Μικρές φιγούρες, μεγάλα μηνύματα: Όταν τα παιχνίδια γκρεμίζουν τα στερεότυπα

Τα μάτια της πεντάχρονης Mikko έλαμψαν από χαρά όταν παρατήρησε κάτι οικείο στην Barbie της: η κούκλα κρατούσε ένα fidget spinner και φορούσε υπερμεγέθη ακουστικά, ακριβώς όπως τα δικά της.

Η στιγμή ήταν “σχεδόν μαγική” είπε η μητέρα της Mikko Precious Hill, η οποία μένει στο Λας Βέγκας.

Η κούκλα, η οποία κυκλοφόρησε την Δευτέρα, είναι η πρώτη Barbie με αυτισμό. Κρατάει ένα ροζ fidget spinner που πραγματικά στριφογυρίζει, φοράει ροζ ακουστικά με καταστολή θορύβου για να μειώσει την αισθητηριακή υπερφόρτωση και κρατάει ένα ροζ tablet που αντιπροσωπεύει την συσκευή ενισχυτικής και εναλλακτικής επικοινωνίας της.

Η Hill λέει ότι η Mikko, η οποία δεν μιλάει, επίσης χρησιμοποιεί μια συσκευή ενισχυτικής και εναλλακτικής επικοινωνίας, η οποία βοηθά τους ανθρώπους που έχουν λεκτικά ή γλωσσικά προβλήματα να επικοινωνούν.

“Ο αυτισμός μερικές φορές είναι μια τόσο αόρατη αναπηρία και το ότι βλέπεις να εκπροσωπείται μέσω της Barbie -όλοι ξέρουν ποια είναι η Barbie- είναι πολύ καλό” είπε η Hill και πρόσθεσε: “είναι πολύ σημαντικό για μένα που η Mikko προχωράει στην ζωή έχοντας εκπροσώπηση. Πραγματικά μετράει για μένα που δεν είναι μόνη της.”

Η κούκλα Barbie έχει ένα βλέμμα που μετατοπίζεται ελαφρώς προς τα πλάγια, αντικατοπτρίζοντας πως ορισμένα άτομα με αυτισμό αποφεύγουν την άμεση οπτική επαφή.

Το μοδάτο μωβ φόρεμά της με ρίγες είναι σκόπιμα φαρδύ, άνετο και με κοντά μανίκια, μια αναφορά στο πως κάποια άτομα με αυτισμό προτιμούν να αποφεύγουν όσο το δυνατόν περισσότερο την επαφή του υφάσματος με το δέρμα τους.

Καθώς η Mattel προετοίμαζε την κυκλοφορία της κούκλας, η εταιρεία έστειλε τη νέα Barbie στην Hill. Αυτή επίσης έχει αυτισμό και λέει ότι η κούκλα την κάνει να “νιώθει ορατή”

Έχει επίσης άλλα δύο παιδιά, τα δίδυμα Matthew και Ma’Kenzie, ηλικίας 11 ετών. Ενώ η Ma’Kenzie δεν έχει διαγνωστεί με αυτισμό, ο Matthew είναι αυτιστικός -και ήταν τόσο χαρούμενος που είδε την κούκλα.

“Άλλες οικογένειες που περνούν από αυτό ή που έχουν επίσης αυτισμό ή αγαπημένα πρόσωπα στο φάσμα, ελπίζω να νιώθουν επίσης ορατές” είπε η Hill.

Η νέα κούκλα αποτελεί μέρος της συλλογής μοντέλων της Mattel, η οποία περιλαμβάνει κούκλες με διαφορετικούς τόνους δέρματος, υφές μαλλιών, τύπους σώματος και καταστάσεις υγείας, όπως ο διαβήτης τύπου 1, το σύνδρομο Down και η τύφλωση.

Η Mattel συνεργάστηκε με τον μη κερδοσκοπικό οργανισμό Autistic Self Advocacy Network για να σχεδιάσει την κούκλα, η οποία εκπροσωπεί περίπου ένα στα 31 παιδιά που διαγνώστηκαν με αυτισμό από την ηλικία των 8 ετών στις Ηνωμένες Πολιτείες.

