Όλα τα λάθη του Κιρ…
Πώς γίνεται ένας πολιτικός αρχηγός που κερδίζει εκλογές, μέσα σε δυο χρόνια καταφέρνει να είναι τόσο αντιδημοτικός που να χρειάζεται να παραιτηθεί
Λέξεις: Κωνσταντίνος Τσορμπατζίδης
Χθες το πρωί ο Βρετανός πρωθυπουργός ανακοίνωσε την παραίτησή του. Αυτό δεν προκαλεί έκπληξη σε μια χώρα που τα τελευταία τέσσερα χρόνια είδε ισάριθμους πρωθυπουργούς να εισχωρούν και αποχωρούν από το πρωθυπουργικό γραφείο. Από τους συντηρητικούς Boris Johnson, Liz Truss και Rishi Sunak στον ‘Εργατικό’ Keir Starmer, η Βρετανία βρίσκεται σε συνεχόμενη αλλαγή φρουράς με τον Andy Burnham να εισέρχεται μέσα στις επόμενες εβδομάδες και να είναι βέβαιος νέος πρωθυπουργός αυτό το καλοκαίρι.
Όμως ποιος είναι ο Keir Starmer, τι κατάφερε στα δύο χρόνια πρωθυπουργίας και γιατί κατέληξε από τον μεσσία των ‘εργατικών,’ φέρνοντας τους στην κυβέρνηση μετά από 16 χρόνια αντιπολίτευσης, σε αυτόν που εάν παραμείνει στην αρχηγία θα δει τους ‘εργατικούς’ στην απόλυτη καταστροφή τους;
Οι γονείς του τον ονόμασαν Keir από το όνομα του πρώτου αρχηγού των ‘Εργατικών’ στην βουλή Keir Hadrie. Η μητέρα του ήταν νοσοκόμα και κατάγεται από εργατική οικογένεια με τις ρίζες της στις δημόσιες υπηρεσίες. Η καταγωγή του δεν θα μπορούσε να είναι πιο ‘Εργατική’. Σπούδασε νομικά και για δεκαετίες δούλεψε ως δικηγόρος για την προστασία των ανθρώπινων δικαιωμάτων.
Διορίστηκε Διευθυντής Δημοσίων Κατηγοριών για τις περιοχές της Αγγλίας και Ουαλίας. Το 2015 σε ηλικία 52 χρονών εκλέγεται βουλευτής. Ήταν κατά του Brexit και για ένα διάστημα μιλούσε για δεύτερο δημοψήφισμα. Το 2020 αντικατέστησε ως αρχηγό των ‘Εργατικών’ τον Jeremy Corbyn, γυρίζοντας τους ‘Εργατικούς’ από την πολιτική της αριστεράς στο κέντρο και με αυτό τον τρόπο φέρνοντας το κόμμα στην κυβέρνηση. Η Βρετανία είναι μια συντηρητική χώρα που το κεφάλαιο αποφασίζει. Ένα αριστερό-κεντρώο ‘Εργατικό’ κόμμα δεν θα μπορούσε να κυβερνήσει την χώρα.
Η μόνη επιλογή του ήταν να στραφεί στο κέντρο και ο Keir μπορούσε να το κάνει αυτό, πιθανόν. Στην αρχή της πορείας του ως αρχηγός των ‘Εργατικών’ κατάφερε να συγκεντρώσει το κόμμα μέσα από την κεντρώα στροφή της αρχηγίας του. Ο Corbyn που ήταν πολύ κοντά στο να γίνει πρωθυπουργός και κατάφερε να ανεβάσει τις ψήφους για τους ‘Εργατικούς’ στα 12,8 εκατομμύρια, δεν είχε την συμπαράσταση του οικονομικού συστήματος της χώρας. Και όποιος γνωρίζει την πολιτική της χώρας γνωρίζει ότι ο μόνος τρόπος εκλογής είναι να έχεις στο πλευρό σου τον οικονομικό της τομέα. Για να καταλάβετε την διαφορά δημοτικότητας μεταξύ των δυο πολιτικών, ο Keir κατάφερε να φέρει τους ‘Εργατικούς’ στην εξουσία μόνο με 9,7 εκατομμύρια ψήφους, αλλά είχε ευνοηθεί από το πολιτικό κλίμα και το εκλογικό σύστημα.
Ένα από τα πρώτα δείγματα ότι ο Keir ήταν ‘out of touch’ με τους ψηφοφόρους του κόμματος του και δείγμα ότι ερχόταν από την ‘δεξιά’ πτέρυγα των ‘Εργατικών’ (όπως ήταν και ο Tony Blair) ήταν η αποτυχία του να καταλάβει πως θα μπορούσε να βοηθήσει και να συμπαρασταθεί στους οικονομικά αδύνατους. Βασικό δείγμα αυτής της πολιτικής μυωπίας ήταν η πολιτική του γύρω από το επίδομα για θέρμανση των συνταξιούχων με πολύ χαμηλό εισόδημα θέλοντας να αφαιρέσει τις ελαφρύνσεις τους και ζητώντας τους να πληρώσουν χωρίς εξαίρεση. Ένα χρόνο μετά θα ανακαλέσει την πολιτική αυτή αλλά θα είναι πολύ αργά. Το ίδιο θα κάνει με άλλες δυο βασικές του πολιτικές που θα καταστρέψει την εικόνα των ‘Εργατικών’ ως κόμμα των εργαζομένων.
