Σε λάθος βάση η κριτική για τα μεγάλα έργα της Θεσσαλονίκης

Λέξεις: Χρήστος Αβδελλάς

Η δημόσια συζήτηση για τα μεγάλα έργα στη Θεσσαλονίκη είναι αναγκαία. Αφορά επιλογές που θα καθορίσουν την πόλη για δεκαετίες. Ακριβώς γι’ αυτό απαιτεί ακρίβεια, συνέπεια και θεσμική σοβαρότητα.

Όταν αυτά απουσιάζουν, η κριτική δεν φωτίζει. Εντάσσεται σε μια ευκολότερη πολιτική αφήγηση, όπου η πόλη λειτουργεί περισσότερο ως πεδίο αντιπαράθεσης παρά ως αντικείμενο ουσιαστικής ανάλυσης.

Πρώτον, δεν μπορεί να παραβλέπεται ότι η κριτική προέρχεται από πρόσωπα που είχαν άμεση ευθύνη στο ίδιο πεδίο. Η περίοδος διοίκησης της Αττικό Μετρό αποτελεί μέρος της ιστορίας των έργων της Θεσσαλονίκης και έχει συνδεθεί δημόσια με επιλογές που προκάλεσαν έντονες αντιδράσεις, όπως τα γνωστά «εγκαίνια» με μουσαμάδες.

Όταν σήμερα ασκείται κριτική για επικοινωνιακή διαχείριση, η αξιοπιστία της κρίνεται και από τη συνολική συνέπεια εκείνων που τη διατυπώνουν.

Δεύτερον, η επίκληση του Υπερταμείου ως «προβλήματος» γίνεται με επιλεκτικό τρόπο. Δεν πρόκειται για εξωγενή παράγοντα, αλλά για συγκεκριμένη πολιτική επιλογή του 2016, με σαφές πλαίσιο και διάρκεια.

Δεν μπορεί, επομένως, να χρησιμοποιείται ως εύκολο επιχείρημα αποστασιοποίησης, χωρίς καμία αναφορά στο πώς και γιατί δημιουργήθηκε.

Τρίτον, στη συζήτηση για τη ΔΕΘ κατασκευάζεται ένα τεχνητό δίπολο: ή πλήρες μητροπολιτικό πάρκο ή «τσιμεντοποίηση». Τα δεδομένα, όμως, έχουν ήδη μεταβληθεί.

Με πρωτοβουλίες της σημερινής δημοτικής διοίκησης:

• αυξήθηκε σημαντικά το ποσοστό πρασίνου,
• απομακρύνθηκαν χρήσεις όπως μεγάλα ξενοδοχεία και εμπορικά κέντρα,
• ενισχύθηκε ο χαρακτήρας του χώρου ως ανοιχτού δημόσιου πυρήνα.

Πρόκειται για απτά αποτελέσματα πολιτικής διαπραγμάτευσης. Συνεπώς, η παρουσίαση του σχεδίου ως μονοδιάστατης εμπορικής αξιοποίησης δεν ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα.

Τέταρτον, η θέση υπέρ ενός πλήρους μητροπολιτικού πάρκου στον χώρο της ΔΕΘ, χωρίς εκθεσιακή λειτουργία, παραμένει χωρίς κρίσιμες απαντήσεις. Δεν προσδιορίζεται πού θα μεταφερθεί η έκθεση, με ποιο χρηματοδοτικό σχήμα, με ποιες υποδομές και σε ποιον χρονικό ορίζοντα.

Χωρίς αυτά, δεν πρόκειται για εφαρμόσιμη πρόταση, αλλά για επιλογή χωρίς σχέδιο υλοποίησης.

Πέμπτον, η επίκληση περισσότερων από 23.000 υπογραφών ως τεκμήριο «δημοκρατικής νομιμοποίησης» είναι πρόωρη. Το θεσμικό πλαίσιο απαιτεί έλεγχο εγκυρότητας, συγκεκριμένο ποσοστό επί των εκλογέων και σαφώς διατυπωμένο ερώτημα.

Η δημοκρατία δεν λειτουργεί με εντυπώσεις. Ούτε μπορεί να είναι αυστηρή για τις θεσμικές αποφάσεις και ταυτόχρονα ελαστική για διαδικασίες που δεν έχουν ακόμη κριθεί.

Έκτον, στο ζήτημα του Flyover επιχειρείται μια απλουστευτική αντιπαράθεση με το μετρό. Στην πράξη πρόκειται για έργα διαφορετικής λειτουργίας. Απαιτούνται τόσο ενίσχυση των μέσων σταθερής τροχιάς όσο και παρεμβάσεις στο οδικό δίκτυο.

Η συζήτηση για προτεραιότητες είναι θεμιτή. Ο απόλυτος συμψηφισμός, όμως, απλοποιεί ένα σύνθετο πρόβλημα αντί να το αντιμετωπίζει.

Το ζητούμενο δεν είναι αν πρέπει να υπάρχει κριτική. Είναι αν αυτή στηρίζεται σε δεδομένα ή αν εντάσσεται σε μια ευρύτερη πολιτική στόχευση.

Για πρώτη φορά μετά από χρόνια, η Θεσσαλονίκη διαθέτει μια δημοτική διοίκηση που ξεπάγωσε μεγάλα έργα, επανέφερε τη διεκδίκηση χρηματοδοτήσεων και αποδεικνύει στην πράξη την πολιτική βούληση να προχωρήσουν κρίσιμες παρεμβάσεις.

Η διαφωνία σε επιμέρους επιλογές είναι θεμιτή. Η συνολική απαξίωση, όμως, δεν είναι ανάλυση. Είναι στάση.

Η Θεσσαλονίκη χρειάζεται σχέδιο, συνέχεια και καθαρές κουβέντες.

Και αυτό προϋποθέτει κάτι απλό αλλά κρίσιμο: να ξεκινάμε από τα δεδομένα, όχι να τα προσαρμόζουμε εκ των υστέρων για να επιβεβαιώσουμε όσα ήδη πιστεύουμε.

*Ο Χρήστος Αβδελλάς είναι Σύμβουλος Α’ Δημοτικής Κοινότητας Θεσσαλονίκης, Πολιτικός Επιστήμων – Σύμβουλος Ευρωπαϊκών πολιτικών