Η πολιτική δειλία απέναντι στον πλούτο
Ο Βασίλης Πανάγου γράφει για τη σημασία της φορολόγησης των πλουσίων
Λέξεις: Βασίλης Πανάγου
Ο Zohran Kwame Mamdani έβαλε στο τραπέζι μια από τις πιο καθαρές πολιτικές κουβέντες της εποχής: ο συσσωρευμένος πλούτος οφείλει να φορολογείται περισσότερο, ειδικά όταν οι πόλεις γονατίζουν από το κόστος στέγασης, την πίεση στις δημόσιες υπηρεσίες και τη διαρκή οικονομική ασφυξία των πολλών.
Και εδώ είναι όλο το ζήτημα: όταν μια κοινωνία παράγει τεράστιο πλούτο στην κορυφή και τεράστια ανασφάλεια στη βάση, το πρόβλημα δεν είναι η φορολόγηση των πλουσίων. Το πρόβλημα είναι η πολιτική δειλία απέναντι στον πλούτο.
Για χρόνια έχουμε το ίδιο παραμύθι. Ότι οι πολύ πλούσιοι χρειάζονται χάδια. Ότι οι μεγάλες περιουσίες χρειάζονται προστασία. Ότι τα υπερκέρδη χρειάζονται “σταθερό περιβάλλον”. Ότι όποιος αγγίζει τα πάνω στρώματα “διώχνει επενδύσεις”.
Στην πράξη, αυτό το έργο το βλέπουμε στην πράξη: τα βάρη πέφτουν στους μισθωτούς, στους ενοικιαστές, στους μικρούς επαγγελματίες, στους νέους που πληρώνουν μια περιουσία για να ζουν σε σπίτια – τρώγλες.
Tο 2024, το Eteron ήταν πρεσβευτής στην Ελλάδα της Πανευρωπαϊκής καμπάνιας του Tax The Rich, μια πρωτοβουλία στην οποία συμμετείχαν ο Paul Magnette, ο Thomas Piketty, η Aurore Lalucq, ο László Andor, η Marlene Engelhorn, ο Lars Koch ο Conny Reuter, ο Patrizio Laina και πολλοί άλλοι. Στην ουσία ήταν μια ουσιαστική πολιτική γραμμή: περισσότερη συνεισφορά από εκείνους που έχουν συσσωρεύσει υπερβολικά πολλά, περισσότερη δικαιοσύνη για εκείνους που σηκώνουν καθημερινά το βάρος μιας άνισης οικονομίας.
Είναι βέβαια, από εκείνα τα αιτήματα που ακούγονται ριζοσπαστικά μόνο και μόνο επειδή έχουμε συνηθίσει την αδικία σαν κάτι φυσιολογικό.
Στην Ελλάδα σήμερα, ο μέσος πολίτης πληρώνει ΦΠΑ σχεδόν σε κάθε ανάσα, πληρώνει ειδικούς φόρους, φουσκωμένους λογαριασμούς, πληρώνει ενοίκια των μεγάλων ευρωπαϊκών πρωτευουσών με μισθούς Βαλκανίων, και την ίδια στιγμή το πολιτικό σύστημα φέρεται στον μεγάλο πλούτο σαν να είναι είδος υπό προστασία.
Εδώ θεωρείται απολύτως φυσιολογικό να ματώνει ο εργαζόμενος στο σούπερ μάρκετ, ο freelancer, ο εκπαιδευτικός, ο νέος γονιός, ο άνθρωπος που προσπαθεί να σταθεί όρθιος με 900 και 1.000 ευρώ, ενώ για τις πραγματικά μεγάλες περιουσίες, για τα τεράστια κέρδη, για τον συσσωρευμένο πλούτο, η δημόσια κουβέντα γίνεται πάντα ξαφνικά “ψύχραιμη”, “τεχνοκρατική” και “προσεκτική”.
Ο Μαμντάνι έκανε κάτι που στην ελληνική πολιτική σκηνή μοιάζει σχεδόν αδιανόητο: είπε ότι οι πόροι πρέπει να βρεθούν εκεί που υπάρχουν. Σε εκείνους που έχουν τη μεγαλύτερη φοροδοτική ικανότητα. Σε εκείνους που απολαμβάνουν όλα τα οφέλη μιας πόλης και ενός συστήματος που παράγει αξία, υποδομές, ασφάλεια, ακίνητη υπεραξία και τεράστιες ευκαιρίες πλουτισμού.
Αυτό είναι πολιτική με κοινωνικό πρόσημο, που βλέπει ποιος πιέζεται και ποιος ευνοείται.
Γιατί στο τέλος της ημέρας το ερώτημα είναι απλό: ποιος θα πληρώσει το μάρμαρο; Εκείνος που κόβει από το καλάθι του σούπερ μάρκετ ή εκείνος που κάθεται πάνω σε περιουσίες εκατομμυρίων; Εκείνος που δεν έχει να πληρώσει το ενοίκιο του ή εκείνος που βλέπει το ακίνητο του σαν ένα κερδοφόρο παιχνίδι;
Η φορολόγηση των πλουσίων σημαίνει στοιχειώδης δημοκρατική ισορροπία. Είναι ο ελάχιστος όρος σοβαρότητας σε κοινωνίες που θέλουν να λέγονται σύγχρονες. Είναι η απάντηση σε ένα μοντέλο που κοινωνικοποιεί το κόστος και ιδιωτικοποιεί το κέρδος.
Και στην Ελλάδα, όσο πιο γρήγορα ανοίξει αυτή η κουβέντα χωρίς φόβο και χωρίς υποκρισία, τόσο το καλύτερο.
*Ο Βασίλης Πανάγου είναι Economist & Digital & Social Media Strategist
