Πώς μια ευρωπαϊκή χώρα με το μισό πληθυσμό της Ελλάδας έγινε ο κορυφαίος κατασκευαστής αυτοκινήτων στον κόσμο

Σε ένα τεράστιο εργοστάσιο περιτριγυρισμένο από βουνά καλυμμένα με χιόνι, ένας ανελκυστήρας κατεβάζει τα ατσάλινα σώματα των αυτοκινήτων στην αρχή μιας γραμμής παραγωγής.

Έχουν απλώς συγκολληθεί μεταξύ τους από ρομπότ. Υπάρχουν 690 που εργάζονται σε αυτό το εργοστάσιο.

Στην συνέχεια, ένα πλήθος ανθρώπινων εργατών με κόκκινα παντελόνια και λευκά μπλουζάκια θα μετατρέψει αυτά τα ατσάλινα κελύφη σε ολοκληρωμένα αυτοκίνητα.

Ένα από αυτά τα οχήματα φεύγει από το τέλος της γραμμής παραγωγής κάθε λεπτό, αναβοσβήνοντας τους προβολείς του.

Αυτό είναι το ευρωπαϊκό εργοστάσιο της κορεάτικης αυτοκινητοβιομηχανίας αυτοκινήτων Kia, λίγο έξω από την πόλη Zilina στην βόρεια Σλοβακία.

Αντιπροσωπεύει, λέει η Kia, μια επένδυση ύψους 2,5 δισεκατομμυρίων ευρώ (2,9 δισεκατομμυρίων δολαρίων, 2,2 δισεκατομμυρίων λιρών).

Η Volkswagen επίσης παράγει αυτοκίνητα στην Σλοβακία. Το ίδιο ισχύει και για την Stellantis (πρώην Peugeot-Citroen, Fiat και Chrysler) και για την Jaguar Land Rover. Η Volvo θα ανοίξει ένα εργοστάσιο ηλεκτρικών αυτοκινήτων εδώ το 2027.

Αυτή η χώρα με τους 5,4 εκατομμύρια κατοίκους παράγει σχεδόν 1 εκατομμύριο αυτοκίνητα τον χρόνο -περισσότερα αυτοκίνητα ανά άτομο από οποιαδήποτε άλλη χώρα στον κόσμο.

“Από παιδί τα αυτοκίνητα είναι το πάθος μου” λέει ο εργαζόμενος στην γραμμή παραγωγής, Marcel Pukhon, 48 ετών, ένας από τους 3.700 ανθρώπους που εργάζονται στο εργοστάσιο της Kia.

“Τώρα είμαι μέρος της ομάδας και μπορώ να φτιάχνω αυτοκίνητα, οπότε αυτό είναι κάτι σαν την δουλειά των ονείρων μου.”

Ο Marcel ζούσε στην βόρεια Ιρλανδία και στην Αγγλία πριν επιστρέψει στην πατρίδα του την Σλοβακία, για να δουλέψει εδώ.

Η 23χρονη Simona Krnova παραδέχεται ότι δεν είναι η δουλειά των ονείρων της, αλλά έχει αρκετά θετικά.

“Η μισή μου οικογένεια δουλεύει εδώ, οπότε ήθελα να το δοκιμάσω. Μου αρέσουν οι άνθρωποι” λέει.

Σχετικά με τον μισθό της, παίρνει 1.300 ευρώ τον μήνα. “Είναι καλά συγκριτικά με άλλες εταιρίες” προσθέτει. Και αργότερα αυτό θα αυξηθεί. Η Kia λέει ότι ο μέσος όρος στις εγκαταστάσεις είναι 2.400 ευρώ τον μήνα.

Αυτός είναι σημαντικά υψηλότερος από τον μέσο μηνιαίο μισθό της χώρας σε όλη την οικονομία, ο οποίος σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία, ήταν 1.403 ευρώ το 2023.

Αλλά ταυτόχρονα είναι σημαντικά χαμηλότερος από τον μέσο όρο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ο οποίος είναι 3.417 ευρώ.

Η Simona λέει ότι είναι περήφανη για το γεγονός ότι η Σλοβακία φτιάχνει τόσα πολλά αυτοκίνητα. “Μου αρέσει το γεγονός ότι χάρη σε αυτό, η παραγωγή εδώ στηρίζει την κοινωνία μας” λέει.

Στην ουσία, όλοι όσοι εργάζονται στο εργοστάσιο της Kia είναι Σλοβάκοι. Η παρουσία των Κορεατών είναι μερικές δεκάδες ανώτερα στελέχη που ζουν σε μια περιφραγμένη κοινότητα που έχτισαν ειδικά στα περίχωρα ενός χωριού μερικά χιλιόμετρα μακριά.

Όταν η Σλοβακία ήταν μέρος της τσεχοσλοβακικής σοσιαλιστικής δημοκρατίας, τα αυτοκίνητα που κατασκεύαζε ήταν, σύμφωνα με τα δυτικά πρότυπα, κακής ποιότητας, θορυβώδη, διψασμένα και αργά.

Μετά το 1989 η Volkswagen άρχισε να επενδύει στην τσεχοσλοβακική αυτοκινητοβιομηχανία Skoda το 1991. Μέχρι το 2000 κατείχε όλη την εταιρεία.

Άλλοι ξένοι κατασκευαστές αυτοκινήτων άρχισαν επίσης να επενδύουν στις νέες χώρες της Τσεχικής Δημοκρατίας και της Σλοβακίας -τα δύο μέρη της πρώην Τσεχοσλοβακίας μετά τον διαχωρισμό της το 1993.

Ο ειδικός της αυτοκινητοβιομηχανίας, Peter Prokop λέει ότι τότε το κόστος εργασίας στην Σλοβακία ήταν το 20% εκείνου της Γερμανίας.

