Από τα θρανία και τα αμφιθέατρα στη… μαμά πατρίδα – Πώς αλλάζει πλέον το καθεστώς αναβολών

Για όσους κινούνται σήμερα μεταξύ 35-40 ήταν συνηθισμένο φαινόμενο κατά τη διάρκεια των φοιτητικών τους χρόνων να επέλεγαν παράλληλα με τις σπουδές τους να… πετάξουν από πάνω τους και το βάρος της στρατιωτικής θητείας κάνοντας τα και τα δύο παράλληλα, χρησιμοποιώντας μάλιστα και τη δυνατότητα που υπήρχε για χρήση αδειών κατά τη διάρκεια των εξεταστικών περιόδων.

Επρόκειτο μάλιστα για ιδιαίτερα προσφιλής τακτική σε φοιτητές οι οποίοι σπούδαζαν σε σχολές που συνδέονταν άμεσα με την αγορά εργασίας, όπως για παράδειγμα στις παιδαγωγικές, προκειμένου με το πού ολοκληρώσουν τις σπουδές να καταφέρουν να μπουν άμεσα στους πίνακες με φόντο την πολυπόθητη πρόσληψη στο δημόσιο.

Φυσικά βέβαια το ίδιο ίσχυε για όλο το φάσμα των υπόλοιπων πανεπιστημιακών σχολών καθώς κανείς δεν ήθελε να φτάσει στα 22, 23, 24 ή 25 για να πάρει το πτυχίο του και μετά να γνωρίζει ότι θα έχει έναν ακόμη χρόνο χαμένο από τη ζωή του προκειμένου να υπηρετήσει την «μαμά πατρίδα» και εν συνεχεία να επιστρέψει και να μπει στην αγορά εργασίας.

Η εκπλήρωση των στρατιωτικών υποχρεώσεων αποτελούσε -και συνεχίζει να αποτελεί- βραχνά για τους νέους που είχαν ήδη «στρωμένες» δουλειές και ξαφνικά βρίσκονταν μπροστά σε ένα πολύ μεγάλο δίλημμα σχετικά με το αν πρέπει να αφήσουν τη θέση εργασία τους για να πάνε σε μια… πινέζα του χάρτη και να επιστρέψουν με την ελπίδα ότι θα βρουν ξανά δουλειά στον τομέα τους.

Το ίδιο ίσχυε φυσικά και για τους φοιτητές εκείνους που ήθελαν να συνεχίσουν την ακαδημαϊκή τους πορεία με τα μεταπτυχιακά προγράμματα ή τις διδακτορικές σπουδές να εξασφαλίζουν επίσης την αναβολή της στράτευσης για μερικά ακόμη χρόνια.

Είχαμε αναφερθεί ξανά στο θέμα τον Οκτώβριο του 2025 γράφοντας τότε ότι δεν πέφτουμε από τα σύννεφα με τους αριθμούς που είχαν δοθεί στη δημοσιότητα σχετικά με τους νέους εκείνους που γυρνούν εκούσια την πλάτη προς τον Ελληνικό Στρατο.

30.000 στρατεύσιμοι την τελευταία τριετία είχαν μετακινηθεί στην κατηγορία Ι-5 εκ των οποίων το 76% για περιπτώσεις που αφορούν ψυχολογικά προβλήματα.

Την ίδια ώρα, 38.390 στρατεύσιμοι παραμένουν ανυπότακτοι στο εξωτερικό.

Το 2024 ήταν μάλιστα χρονιά – ρεκόρ όσον αφορά τις απαλλαγές καθώς καταγράφηκαν 11.389 απαλλαγές για λόγους υγείας (είτε ψυχολογικούς, είτε παθολογικούς), ενώ πριν από τρία χρόνια ο αριθμός αυτός ανέρχονταν σε 8.166.

Οι αλλαγές στις ένοπλες δυνάμεις φέρνει μεγάλες ανατροπές στα όσα ίσχυαν για όσους ήθελαν να πάρουν αναβολή στην στράτευσή τους λόγω σπουδών.

Μέχρι πρότινος οι περισσότεροι φοιτητές είχαν το δικαίωμα αναβολής έως τα 28 τους έτη ή τα 31 εάν μιλούσαμε για μεταπτυχιακούς/διδακτορικούς φοιτητές.

Το νέο θεσμικό πλαίσιο συνδέει την αναβολή με την ελάχιστη διάρκεια σπουδών.

