Κυκλάδες: Τα νησιά λένε όχι στις στρατηγικές επενδύσεις για τον τουρισμό

Οι Δήμοι του Νοτίου Αιγαίου λένει «όχι» στις στρατηγικές επενδύσεις στον τουρισμό, σύμφωνα με σχετική ανακοίνωση από τη σελίδα Save Ios στο Facebook.

Ολόκληρη η ανακοίνωση: 

Μια σημαντική θετική εξέλιξη σημειώθηκε πρόσφατα. Η Περιφερειακή Ένωση Δήμων (Π.Ε.Δ.) Νοτίου Αιγαίου, το συλλογικό όργανο που εκπροσωπεί τους Δήμους, υιοθέτησε ομόφωνα (Απόφαση 71, Τακτική Συνεδρίαση 11/12/2025) ένα κείμενο ενάντια στις στρατηγικές επενδύσεις στον τουρισμό και γενικότερα στην επιχειρηματική δραστηριότητα real estate στα νησιά.

Το κείμενο αποτελεί εισήγηση του Δημάρχου Θήρας, Νίκου Ζώρζου, προς την Π.Ε.Δ. Το παραθέτουμε ολόκληρο παρακάτω, με σύντομο σχολιασμό μας. Το κείμενο αξίζει να διαβαστεί, τόσο για τις διαπιστώσεις όσο και για τις προτάσεις που κάνει.

Η ομόφωνη αποδοχή του κειμένου από το συλλογικό όργανο των Δημάρχων Νοτίου Αιγαίου είναι μια σημαντική εξέλιξη. Δείχνει ότι η προώθηση των στρατηγικών επενδύσεων και του real estate στα νησιά υπό τον μανδύα της ανάπτυξης, της ευημερίας, της αειφορίας, κλπ, είναι παραπλανητική. Τα διαφημιστικά δημοσιεύματα και εκδηλώσεις για τα επενδυτικά αυτά σχέδια, παραποιούν την πραγματικότητα, αποσκοπώντας στον πλουτισμό των ιδιωτών επενδυτών. Η υποστήριξη των σχεδίων από κυβερνητικούς παράγοντες φανερώνει ή άγνοια της κατάστασης ή στόχευση στο ιδιωτικό συμφέρον των επενδυτών σε βάρος του δημοσίου.

Με το κείμενό τους, οι Δήμαρχοι φαίνεται ότι αντιλαμβάνονται ότι οι στρατηγικές επενδύσεις και το real estate στα νησιά αυτά θα αλλιώσουν την φυσιογνωμία των τόπων και θα δυσχεράνουν την ζωή και την οικονομική κατάσταση των μόνιμων κατοίκων. Είναι σημαντικό που οι Δήμαρχοι τοποθετούνται δημόσια με τον τρόπο αυτό, δηλώνοντας με θάρρος την αντίθεσή τους σε πολιτικές που προωθούνται από την κυβέρνηση – τόσο αυτή όσο και τις προηγούμενες.

Αν οι Δήμαρχοι κρατήσουν τα επόμενα χρόνια την στάση που εκφράζεται στο κείμενο, αυτό θα επηρρεάσει σημαντικά την (μη) αποδοχή των «στρατηγικών» επενδυτικών σχεδίων και τον χωροταξικό σχεδιασμό στα νησιά. Χρησιμοποιώντας μια φράση από το κείμενο, ο χωροταξικός σχεδιασμός θα πρέπει να λάβει υπ’όψη ότι «Η Σαντορίνη, η Ίος, η Μήλος, η Σίκινος, η Φολέγανδρος και άλλα νησιά των Κυκλάδων δεν είναι πεδία για Φαραωνικά επιχειρηματικά σχέδια – είναι ζωντανοί τόποι.»

Το πλήρες κείμενο παρακάτω, με σύντομο σχολιασμό μας.

Το κείμενο ξεκινά περιγράφοντας με σκληρή γλώσσα την κατάσταση που επικρατεί στα νησιά. «Τα τελευταία χρόνια, οι λεγόμενες “στρατηγικές επενδύσεις” για τον τουρισμό έχουν μετατραπεί σε όχημα αλλοίωσης, του φυσικού, πολιτιστικού και κοινωνικού ιστού των νησιών μας.

Ένα θεσμικό πλαίσιο, που υποτίθεται ότι θα έφερνε βιώσιμη ανάπτυξη, χρησιμοποιείται πλέον για να παρακάμπτει τους Δήμους, να αγνοεί τη φέρουσα ικανότητα και να εξυπηρετεί ιδιωτικά συμφέροντα σε βάρος του δημοσίου.

Οι τοπικές κοινωνίες των Κυκλάδων αντιδρούν, γιατί βλέπουμε να απειλείται η ίδια η υπόσταση των νησιών μας. Μεγάλοι οικισμοί σε εκτός σχεδίου περιοχές ξεφυτρώνουν σαν μανιτάρια, κυρίως στα μικρά και μεσαία νησιά, μέσω των γνωστών “εργαλείων τουριστικής ανάπτυξης”: τα Σύνθετα Τουριστικά Καταλύματα που χτίζονται χωρίς υποχρέωση πολεοδόμησης, τους Οργανωμένους Υποδοχείς Τουριστικών

Δραστηριοτήτων που προωθούνται μέσω Ειδικών Πολεοδομικών Σχεδίων και τις Στρατηγικές Επενδύσεις που υλοποιούνται μέσω των ΕΣΧΑΣΕ. Σε όλες αυτές τις περιπτώσεις, η επιλογή των εκτάσεων γίνεται από ιδιώτες και όχι μέσα από δημόσιο σχεδιασμό.

