Πώς είναι η ζωή με το ευρώ στη Βουλγαρία;

Κεντρική εικόνα: Canva 

Η Βουλγαρία κινείται στους ρυθμούς του ευρώ από 1η Ιανουαρίου 2026, σηματοδοτώντας την είσοδο της χώρας σε μία νέα εποχή – ορόσημο που την οδηγεί σε βαθιά πόλωση.

Οι μαζικές διαδηλώσεις κατά του πρωθυπουργού Ρόζεν Ζελιάζκοφ για διαφθορά και τα σχέδιά του για τον επόμενο προϋπολογισμό, οδήγησαν σε μεγάλη πολιτική κρίση και στην παραίτηση της κυβέρνησής του, στα μέσα Δεκεμβρίου 2025, λίγες μόνο εβδομάδες πριν την υιοθέτηση του ευρώ.

Όμως, οι πολίτες της Βουλγαρίας είναι εδώ και καιρό διχασμένοι όσον αφορά τη μετάβαση από το λεβ στο ευρώ.

Πολλοί εκφράζουν ανησυχίες ότι η εισαγωγή θα οδηγήσει σε πληθωρισμό, υψηλότερες τιμές και θα επιδεινώσει την πολιτική αστάθεια, ενώ άλλοι παραμένουν αισιόδοξοι, με την ελπίδα ότι το ευρώ θα διευκολύνει τις συναλλαγές με την Ευρώπη και θα αυξήσει τον τουρισμό.

«Αντίο λέβα»: Πώς κύλησαν οι πρώτες ημέρες της μετάβασης στη χώρα

Η σταθερή επίσημη συναλλαγματική ισοτιμία του ενός ευρώ είναι 1,95583 λεβ.

Σύμφωνα με τον νόμο, θα γίνεται ανταλλαγή μετρητών χωρίς χρέωση κατά τους πρώτους 6 μήνες, μέχρι τις 30 Ιουνίου, σε τράπεζες και τα Βουλγαρικά Ταχυδρομεία EAD.

Μέχρι το τέλος του Ιανουαρίου, οι πληρωμές μπορούν να γίνονται τόσο σε λέβα όσο και σε ευρώ.

Ωστόσο η μετάβαση, ξεκίνησε με προβλήματα.

Χιλιάδες άνθρωποι αψήφησαν τις χαμηλές θερμοκρασίες υπό το μηδέν στη Σόφια για να γιορτάσουν το νέο έτος και την αλλαγή του νομίσματος. Ο πρόεδρος Ρούμεν Ράντεφ, σε ομιλία του που μεταδόθηκε λίγο πριν τα μεσάνυχτα, χαιρέτισε το γεγονός ως το «τελικό βήμα» ένταξης της Βουλγαρίας στην Ε.Ε. και ταυτόχρονα εξέφρασε τη λύπη του για το γεγονός ότι οι Βούλγαροι δεν είχαν ερωτηθεί με δημοψήφισμα για την υιοθέτηση του ευρώ.

Η Βουλγαρία εντάσσεται στην ευρωζώνη χωρίς προϋπολογισμό για το 2026, τον πρώτο που θα ήταν σε ευρώ. Αν και αποσύρθηκε το αρχικό σχέδιο προϋπολογισμού για το 2026, το οποίο προέβλεπε αυξήσεις φόρων και ασφαλιστικών εισφορών για τη χρηματοδότηση κρατικών δαπανών, η δυσαρέσκεια του κόσμου παραμένει.

Προς το παρόν, πρόκειται να εφαρμοστεί ο διευρυμένος προϋπολογισμός του 2025, τη στιγμή που η χώρα δείχνει να οδηγείται ξανά σε εκλογές, τις όγδοες μέσα σε πέντε χρόνια.

Ταυτόχρονα, υπάρχουν και πρακτικά εμπόδια που δυσκολεύουν την καθημερινότητα των κατοίκων της Βουλγαρίας, αφού φαίνεται πως η μετάβαση δεν κυλάει ομαλά.

Τα στοιχεία δείχνουν ότι οι τράπεζες δεν ήταν έτοιμες, αφού σημειώνονται ελλείψεις χαρτονομισμάτων σε ΑΤΜ ενώ σε πολλά υποκαταστήματα, οι άνθρωποι λαμβάνουν χαρτονομίσματα μόνο μικρών αξίων, των 5 και 10 ευρώ, ακόμη και όταν θέλουν να ανταλλάξουν μεγαλύτερα ποσά.

Σύμφωνα με δημοσιεύματα των τοπικών μέσων ενημέρωσης, οι επιχειρήσεις, ειδικά σε μικρότερες πόλεις, αντιμετωπίζουν έλλειψη κερμάτων ευρώ και χαρτονομισμάτων. Το πρόβλημα είναι πιο έντονο για τους λιανοπωλητές, καθώς είναι υποχρεωμένοι να δίνουν ρέστα σε ευρώ ακόμη και όταν η πληρωμή έχει γίνει σε λέβα. Για να αποφύγουν τέτοια προβλήματα, οι πελάτες προτιμούν τις πληρωμές με κάρτα, όπως αποκαλύπτει το SeeNews.

