Γιατί νιώθουμε την ανάγκη να μασκαρευτούμε τις Απόκριες;

Με χαβανέζες, γιατρίνες, πειρατές, κλόουν, κινούμενες μπανάνες, διαβολάκια και αγγελάκια, με μάσκες ή μεγάλα καπέλα, κομφετί, σφυρίχτρες, γκλίτερ και κάμποσες ακόμη υπέρλαμπρες στολές, έχουμε συνδυάσει στο μυαλό μας τις Απόκριες.

Την Αποκριά νιώθουμε μαζικά την ανάγκη να αλλάξουμε ολοκληρωτικά την ταυτότητά μας για μία ημέρα, να μεταμφιεστούμε σε οτιδήποτε εμείς επιθυμούμε, ίσως να φερθούμε και λίγο «άκομψα», τη στιγμή μάλιστα που αυτό είναι κοινωνικά αποδεκτό.

Πώς έχει προκύψει όμως το έθιμο του καρναβαλιού, του «μασκαρέματος» και γιατί αισθανόμαστε την ανάγκη να βγούμε από το σώμα μας και να «μεταμορφωθούμε» σε έναν άλλον άνθρωπο τα καρναβάλια, από την αρχαία Ελλάδα μέχρι και σήμερα; 

Λίγο πίσω στον χρόνο

Από την αρχαία Ελλάδα ακόμα, οι άνθρωποι μεταμφιέζονταν με μάσκες και χόρευαν για να τιμήσουν τον θεό Διόνυσο, γιορτάζοντας την αναγέννηση της φύσης με κρασί και κέφι. 

Ήταν γνωστή και ως η Γιορτή των Λουλουδιών προς τιμήν του θεού Διονύσου, που ήταν ο θεός του κρασιού και της διασκέδασης. Η γιορτή αυτή ήταν συναισθηματικά φορτισμένη σε τέτοιο βαθμό που οδηγούσε σε ξέφρενους πανηγυρισμούς.

Οι άνθρωποι μεταμφιέζονταν κι έβγαιναν στους δρόμους να γιορτάσουν την αναγέννηση της φύσης με πολύ κρασί, γλέντια και βωμολοχίες.

Έστω για λίγο ο κάθε άνθρωπος μπορούσε να γίνει κάποιος άλλος, να φερθεί «άκομψα», να εκφραστεί πιο ελεύθερα. Απαραίτητο μέσο για την έκσταση είναι η μάσκα ή έστω το βάψιμο του προσώπου.

Στην αρχαιότητα οι πιστοί κάλυπταν το πρόσωπο τους με το κατακάθι από το μούστο και μάσκες, ντύνονταν με προβιές και δέρματα ζώων και προσπαθούσαν να μοιάζουν με τους Σατύρους, του συνοδούς του Διονύσου.

Γιατί αισθανόμαστε την ανάγκη να μεταμφιεστούμε στις Απόκριες;

Μέχρι και σήμερα, τα σύγχρονα καρναβάλια είναι απόηχος αυτού του εθίμου της Αρχαίας Ελλάδας.

Μασκαρευόμαστε με τον οποιονδήποτε τρόπο, είτε με υπέρλαμπρες στολές, είτε με μία μάσκα που κρύβει το μισό μας πρόσωπο, είτε με στεφάνια και περούκες στο κεφάλι, προσπαθώντας για μία ημέρα να «βγούμε» από τον εαυτό μας και να μπούμε σε έναν άλλον, να υποδυθούμε έναν ρόλο.

Οι Απόκριες για πολλούς από εμάς είναι άμεσα συνδεδεμένες με τα παιδικά μας χρόνια, την αθωότητά της, τον ενθουσιασμό και τα αγνά συναισθήματα εκείνης της ηλικίας.

Όταν βάζουμε λοιπόν τη μάσκα, ξαναγινόμαστε παιδιά. Γυρνάμε πίσω στα χρόνια που παίζαμε ανέμελα, χωρίς τύψεις και ενοχές, βγάζουμε την επιφάνεια κρυμμένα συναισθήματα και καταπιεσμένους πόθους.

Η μεταμφίεση έχει βαθιά ψυχολογική διάσταση, μιας και η αλλαγή εμφάνισης και η υιοθέτηση διαφορετικών ρόλων επιτρέπει στους ανθρώπους να ξεφύγουν από τις καθημερινές τους αντιφάσεις και περιορισμούς.

Με αυτόν τον τρόπο, ενισχύεται η αίσθηση της ελευθερίας και οι καρναβαλιστές αποκτούν την ευκαιρία να πειραματιστούν με την ταυτότητά τους, να «φορέσουν» νέες προσωπικότητες ή να εκφράσουν χαρακτηριστικά της προσωπικότητάς τους που μπορεί να κρύβουν ή να καταπιέζουν.

Το μασκάρεμα λειτουργεί ως μηχανισμός απελευθέρωσης, που επιτρέπει στους ανθρώπους να αποδεχτούν και να διασκεδάσουν με τη διαφορετικότητά τους.

Η μεταμφίεση είναι μια στιγμή για τους ανθρώπους να εξερευνήσουν την ταυτότητά τους, να απολαύσουν την ελευθερία από τα κοινωνικά όρια και να συμμετάσχουν σε μια συλλογική εορτή γεμάτη δημιουργία και φαντασία.

Σήμερα λοιπόν, όπως και το επόμενο Σαββατοκύριακο που κορυφώνονται οι καρναβαλιστικές εκδηλώσεις, είναι μια κατάλληλη ευκαιρία να βγούμε… λίγο από τον πιο σοβαρό ή σοβαροφανή εαυτό μας, να ντυθούμε κάτι, να χαλαρώσουμε και να περάσουμε ωραία.

*Με πληροφορίες από daysofart, flash.gr, urbanorama.gr