Ένα άλλο δείγμα της πολιτικής του που τον απομάκρυναν από τους ‘Εργατικούς’ ήταν η εξωτερική του πολιτική όπου είχε διαθέσει πολλά οικονομικά κεφάλαια για να βοηθήσει την Ουκρανία και ήταν κατά της Ρωσίας, αλλά παρέμεινε αναλογικά σιωπηλός γύρω από τις εγκληματικές κινήσεις του Ισραήλ κατά της Παλαιστίνης. Έχει επίσης κατηγορηθεί για την γραμμή της πολιτικής του στους διαδηλωτές για να σταματήσουν οι εχθροπραξίες κατά της Παλαιστίνης όπου έχει βάλει στην φυλακή συνταξιούχους που διαδηλώνουν με την κατηγορία ότι είναι τρομοκράτες.
Όμως το μεγαλύτερο λάθος του θα είναι η απόφαση του να αναθέσει στο Πίτερ Μάντελσον (Peter Mandelson) τον ρόλο του Πρέσβη στις Ηνωμένες Πολιτείες τον Δεκέμβριο του 2024 σε έναν ρόλο που κράτησε λιγότερο από 10 μήνες. Τον Σεπτέμβριο της επόμενης χρονιάς θα δημιουργηθεί ένα τεράστιο πολιτικό σκάνδαλο και ο Keir θα κατηγορηθεί ότι παρά το γεγονός ότι γνώριζε τις διασυνδέσεις του Πίτερ με τον παιδεραστή Jeffrey Epstein, θα του αναθέσει το ρόλο του πρόξενου. Αργότερα θα αποκαλυφθεί ότι ο Keir είχε εν μέρει γνώση για τις ατασθαλίες του Πίτερ και πάρα ταύτα του έδωσε την θέση.
Αυτά τα δείγματα (εσωτερικής και εξωτερικής) πολιτικής έκαναν τους παραδοσιακά ψηφοφόρους των ‘Εργατικών’ να αποστασιοποιηθούν από το κόμμα και στις πρόσφατες δημοτικές εκλογές να ψηφίσουν είτε τους Πράσινους, τους Lib Dem ή ακόμα και το κόμμα της ακραίας δεξιάς το Reform. Και αυτό είναι ακόμα ένα παράδοξο που τελευταία βλέπουμε όχι μόνο στην Βρετανία, την ισχυροποίηση της ακροδεξιάς που με την ρητορεία της εύκολης λύσης και κατηγοριοποίησης του διαφορετικού συγκεντρώνει την υποστήριξη του αγανακτισμένου κόσμου. Η σημερινή νέα γενιά είναι η πρώτη μετά τον πόλεμο που βλέπει το μέλλον της σε χειρότερη κατάσταση από όλες τις προηγούμενες. Οι οικονομικές λύσεις του κυρίαρχου συστήματος της austerity έχει ισοπεδώσει τα όνειρα της νέας γενιάς για ένα καλύτερο μέλλον. Οι δημαγωγοί των άκρων εκμεταλλευόμενοι αυτή την ευκαιρία κερδίζουν τους ψήφους της αγανάκτησης των πολιτών.
Βέβαια και υπήρχαν θετικά δείγματα στην πολιτική του, με προστασία στους ενοικιαστές, τους χαμηλό-μισθωτούς, το σύστημα υγείας και μερικώς της εξωτερικής του πολιτικής (δεν συμμετείχε στον βομβαρδισμό του Ιράν) με αρχικά πολύ θετικά σημάδια της σχέσης του με τον Ντόναλ Τραμπ, έναν από τους πιο δύσκολους και απρόβλεπτους πολιτικούς της εποχής μας. Αλλά ακόμα και με τον Τραμπ, η σχέση τους ήταν τρικυμιώδης.
Ένα από τα πιο αδύνατα σημεία της πολιτικής του ήταν η έλλειψη πολιτικής κατεύθυνσης και επιτυχημένης επικοινωνίας. Παρά το γεγονός ότι η πολιτική του καταγωγή ήταν ‘Εργατική,’ οι περισσότεροι ψηφοφόροι δεν γνώριζαν ούτε την λογική των αποφάσεων του ούτε την καθαρότητα της πολιτικής του κατεύθυνσης. Η επικοινωνιακή του γραμμή ήταν τελείως αποτυχημένη. Σύμφωνα με τις τελευταίες δημοσκοπήσεις είναι ο πρωθυπουργός με την χαμηλότερη δημοτικότητα μετά τον πόλεμο!
Νομίζω πως δεν έχει μεγάλη σημασία το μέλλον του Keir και πολλοί θεωρούν θετική την παραίτηση του, μάλιστα την περίμεναν πολύ νωρίτερα. Αυτό που έχει σημασία είναι να καταλάβουμε πως γίνεται ένας πολιτικός αρχηγός που κερδίζει εκλογές, μέσα σε δυο χρόνια καταφέρνει να είναι τόσο αντιδημοτικός που να χρειάζεται να παραιτηθεί. Και αυτό έχει σημασία γιατί αυτή η απάντηση βρίσκει την καρδιά της δημοκρατίας. Πως μπορείς να παίζεις τόσο άχαρα και άκαρδα με τις ελπίδες και φιλοδοξίες του κόσμου και να παρουσιάζεις πολιτική ανυδρία και στειρότητα όταν χρειάζεται να παρουσιάσεις πολικές που ο κόσμος περιμένει για να βρει τις λύσεις στα οικονομικά, κοινωνικά και πολιτιστικά του ζητήματα. Η πολιτική αμηχανία της Βρετανίας, της Ευρώπης, του κόσμου πρέπει να βρει λύση εάν δεν θέλει να παραδοθεί ξανά στις λαϊκίστικες πρακτικές ενός πολιτικού μέλλοντος που έχουμε δοκιμάσει και απορρίψει στο παρελθόν.
Onwards and forwards to Andy Burnham!