“Είναι σημαντικό για νεαρά αυτιστικά άτομα να βλέπουν αυθεντικές, ευχάριστες αναπαραστάσεις του εαυτού τους και αυτό ακριβώς είναι αυτή η κούκλα” δήλωσε σε δελτίο τύπου ο Colin Killick, εκτελεστικός διευθυντής του Autistic Self Advocacy Network. “Η συνεργασία με την Barbie μας επέτρεψε να μοιραστούμε γνώσεις και καθοδήγηση σε όλη την διαδικασία σχεδιασμού, για να διασφαλίσουμε ότι η κούκλα αντιπροσωπεύει πλήρως και γιορτάζει την κοινότητα αυτιστικών, συμπεριλαμβανομένων των εργαλείων που μας βοηθούν να είμαστε ανεξάρτητοι.”

Η διαταραχή του φάσματος του αυτισμού είναι ένα εύρος νευροαναπτυξιακών διαφορών που επηρεάζουν τον τρόπο με τον οποίο οι άνθρωποι επικοινωνούν, αλληλεπιδρούν και βιώνουν τον κόσμο γύρω τους. Συνήθως ξεκινάει πριν την ηλικία των 3 και συνεχίζεται καθ’ όλη την διάρκεια ζωής ενός ατόμου. Αν και δεν υπάρχει θεραπεία για τον αυτισμό, η έγκαιρη υποστήριξη και οι θεραπείες μπορούν να κάνουν σημαντική διαφορά.

Η έρευνα υποδηλώνει ότι ο αυτισμός είναι περισσότερο από τρεις φορές πιο κοινός στα αγόρια από ότι στα κορίτσια, αλλά πολλοί ειδικοί πιστεύουν ότι συχνά παραβλέπεται ή διαγιγνώσκεται λανθασμένα στα κορίτσια.

Σε κάποιες περιπτώσεις, τα κορίτσια με αυτισμό δεν διαγιγνώσκονται μέχρι πολύ αργότερα στην ζωή τους -όχι μέχρι να γίνουν μητέρες. Η Hill είναι μία από αυτές.

Μία κούκλα δεν είναι μόνο για παιδιά

“Δεν ήξερα ότι ήμουν αυτιστική όσο μεγάλωνα” είπε η Hill, η οποία είναι 32 ετών.

Ήταν μόνο μέσω της διάγνωσης της κόρης της, στην ηλικία των 2, όταν η Hill ανακάλυψε την δική της διάγνωση.

“Όταν πρώτη φορά έμαθα ότι η Mikko είναι αυτιστική, μίλησα με την θεία μου -η θεία μου είναι αυτή που με μεγάλωσε κυρίως- και εκείνη το παρατήρησε πρώτη. Είπε ‘λοιπόν, εγώ δεν ήθελα να σε προσβάλω. Δεν ήξερα πως θα έπαιρνες τα νέα, αλλά κατάλαβα κάπως ότι υπήρχαν κάποιες ομοιότητες ανάμεσα σε σένα και την Mikko και το πώς ήσουν όταν μεγάλωνες.’ Και όταν ήμουν μικρή, απλώς δεν ήξερε τι ήταν. Το μόνο που ήξερε ήταν ότι ήμουν διαφορετική.”

Αλλά καθώς η Hill άρχισε να αναζητά περισσότερα σχετικά με τον αυτισμό για να στηρίξει την κόρη της, συνειδητοποίησε ότι πολλά από τα σημάδια, τα συμπτώματα και τις εμπειρίες ήταν παρόμοια με την δική της ζωή. Τότε συνάντησε έναν επαγγελματία υγείας και διαγνώστηκε στην ηλικία των 29.

Η Eileen Lamb από το Όστιν του Τέξας, επίσης δεν είχε διαγνωστεί με αυτισμό μέχρι που έγινε μητέρα περίπου στα 20.

“Μπορώ απόλυτα να ταυτιστώ με το να διαγνωστεί κάποια αργότερα στην ζωή, ως γυναίκα με αυτισμό” είπε η Lamb, ανώτερη διευθύντρια κοινωνικών μέσων και μάρκετινγκ στον μη κερδοσκοπικό οργανισμό Autism Speaks, ο οποίος υποστηρίζει και υπερασπίζεται άτομα με αυτισμό και τις οικογένειές τους. Δύο από τα τρία παιδιά της Lamb έχουν αυτισμό.

“Ο δωδεκάχρονος γιος μου διαγνώστηκε στην ηλικία των 2 και εγώ διαγνώστηκα περίπου έναν χρόνο αργότερα…πήρα την διάγνωση μου ακριβώς μετά τον γιο μου. Ο αυτισμός μπορεί να εμφανίζεται διαφορετικός στα κορίτσια και το ότι η Barbie είναι κορίτσι έχει τη δική του σημασία. Είναι ένας υπέροχος τρόπος να ξεκινήσεις μια συζήτηση, ένας υπέροχος τρόπος να μιλήσεις για αυτόν, έτσι ώστε να μην φαίνεται τόσο κλινικός και βαρύς.”