Το χαρακτηριστικό όλων αυτών των σχεδίων είναι ότι ο Τουρισμός αντί να αποτελεί στόχο παραγωγής υπεραξίας για την τοπική κοινωνία, μετατρέπεται σε χώρος για την ογκώδη πολυτέλεια κατοικιών προς πώληση ή μίσθωση – δηλαδή σε καθαρό real estate, έναν μη παραγωγικό κλάδο που όμως κυριαρχεί. Επί πλέον η συνένωση εκτάσεων εκτός σχεδίου για την ανέγερση επαύλεων, χωρίς καμία σχέση με την κλίμακα των οικισμών ή των νησιών, αλλοιώνει ριζικά και το τοπίο. Οι ΟΤΑ δεν έχουν λόγο ούτε δικαίωμα άποψης για όσα συμβαίνουν εντός των ορίων τους.»

Το κείμενο συνεχίζει με αναφορά σε παραδείγματα νησιών. Η Ίος είναι πρώτη!

«Στην Ίο, το 30% του νησιού έχει συγκεντρωθεί στα χέρια ενός επενδυτή με σχέδια που χαρακτηρίστηκαν στρατηγικές επενδύσεις, παρά τις αρνητικές αποφάσεις του Δημοτικού Συμβουλίου.

Στη Μήλο, η υπόθεση του Σαρακήνικου αποκάλυψε την αυθαιρεσία και τη μη τήρηση των αποφάσεων του ΣτΕ και ανάγκασε το Υπουργείο να ανακαλέσει οικοδομική άδεια, αφού είχε ήδη τραυματιστεί τοπίο μοναδικής ομορφιάς.

Στη Σίκινο, ο Δήμος πήρε καθαρή θέση, θεσπίζοντας αυστηρούς περιορισμούς στη δόμηση και λέγοντας με αποφασιστικότητα “όχι” στην άναρχη ανάπτυξη.

Η Φολέγανδρος και η Ανάφη ζουν την ίδια αγωνία, βλέποντας τις πιέσεις να αυξάνονται.»

Το κείμενο συνεχίζει ασκώντας κριτική στο σύστημα έγκρισης και αδειοδότητησης των «στρατηγικών επενδύσεων», από επιτροπές της Αθήνας και χωρίς την έγκριση των τοπικών κοινωνιών. Θα προσθέταμε εδώ και την αδιαφάνεια και διαβλητότητα των διαδικασιών.

«Η Θήρα δεν μένει απαθής. Δηλώνουμε καθαρά ότι είμαστε αντίθετοι με την ένταξη οποιουδήποτε έργου στα καθεστώτα στρατηγικών επενδύσεων όταν αυτό δεν έχει την αποδοχή της τοπικής κοινωνίας και δεν ελέγχεται ως προς τη συμβατότητά του με το Ειδικό Πολεοδομικό Σχέδιο και τη φέρουσα ικανότητα του νησιού.

Το μοντέλο που επιτρέπει να αποφασίζεται η τύχη ενός τόπου από επιτροπές της Αθήνας δεν μπορεί να συνεχιστεί. Δεν είναι αναπτυξιακό εργαλείο οι στρατηγικές επενδύσεις, είναι εργαλείο αποδιάρθρωσης και καταστροφής των νησιών μας.

Ως Δήμαρχος εμβληματικού νησιού των Κυκλάδων, αναλαμβάνω την πρωτοβουλία να φέρω το ζήτημα αυτό στο επίκεντρο της συζήτησης των Δήμων.

Η Σαντορίνη, που βιώνει καθημερινά τα θέματα υπέρβασης της φέρουσας ικανότητας, έχει χρέος να εκφράσει και τη φωνή μικρότερων νησιών που πιέζονται ακόμη περισσότερο.»

Το κείμενο καταλήγει με τέσσερις προτάσεις.

«Ζητούμε από την ΠΕΔ Νοτίου Αιγαίου να αναλάβει άμεσα πρωτοβουλία για κοινό ψήφισμα των Δήμων των Κυκλάδων, ώστε: 1. Να ανασταλεί κάθε διαδικασία αδειοδότησης στρατηγικών επενδύσεων που δεν έχουν τη συναίνεση των τοπικών κοινωνιών, 2. Να κατοχυρωθεί θεσμικά η υποχρεωτική συμμετοχή των Δήμων στη γνωμοδότηση και στην έγκριση τέτοιων έργων, 3. Να θεσπιστεί ότι κανένα επενδυτικό σχέδιο δεν μπορεί να υλοποιηθεί χωρίς έλεγχο φέρουσας ικανότητας και πλήρη συμβατότητα με τα Ειδικά ή Τοπικά Πολεοδομικά Σχέδια, 4. Και τέλος να εξεταστεί θεσμικά η κατάργηση του πλαισίου των στρατηγικών επενδύσεων και η απαγόρευση όλων των μορφών που συνδυάζουν Τουρισμό και real estate στον νησιωτικό χώρο, όπου οι αντοχές της γης και των κοινωνιών είναι πεπερασμένες. Η Σαντορίνη, η Ίος, η Μήλος, η Σίκινος, η Φολέγανδρος και άλλα νησιά των Κυκλάδων δεν είναι πεδία για Φαραωνικά επιχειρηματικά σχέδια – είναι ζωντανοί τόποι.»

Το ΔΣ της ΠΕΔ αποφάσισε ομόφωνα να συναινέσει με την παραπάνω εισήγηση και να προτείνει τις προτάσεις 1-4 παραπάνω.