Σύμφωνα με ρεπορτάζ του euronews, ιδιοκτήτες επιχειρήσεων και καταστηματάρχες παραπονέθηκαν ότι δεν έλαβαν τα πακέτα εκκίνησης που είχαν παραγγείλει.

Μια επιθεώρηση δημοσιογράφου σε τραπεζικά υποκαταστήματα στη Στάρα Ζαγόρα στις 7 Ιανουαρίου 2026, έδειξε ότι ορισμένες τράπεζες αρνούνταν να εξυπηρετήσουν άτομα που δεν ήταν πελάτες της συγκεκριμένης τράπεζας και που ήθελαν να ανταλλάξουν λέβα με ευρώ, σε μετρητά.

Ένας πολίτης που αποφάσισε να ψωνίσει σε κατάστημα και να πληρώσει με ευρώ που είχε κάνει ανάληψη νωρίτερα, δέχθηκε ρέστα σε λέβα, καθώς δεν ήταν εξοπλισμένο με το νέο νόμισμα. 

Επιπλέον, ο φόβος πολλών για αύξηση των τιμών φαίνεται πως δεν ήταν αδικαιολόγητος, καθώς ήδη καταγράφονται ανατιμήσεις σε πολλά προϊόντα. 

Από την άλλη, λιανοπωλητές και επιχειρήσεις είναι αισιόδοξοι ότι παρά τα προβλήματα, η εισαγωγή του νέου νομίσματος θα ενισχύσει τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα, θα βελτιώσει το κόστος των διασυνοριακών συναλλαγών και θα αυξήσει την εμπιστοσύνη των επενδυτών.

Ωστόσο, σύμφωνα με την Ένωση Τραπεζών της Βουλγαρίας (ABB), ο τραπεζικός τομέας της Βουλγαρίας, εξασφάλισε μία «ομαλή μετάβαση στο ευρώ». «Η ομαλή μετάβαση είναι το αποτέλεσμα πολλών ετών συντονισμένης και συνεπούς προετοιμασίας από τον τραπεζικό τομέα και όλους τους βασικούς συμμετέχοντες στη διαδικασία», όπως ανακοίνωσε.

Το 48% του συνόλου των λεβ που βρίσκονται σε κυκλοφορία είχαν ήδη αποσυρθεί έως τις 9 Ιανουαρίου, σύμφωνα με δήλωση της Βουλγαρικής Εθνικής Τράπεζας (BNB). Μέχρι τότε, σε κυκλοφορία βρίσκονταν 16,1 δισεκατομμύρια λέβα (9,6 δισεκατομμύρια δολάρια/8,3 δισεκατομμύρια ευρώ) και 3,1 δισεκατομμύρια ευρώ (3,6 δισεκατομμύρια δολάρια).

O Valeri, μόνιμος κάτοικος της Βουλγαρίας, εξηγεί πως «κανείς στη χώρα δεν είναι ενθουσιασμένος με τη μετάβαση από το λεβ στο ευρώ, εκτός από το κόμμα του Μπόικο Μπορίσοφ και τους υποστηρικτές του».

«Θα έπρεπε να είχε διεξαχθεί δημοψήφισμα, πριν από τη λήψη μίας τέτοιας απόφασης, έτσι ώστε κάθε Βούλγαρος να μπορέσει να ψηφίσει. Όμως οι κυβερνώντες δεν ζήτησαν τη γνώμη του λαού. Αφού όμως έγινε η αλλαγή, η Εθνική Τράπεζα δεν ήταν προετοιμασμένη. Τον Δεκέμβριο, οι τράπεζες δεν είχαν επαρκή ποσότητα ευρώ και πραγματοποιούσαν ανταλλαγές μόνο για δικούς τους πελάτες και σε περιορισμένα ποσά. Στα ανταλλακτήρια συναλλάγματος, το ευρώ πωλούνταν προς 2 λέβα, ενώ η κανονική ισοτιμία είναι 1,96 λέβα ανά ευρώ».

Μετά την αλλαγή της χρονιάς, η έλλειψη των ευρώ στις τράπεζες συνεχίστηκε, όπως εξηγεί ο Valeri: «Οι άνθρωποι περίμεναν έξω από τράπεζες και ΑΤΜ, μέσα στο κρύο. Επίσης υπήρχε πρόβλημα γιατί οι τράπεζες έδιναν κυρίως χαρτονομίσματα μόνο των 10 και 20 ευρώ». 

Οι πληρωμές στα καταστήματα συνεχίζουν να πραγματοποιούνται μαζικά σε βουλγαρικά λέβα, όπως επιβεβαιώνει και ο ίδιος. «Πολύ σπάνια πληρώνει κανείς ή λαμβάνει ρέστα σε ευρώ, ακόμη και στις μεγάλες εμπορικές αλυσίδες. 

