εγχείρημα, το οποίο προέκυψε από τη δημιουργική σύμπραξη του Μουσείου Εκμαγείων του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου και του Αρχείου Gilliéron της Γαλλικής Σχολής Αθηνών. Στον πυρήνα της Έκθεσης βρίσκονται σύνολα αντικειμένων που εκτίθενται στο Μουσείο Εκμαγείων και αγοράστηκαν στην αρχή της λειτουργίας του (1928-1930) από το εργαστήριο των καλλιτεχνών Émile Gilliéron, πατέρα και υιού, στην Αθήνα, με ενέργειες του πρώτου Καθηγητή Κλασικής Αρχαιολογίας του Αριστοτελείου, Κωνσταντίνου Ρωμαίου.

Πρόκειται για ζωγραφικά έργα που αντιγράφουν γνωστές τοιχογραφίες και γαλβανοπλαστικά αντίγραφα έργων της μυκηναϊκής και μινωικής τέχνης, αποτελώντας μία από τις ελάχιστες πλήρεις συλλογές αυτού του είδους σήμερα παγκοσμίως. Επιπλέον, την ίδια εποχή αγοράστηκαν πολλά εκμαγεία έργων αρχαϊκής γλυπτικής (Κόρες, Κούροι και ανάγλυφα), από τα πρώτα που κατασκευάστηκαν στο Εργαστήριο Γυψίνων του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου.

Η Έκθεση περιλαμβάνει πολλά αντίγραφα και εκμαγεία έργων της αρχαίας τέχνης, καθώς και αδημοσίευτα αρχειακά και εργαστηριακά τεκμήρια και εποπτικό υλικό (κατάλοιπα του εργαστηρίου, δημοσιεύματα, φωτογραφίες, σχέδια, προβολές) από τα πεδία της Αρχαιολογίας (Προϊστορική, Κλασική και Βυζαντινή), της Ιστορίας της Τέχνης, της Νεότερης Ιστορίας και των Ψηφιακών Εφαρμογών. Τα εκθέματα παρουσιάζονται σε όλους τους χώρους του Μουσείου Εκμαγείων και εκτείνονται χρονικά για την αρχαιότητα από τη Μυκηναϊκή και τη Μινωική εποχή έως τη Ρωμαϊκή και Βυζαντινή περίοδο, και για τη Νεότερη Εποχή έως το πρώτο μισό του 20ού αιώνα.

Περισσότερες πληροφορίες είναι διαθέσιμες από τον σύνδεσμο: https://www.efa.gr/events/exposition-gillieron/ 

*Διάρκεια έως 25 Ιουνίου 2026 | Δευτέρα – Παρασκευή 9.00-14.30 | Ελεύθερη είσοδος (συνεννόηση για ομαδικές ξεναγήσεις: τηλ. 2310 997301, Αίθουσες Α και Β στο υπόγειο του νέου κτηρίου της Φιλοσοφικής Σχολής