Η Lamb επαίνεσε την παρουσίαση της νέας κούκλας Barbie για την ανάδειξη ορισμένων εργαλείων που βοηθούν άτομα με αυτισμό -όπως το fidget spinner και η συσκευή ενισχυτικής και εναλλακτικής επικοινωνίας- αλλά τόνισε ότι ο αυτισμός είναι ένα ευρύ φάσμα και πολλοί άνθρωποι έχουν διαφορετικές ανάγκες.

“Δεν νομίζω ότι είναι πιθανό να εκπροσωπηθεί ολόκληρο το φάσμα σε μία κούκλα. Για παράδειγμα, ο γιος μου ο Charlie επίσης χρησιμοποιεί μια συσκευή ενισχυτικής και εναλλακτικής επικοινωνίας για να επικοινωνεί. Δεν μιλάει καθόλου. Οπότε μου αρέσει που η Barbie έχει μια συσκευή ενισχυτικής και εναλλακτικής επικοινωνίας. Αλλά ο άλλος μου γιος, που επίσης ανήκει στο φάσμα, δεν έχει. Οπότε πάλι δεν είναι πιθανό να εκπροσωπήσει τον καθένα. Αλλά είναι ένα σπουδαίο βήμα” είπε η Lamp, που είναι επίσης ιδρύτρια της ιστοσελίδας The Autism Café.

“Τα παιχνίδια μετράνε. Η εκπροσώπηση μετράει και είναι πραγματικά καλό για τα παιδιά να βλέπουν τον εαυτό τους σε ένα παιχνίδι” είπε “περνάει το μήνυμα ότι το να είσαι διαφορετικός δεν είναι κάτι για το οποίο πρέπει να ντρέπεσαι.”

Στο πλαίσιο συμπερίληψης της διαφορετικότητας, η Mattel κυκλοφόρησε, ήδη από το 2019, την Barbie σε αναπηρικό αμαξίδιο και μια μελαχρινή της εκδοχή με πρόσθετο πόδι. Το 2020 κυκλοφορεί για πρώτη φορά η Barbie με λεύκη, κάτι που βλέπουμε και στον φίλο της, Ken το 2022, όταν η Barbie φοράει ακουστικό βαρηκοΐας. Για αυτό, η εταιρεία συνεργάστηκε με την Jen Richardson, η οποία ειδικεύεται στην εκπαιδευτική ακοολογία, για τον ακριβή σχεδιασμό της ακουστικής συσκευής στο αυτί της κούκλας.

Η Mattel με την Barbie, καθώς και άλλες εταιρίες, όπως η Playmobil και η Lego, η οποία το 2016 κυκλοφόρησε την πρώτη της φιγούρα σε αναπηρικό αμαξίδιο, εμπνεύστηκαν από την καμπάνια #ToyLikeMe. Πιο συγκεκριμένα, τον Απρίλιο του 2015, η συγγραφέας και δημοσιογράφος Rebecca Atkinson παρατήρησε ότι δεν υπάρχει θετική εκπροσώπηση παιχνιδιών για παιδιά με αναπηρία.

Έτσι, μαζί με άλλες δύο μαμάδες που έχουν παιδιά με αναπηρία, άρχισαν να μετατρέπουν τα δικά τους παιχνίδια σε παιχνίδια που αναπαριστούν αναπηρίες και να ανεβάζουν τις φωτογραφίες, προωθώντας το hashtag #ToyLikeMe.

Έτσι, τα παιχνίδια αυτά δεν βοηθούν μόνο τα παιδιά με αναπηρία που βλέπουν μια θετική εκπροσώπηση του εαυτού τους από δημοφιλείς μάρκες παιχνιδιών αλλά και τα παιδιά χωρίς αναπηρία, τα οποία “σύμφωνα με την ακαδημαϊκή έρευνα του Dr. Sian Jones στο Queen Margaret’s, η διαπίστωση για τα παιδιά που έπαιξαν με παιχνίδια με αναπηρία για μόλις 3 λεπτά είναι εκπληκτική! Τα παιδιά αναπτύσσουν μια πιο θετική στάση και είναι πιο φιλικά απέναντι στους συνομηλίκους τους με αναπηρίες.”