Οι προπτυχιακοί φοιτητές που φοιτούν σε 4ετείς σχολές έχουν αναβολή έως τα 25 τους χρόνια, ακόμη και αν δεν έχουν ολοκληρώσει τις σπουδές τους.

Στις λεγόμενες πενταετείς σχολές, όπως για παράδειγμα στο Πολυτεχνείο, το όριο αυτό πηγαίνει στα 26 χρόνια, ενώ για τις Ιατρικές Σχολές ανεβαίνει στα 27 χρόνια.

Πιο αυστηρά γίνονται τα όρια και όσον αφορά τους μεταπτυχιακούς και διδακτορικούς φοιτητές, καθώς δεν μπορεί να υπερβαίνει πλέον το 30ο έτος.

Ουσιαστικά, μπαίνει ένας «κόφτης» στις αναβολές, με στόχος όπως υποστηρίζει η κυβέρνηση, να περιοριστεί η κατάχρηση του καθεστώτος των αναβολών και να μειωθούν οι περιπτώσεις καθυστέρησης της εκπλήρωσης της στρατιωτικής θητείας.

Όσοι για τους δικούς τους λόγους δεν προλαβαίνουν να εκπληρώσουν τις ακαδημαϊκές τους υποχρεώσεις στην τετραετία, βλέπουν πλέον την υποχρεωτική θητεία να πλησιάζει επικίνδυνα και φυσικά το δίλημμα τι να επιλέξουν να μετατρέπεται σε… μπρος γκρεμός και πίσω ρέμα.

Διακόπτοντας τη ζωή σου στη μέση

Οι φοιτητές που έρχονται ξαφνικά αντιμέτωποι με τη νέα συνθήκη «ζυγίζουν» τις επιλογές τους για το μέλλον τους, καθώς πολλοί εξ αυτών βρίσκονται σε μια κρίσιμη φάση της ακαδημαϊκής τους σταδιοδρομίας αφού τους απομένουν λίγα μαθήματα ή η πραγματοποίηση της πρακτικής τους για να ολοκληρώσουν τις σπουδές τους.

Σχολές όπως η Ιατρική, οι Πολυτεχνικές, αλλά και τμήματα που είναι απαραίτητη η πρακτική άσκηση δημιουργούν αντικειμενικές δυσκολίες στους φοιτητές που θεωρούν ότι το να μπαίνει ένα οριζόντιο ηλικιακό όριο αγνοεί την πραγματικότητα ότι όλες οι σπουδές δεν είναι ίδιες.

Μιλώντας με φοιτητές, κατανοούν ότι υπήρχε μια «φάμπρικα» αναβολών με πρόσχημα ψυχολογικά προβλήματα, ωστόσο δεν μπορείς τώρα να προχωράς σε μια συλλογική τιμωρία, καθώς οι περισσότεροι προσπαθούν απλώς να τελειώσουν τη σχολή τους, να πάρουν το πολυπόθητο… χαρτί που θα έχουν στα χέρια τους.

Σημειώνουν ότι αν υπάρχουν καταχρήσεις θα πρέπει να αντιμετωπιστούν στοχευμένα και όχι με έναν κόφτη που επηρεάζει όλους, γνωρίζοντας ότι οι περισσότεροι φοιτητές βρίσκονται πολλές φορές μεταξύ αμφιθεάτρου και χώρου εργασίας προκειμένου να βγάζουν τα προς το ζην και να μην επιβαρύνουν τον οικογενειακό προϋπολογισμό.

Φοιτητές Ιατρικής: Μένουμε απροστάτευτοι

Μεγάλο προβληματισμό για τις εξελίξεις όσον αφορά τα παραπάνω προκαλεί σε φοιτητές ιατρικής που βρίσκονται στο 4ο ή 5ο έτος των σπουδών τους.

Οι φοιτητές ιατρικών σχολών μπορούσαν να πάρουν εκ νέου αναβολή προκειμένου να ολοκληρώσουν και την ειδικότητά τους που είναι προαπαιτούμενο για να βγουν στην αγορά εργασίας.

Τώρα, στα 27 τους χρόνια πρέπει να στρατευτούν. Ακόμη δηλαδή και για φοιτητές που θα τελειώσουν στα 5 ή 6 χρόνια θα φτάσουν στη μέση της ειδικότητας και θα πρέπει να φύγουν από αυτήν για να καταταγούν στο στρατό.

Γι’ αυτό το λόγο και φοιτητικοί σύλλογοι εξέφρασαν τη σοβαρή τους αντίθεση ως προς τις αλλαγές που έφερνε το πολυνομοσχέδιο για τη μετάβαση των Ενόπλων Δυνάμεων στη «Νέα Εποχή».