Ο Prokop, ο επικεφαλής της Give Management Consulting, μιας εταιρείας με έδρα το Μόναχο που παρέχει συμβουλευτικές υπηρεσίες σε πελάτες του τομέα της αυτοκινητοβιομηχανίας, προσθέτει ότι η Σλοβακία εξακολουθεί να έχει σημαντικό πλεονέκτημα κόστους.

“Από την μία πλευρά, εξακολουθείς να έχεις χαμηλότερους μισθούς” λέει “Θα έλεγα το 60% των μισθών της δύσης. Έχεις όμως και υψηλή παραγωγικότητα. Οπότε είναι σίγουρα ανταγωνιστικό.”

Πιο κάτω στη γραμμή παραγωγής της Kia, μια μηχανή που εγκαθιστά τα συστήματα κλιματισμού των αυτοκινήτων παίζει λίγη μουσική Mozart καθώς προχωρά, για να προειδοποιήσει τους ανθρώπους να κάνουν στην άκρη. Πολλά από τα οχήματα έχουν το τιμόνι τους στα δεξιά, με βρετανικό στιλ.

Η μεγαλύτερη αγορά για τα αυτοκίνητα που παράγονται στο εργοστάσιο είναι πράγματι στο Ηνωμένο Βασίλειο, όπου η Kia είναι τώρα η τέταρτη δύναμη σε πωλήσεις μετά τις Volkswagen, BMW και Ford.

Η Ισπανία, η Γερμανία και η Ιταλία είναι οι επόμενες μεγαλύτερες αγορές στην Ευρώπη για τα αυτοκίνητα της Kia.

Ο διευθύνων σύμβουλος της Kia στην Ευρώπη, Marc Hedrich δηλώνει ότι η βιομηχανία αυτοκινήτων της Σλοβακίας επωφελείται επίσης από την κεντρική γεωγραφική θέση της χώρας. “Η Σλοβακία είναι πραγματικά στην καρδιά της Ευρώπης, με αρκετά καλές συνδέσεις με τις μεγάλες αγορές” λέει.

Το υψηλό ποσοστό της Σλοβακίας στην παραγωγή ενέργειας χαμηλών εκπομπών άνθρακα, από υδροηλεκτρική έως πυρηνική, και η αυξανόμενη χρήση ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, σημαίνει επίσης ότι τα ηλεκτρικά αυτοκίνητα της χώρας επιλέγονται από τους πελάτες για μεγαλύτερες κυβερνητικές εκπτώσεις, όπως η επιδότηση ηλεκτρικών αυτοκινήτων του Ηνωμένου Βασιλείου.

Ένα ακόμα σημαντικό πλεονέκτημα της Σλοβακίας είναι το πυκνό δίκτυο προμηθευτών της στην βιομηχανία αυτοκινήτων. Περίπου 360 εταιρείες εργάζονται για την βιομηχανία αυτοκινήτων. “Η βάση των προμηθευτών είναι τεράστια” λέει ο κύριος Hendrich “αυτό είναι κρίσιμο”.

Η Kia δεν ήθελε να μπει σε λεπτομέρειες σχετικά με τα κίνητρα που έλαβε από την κυβέρνηση της Σλοβακίας για να ξεκινήσει την παραγωγή στην χώρα το 2006.

Ωστόσο, ο Hedrich είπε ότι έλαβε φορολογική απαλλαγή ύψους 29 εκατομμυρίων ευρώ για την μετατροπή των σλοβακικών γραμμών παραγωγής για τα νέα ηλεκτρικά οχήματα, συνολικού κόστους 108 εκατομμυρίων ευρώ.

Η κυβέρνηση της Σλοβακίας προσφέρει αυτά τα κίνητρα στους κατασκευαστές αυτοκινήτων, διότι τα οφέλη για την χώρα είναι τεράστια.

“Υπήρξε τεράστια μείωση της ανεργίας και σημαντική αύξηση της οικονομικής ισχύος της περιοχής Zilina, χάρη στην Kia” λέει ο δήμαρχος της πόλης, Peter Fiabane.

“Σήμερα περισσότεροι από 20.000 άνθρωποι απασχολούνται άμεσα από την Kia και άλλες εταιρείες που συνδέονται με την Kia μέσω της παραγωγής.”

Ο Hedrich επισημαίνει επίσης την ποιότητα των διαθέσιμων εργαζομένων στην Σλοβακία. Στo τεχνικό σχολείο της Zilina, 100 μαθητές συμμετέχουν σε ένα “διπλό πρόγραμμα” που υποστηρίζεται από την Kia, κατά το οποίο εναλλάσσουν την μελέτη με την εργασία στο εργοστάσιο.

Στο ξεχωριστό πανεπιστήμιο της Zilina, περίπου 400 απόφοιτοί του βρίσκουν κάθε χρόνο δουλειές που σχετίζονται με την βιομηχανία αυτοκινήτων.

Ενώ η Σλοβακία πρωτοστατεί και άλλες πρώην χώρες του ανατολικού μπλοκ έχουν δει δυτικές και ασιατικές αυτοκινητοβιομηχανίες να δημιουργούν εργοστάσια. Στην Τσεχική Δημοκρατία υπάρχει Hyundai, Toyota και Volkswagen ενώ στην Πολωνία Toyota, Stellantis και Volkswagen ξανά.

Εντωμεταξύ, οι Audi, Mercedes-Benz και Suzuki έχουν εγκαταστάσεις στην Ουγγαρία, οι Ford και Renault στην Ρουμανία και η Ford στην Σερβία. Όλοι προσελκύονται από τους χαμηλούς μισθούς και από μια παράδοση βιομηχανίας και μορφωμένων εργαζομένων.

Μετάφραση από άρθρο του BBC