Οι τιμές έχουν αυξηθεί. Η κυβέρνηση πραγματοποιεί ελέγχους και επιβάλλει πρόστιμα σε περιπτώσεις υπερβολικών αυξήσεων τιμών, όμως αυτό δεν μπορεί να γίνεται μόνιμα. Η αύξηση των τιμών αναμένεται κυρίως στους επόμενους 2–3 μήνες», καταλήγει.

Από την πλευρά του, ο Σταύρος, Έλληνας κάτοικος στη Βουλγαρία, υποστηρίζει ότι υπάρχει οργάνωση τόσο στις δημόσιες υπηρεσίες, όσο και στον ιδιωτικό τομέα: 

«Κάποιοι ήθελαν το ευρώ, κάποιοι όχι. Ωστόσο, πληθωρισμό δεν έχουμε δει ακόμα, οι τιμές είναι ακόμα συγκρατημένες. Δεν έχουμε δει την τυρόπιτα να γίνεται από 1 λέβα σε 1 ευρώ. Δεν ξέρω τι θα γίνει με την αύξηση των τιμών, αν θα δημιουργηθούν πληθωριστικές τάσεις ή αν θα παραμείνουν συγκρατημένες οι τιμές. Το ευρώ λογικά θα διευκολύνει τις συναλλαγές, αν και η χώρα δούλευε και τα δύο νομίσματα τα τελευταία χρόνια. Τις συνέπειες θα τις γνωρίζουμε σε έξι μήνες». 

Σε συνδυασμό με την είσοδο του ευρώ, ο Σταύρος περιγράφει ακόμα μία παράμετρο για τη συνολική οικονομία της χώρας, η οποία μεταλλάσσεται σταδιακά τα τελευταία χρόνια, με σοβαρές αλλαγές στους μισθούς:

«Το κράτος φρόντισε να αυξήσει τους μισθούς 50%, γεγονός που κάνει την οικονομία λιγότερο ανταγωνιστική, αν και η Βουλγαρία παραμένει εργασιακά η φθηνότερη χώρα της Ευρώπης. Δυστυχώς όμως, υπάρχει πρόβλημα εργατικών χεριών, καθώς πολλοί νέοι μεταναστεύουν στο εξωτερικό. Υπάρχει αύξηση κόστους 50% για τον επιχειρηματία, το οποίο όμως δεν ακολουθείται από αντίστοιχη αύξηση τζίρου». 

Από την άλλη πλευρά, ο Genadi υποστηρίζει ότι «η Βουλγαρία δεν ήταν έτοιμη να υποδεχτεί το ευρώ»: «Πολλοί από τους στόχους που έπρεπε να επιτύχουμε για να αναλάβουμε τον ρόλο της ΕΕ δεν είχαν πραγματικά επιτευχθεί από την κυβέρνηση και ειλικρινά, οι πληροφορίες που παρουσιάζουν τα μέσα ενημέρωσης παρουσιάζουν στους πολίτες της χώρας δεν είναι σωστές.

Ταυτόχρονα, οι Βούλγαροι έχουν παρατηρήσει ότι «οι επιχειρήσεις ήδη έχουν αρχίσει να κερδοσκοπούν, αυξάνοντας τις τιμές των προϊόντων», σύμφωνα με τον ίδιο:

«Η κατάσταση είναι περίπλοκη, ειδικά για όσους δεν ζουν σε μεγάλες πόλεις, αλλά σε μικρότερες κωμοπόλεις. Εξακολουθούμε να χρησιμοποιούμε και τα δύο νομίσματα και οι επιχειρήσεις κερδοσκοπούν με τις τιμές. Αυτό είναι το πρώτο πράγμα που παρατηρούμε πολύ έντονα. Σχεδόν όλοι οι ιδιοκτήτες επιχειρήσεων, σε καταστήματα και εστιατόρια, αυξάνουν τις τιμές, αλλά όχι με βάση τη διαφορά μεταξύ του ευρώ και του λέβα».

Τέλος, ο Genadi εντοπίζει προβλήματα και στις επιχειρήσεις, οι οποίες δεν έχουν αρκετά χαρτονομίσματα για να λειτουργήσουν και να εξυπηρετήσουν τον κόσμο που θέλει να πληρώσει με το νέο νόμισμα: 

«Δεν υπάρχει επάρκεια στα χαρτονομίσματα του ευρώ, κάτι που δυσκολεύει τις επιχειρήσεις. Πολλοί άνθρωποι θέλουν να αγοράσουν κάτι και δεν μπορούν να λαμβάνουν πίσω ρέστα σε ευρώ. Μερικές επιχειρήσεις έχουν λάβει κάποια ποσά, τα οποία όμως δεν είναι αρκετά. Όσοι είχαν προετοιμαστεί νωρίτερα, δεν αντιμετωπίζουν προβλήματα, αλλά για τους περισσότερους, δεν είναι αυτή η συνθήκη. Θεωρώ απίθανο να σταματήσει η χρήση του λέβα, μέχρι τέλος του μήνα».