Τι αλλάζει πλέον

Με 160 υπέρ ψηφίστηκε από την Βουλή το νομοσχέδιο του υπουργείου Εθνικής Άμυνας σε ονομαστική ψηφοφορία που διενεργήθηκε έπειτα από αίτημα της αντιπολίτευσης. Συνολικά 134 βουλευτές και βουλεύτριες ψήφισαν «όχι», ενώ ένας δήλωσε παρών.

Οι βασικότερες αλλαγές είναι:

Στρατιωτική θητεία – Κατάταξη & Εκπαίδευση

• Κατάργηση κατάταξης στο Ναυτικό και στην Αεροπορία από 1/1/2026.

• Όλοι οι στρατεύσιμοι κατατάσσονται στον Στρατό Ξηράς με αυξημένες υπηρεσιακές ανάγκες.

• Εξαιρέσεις μόνο για επαγγελματικές ειδικότητες: καπετάνιοι, αεροναυπηγοί, χειριστές ελικοπτέρων, μηχανικοί αεροσκαφών.

• Δελτίο απογραφής στα 17 έτη, πρόσκληση κατάταξης μετά το σχολείο (18 έτη).

• Μειωμένη θητεία 9 μηνών για όσους κατατάσσονται στα 18 χωρίς αναβολή.

• ΕΣΣΟ (Εκπαιδευτικές Σειρές Στρατεύσιμων Οπλιτών): τέσσερις σειρές ανά έτος.

• Βασική εκπαίδευση στα κέντρα κατάταξης 10 εβδομάδες (αρχική + εκπαίδευση μαχητή).

• Υποχρεωτική τοποθέτηση σε μονάδες υψηλής ετοιμότητας.

• Μετάθεση κοντά στον τόπο κατοικίας μόνο μετά από 6 μήνες υπηρεσίας.

• Δωδεκάμηνη θητεία για όλους, με εξαιρέσεις εννέα μηνών για:

  • Έβρο, νησιά Ανατολικού Αιγαίου, Κύπρο

  • Ειδικές Δυνάμεις, Προεδρική Φρουρά

Αναβολές λόγω σπουδών 

• Όρια ηλικίας για αναβολή:

  • ΕΠΑΛ: έως 21 έτη

  • ΣΑΕΚ: έως 22 έτη

  • ΑΕΙ: έως 25 έτη (26 για πενταετούς φοίτησης, 27 για εξαετούς)

  • Διδακτορικοί: έως 30 έτη

• Καταργούνται αναβολές για:

  • Κατόχους διδακτορικού που διαπρέπουν

  • Απόκτηση ιατρικής ειδικότητας

  • Ερευνητές CERN

  • Υποψήφιους βουλευτές, ευρωβουλευτές, δημάρχους, περιφερειάρχες

Απαλλαγές / Αναβολές για ψυχική υγεία

• Νέα αυστηρή διαδικασία για απαλλαγές λόγω ψυχικής νόσου:

  • Γνωμάτευση μόνο από γιατρό ΕΣΥ, όχι ιδιώτη.

  • Αναβολή κατάταξης έως 5 έτη, επανεξέταση μετά από πενταετία.

  • Οριστική απαλλαγή από ειδική διακλαδική υγειονομική ψυχιατρική επιτροπή, με ΚΕΠΑ ή ψυχομετρικά ή εκούσια νοσηλεία.

  • Ετήσια επανεξέταση ακόμη και για συγκεκριμένες παθήσεις όπως αυτισμός ή σύνδρομο Asperger

Εξαγορά στρατιωτικής θητείας

• Διατίθεται από 40+ έτη (από 33).

• Κόστος: 1500€/μήνα (από 810).

• «Κίνητρα» για ανυπότακτους: άρση κυρώσεων για κατάταξη έως 31/12/2027.

Εφεδρεία

• Ηλικία παραμονής στην εφεδρεία: 45 σε 60 έτη

• Πρόσκληση εφέδρων ενεργών μονάδων: τουλάχιστον 1 φορά/3 έτη

• Πρόσκληση εφέδρων επιστρατευόμενων μονάδων: τουλάχιστον 1 φορά/5 έτη

• Ρυθμίζεται η μετεκπαίδευση των εφέδρων.

Στρατιωτική θητεία γυναικών

• Ηλικία: 20–26 ετών, θητεία 12 μήνες.

