Αρνούμαι

Λέξεις: Γιώργος Στάμκος

Τις προάλλες μπήκα στο σούπερ μάρκετ, αφιερώνοντας χρόνο από τη ζωή μου στο βωμό των αναγκών μου. Στην εποχή μας αυτά τα μέρη μοιάζουν με “εκκλησίες” προς τιμήν της θεάς της κατανάλωσης, αλλά και των κερδών των ολίγων. Μια υπάλληλος με προέτρεψε, λοιπόν, να πάω στο χώρο των αυτοεξυπηρετούμενων ταμείων: στα Βαλκάνια, όπου με τη δικαιολογία της “Μετάβασης” ο τουρμποκαπιταλισμός αλωνίζει ζωές και δικαιώματα, αυτό το σύστημα το έχουν εδώ και πολλά χρόνια, ενώ τελευταίως εμφανίστηκε και στην Ελλάδα. Ξεφόρτωσα λοιπόν το καλάθι μου για να σαρώσω το κάθε είδος ξεχωριστά και μετά το ξαναφόρτωσα. Έκανα δηλαδή τη δουλειά του ταμία. Ξεφόρτωσα, σκάναρα, σακούλιασα, και πλήρωσα -αναγκαστικά με κάρτα. Ξόδεψα έτσι περισσότερο χρόνο και κόπο.

Κάτι δεν πάει καλά σε όλο αυτό, σκέφτηκα. Μπήκα σε ένα κατάστημά σας, όπως μπαίνει κανείς σε έναν κοινό χώρο της πόλης. Πήρα τα προϊόντα. Φόρτωσα το καλάθι. Στάθηκα μπροστά σε μια οθόνη. Σκάναρα, ταξινόμησα, πλήρωσα, ξανασακούλιασα σα να ήμουν εργαζόμενός σας. Εδώ σταματά το αφήγημα της «ευκολίας». Γιατί αυτό είναι απλήρωτη εργασία για την εταιρεία σας, την οποία βαφτίσατε «αυτοεξυπηρέτηση», ενώ έχετε τρελάνει τον κόσμο με τις διαρκείς ανατιμήσεις και τις «προσφορές-μαϊμου». Υπέγραψα ποτέ συμβόλαιο να εργαστώ για εσάς και δεν το γνωρίζω;

Κι ερχόμαστε στο δια ταύτα. Όλο αυτό τολμάτε να το αποκαλείτε «καινοτομία» και «εκσυγχρονισμό». Ας μην γελιόμαστε. Κάθε ταμείο που αντικαθίσταται από μηχανή δεν είναι «καινοτομία», αλλά ένας άνθρωπος λιγότερος στο μεροκάματο. Κοντολογίς αφαίρεση θέσεων εργασίας, φτώχεια στους πολλούς, απώλεια αξιοπρέπειας. Και ταυτόχρονα εκμετάλλευση, αφού ζητάτε από τους πελάτες σας να δουλεύουν δωρεάν – κάτι σαν πελάτες-εργαζόμενοι- και να χαμογελούν κι από πάνω!

Θυμάμαι πως κάποτε πρόοδος σήμαινε καλύτερη ζωή και όχι απλώς μεγαλύτερα κέρδη -για τους λίγους πάντα. Εδώ είναι ολοφάνερη η μετακύλιση της εργασίας προς τα κάτω και μεταφορά του κέρδους προς τα πάνω, προς τους “μετόχους”, τους “επενδυτές”, προς μια χούφτα ανθρωποκαρχαρίες, που απολαμβάνουν τεμπελιάζοντας, ενώ το 99% παλεύει για να επιβιώσει…

Υπόψιν, δεν είμαι εναντίον της τεχνολογίας. Αντίθετα, όσοι με γνωρίζουν θα με χαρακτήριζαν τεχνοφιλικό απ΄ τα γενοφάσκια μου. Είμαι όμως εναντίον της απληστίας που ενδύεται ως άλλοθι την τεχνολογία. Γιατί πρόοδος δεν είναι να εξαφανίζεις τον άνθρωπο και να τον αντικαθιστάς με μια οθόνη ή, σε λίγο, με αλγόριθμους και σοφιστικέ “λογισμικά λογοκλοπής” (βλέπε Α.Ι.) . Είναι να τιμάς την εργασία, να δημιουργείς θέσεις, να δίνεις ευκαιρίες σε ανθρώπους να εργάζονται και να δημιουργούν με αξιοπρέπεια. Είναι πρωτίστως κοινωνικό συμβόλαιο, βασικό για μια πολιτισμένη και ποιοτική ζωή. Κοινωνία δίχως αξιοπρεπή εργασία δεν είναι εξελιγμένη, αλλά απλώς πιο κυνική.

Ας μην χάνουμε την ουσία: η πρόοδος δεν μετριέται σε ψηφιακή αυτοματοποίηση, αλλά σε ζωές που γίνονται καλύτερες. Και φυσικά θα πρέπει να χωράει τους πολλούς, όχι μόνο τους λίγους. Δεν είναι «πρόοδος» η εκμετάλλευση, φανερή ή σιωπηρή. Μας αξίζει, πιστεύω, κάτι καλύτερο, από αυτό το ζοφερό μέλλον που μας ετοιμάζουν. Αν μη τι άλλο μια οικονομία και μια τεχνολογία που να υπηρετεί την κοινωνία και όχι το αντίστροφο. Μια ζωή ουσιαστική και δημιουργική, και όχι απλώς διεκπεραιωτική. Αρνούμαι λοιπόν να βαφτίσω την εκμετάλλευση “μέλλον”. Υπάρχει σίγουρα κι άλλος δρόμος. Ας τον ανακαλύψουμε…

*Ο Γιώργος Στάμκος είναι συγγραφέας