• Εθελοντική στράτευση.

• Κίνητρα: πρόσβαση σε νοσοκομεία, λέσχες, στρατιωτικά πρατήρια, αναγνώριση θητείας ως προϋπηρεσία, μοριοδότηση ΑΣΕΠ, προτεραιότητα σε πολιτικό προσωπικό ΥΠΕΘΑ

Δομή και σταδιοδρομία στελεχών

• Ίδρυση Σώματος Υπαξιωματικών

  • Αποκτούν διακριτή θέση και σαφές καθηκοντολόγιο

  • Θα έχουν δικό τους Αρχηγό

  • Στόχος: κάθε αξιωματικός να αντιστοιχεί σε 3 υπαξιωματικούς αντί για 0,8 σήμερα

• Αποσύνδεση βαθμολογικής από μισθολογική εξέλιξη

  • Μισθός υπολογίζεται με βάση τα έτη υπηρεσίας

  • Προαγωγές δίνονται βάσει των κενών οργανικών θέσεων

• Νέο σύστημα προαγωγών και βαθμολογικής κλίμακας

  • Αξιολόγηση βάσει «αντικειμενικών» κριτηρίων

  • Ανώτατο όριο οργανικών θέσεων ανά βαθμό, κλάδο και κατηγορία προέλευσης

  • Προαγωγή μόνο για κάλυψη κενών θέσεων

  • Υποκαθιστά το παρωχημένο σύστημα όπου όλοι προάγονταν με μέγιστη βαθμολογία

Ρόλος και αναβάθμιση Υπαξιωματικών

• Ανωτατοποίηση Σχολών Υπαξιωματικών

  • Υπάγονται στην ανώτατη βαθμίδα εκπαίδευσης (ΑΕΙ-κατηγορία 6)

  • Δυνατότητα απόκτησης μεταπτυχιακού τίτλου

  • Δικαίωμα κατατακτηρίων σε ΑΣΕΙ

• Συμμετοχή στα Συμβούλια Κρίσεων

  • Ρόλος εισηγητή για αξιολόγηση στελεχών

  • Συμβολή σε αποφάσεις για εκπαίδευση και επιχειρησιακή βελτίωση

• Επίδομα Διοίκησης και Επίδομα Θέσης Ευθύνης

  • Επίδομα Διοίκησης: 150–400 €

  • Αυξάνεται αντίστοιχο επίδομα ευθύνης Υπαξιωματικών

  • Προβλέπεται μεταβατική χορήγηση σε όλα τα στελέχη ΑΣΣΥ

• Εκπροσώπηση σε όλες τις βαθμίδες ιεραρχίας

  • Κάθε Ανώτατος Αξιωματικός θα έχει δίπλα του Ανθυπασπιστή συνεργάτη

• Μεταβατική περίοδος έως το 2045

  • Σταδιακή κατάργηση δυνατότητας προαγωγής πάνω από τον βαθμό Ανθυπασπιστή Διοικήσεως

  • Προβλέπεται δυνατότητα μετάταξης Υπαξιωματικών αποφοίτων ΑΣΣΥ με πτυχίο ΑΕΙ σε Αξιωματικούς μετά το 14ο έτος υπηρεσίας (μέσω προκηρυσσόμενων θέσεων)

  • Δυνατότητα εισαγωγής στα ΑΣΕΙ μέσω κατατακτηρίων εξετάσεων (2ο έτος, έως 12% αναπροσαρμοζόμενο κατ’ έτος)

Ακαδημαϊκή εκπαίδευση

• Διοίκηση Ακαδημαϊκής Εκπαίδευσης

  • Υπάγεται το σύνολο των στρατιωτικών σχολών (ΑΣΕΙ, ΣΣΑΣ, ΑΣΜΥ)

  • Συντονισμός ακαδημαϊκών, ερευνητικών και οικονομικών θεμάτων

• Αναδιάρθρωση προγραμμάτων ΑΣΕΙ

  • Νέες κατευθύνσεις ειδίκευσης

  • 5ετείς κύκλοι σπουδών

  • Τυποποιημένοι τίτλοι σπουδών με επιστημονικό αντικείμενο

• Ανωτατοποίηση Σχολών Υπαξιωματικών

  • Προσφέρει πιστοποίηση ακαδημαϊκών προγραμμάτων

  • Δυνατότητα μεταπτυχιακών τίτλων

  • Πρόσβαση σε ΑΣΕΙ μέσω κατατακτήριων εξετάσεων