Τα οπαδικά κινούνται στην… κόψη του μαχαιριού

Λέξεις: Όμηρος Ταχμαζίδης

Μάχες γοήτρου. Μάχες κατοχύρωσης επικρατειών. Μάχες για σύνορα. Μάχες στο φαντασιακό, αλλά και μάχες πραγματικές – προμελετημένες, σχεδιασμένες, βίαιες, αιματηρές, φονικές. Τα φονικά έχουν προηγούμενα, θα έχουν και επόμενα – αν αδιαφορήσουμε.

Οι τοίχοι ορίζουν υπαρξιακά αδιέξοδα, απώλεια προσανατολισμού, φανταστικές επικράτειες ισχύος και φαντασιακούς αντιμάχους: “εδώ μόνο ΠΑΟΚ”, “Τούρκοι κότες”. Οι τοίχοι ορίζουν όρια, σύνορα. Και στέλνουν προς την συντεταγμένη κοινωνία και τους φορείς της μηνύματα για την ενδεχόμενη μελλούμενη βία. Και αυτή αδιαφορεί. Ένα στοιχείο και αυτό για το βάθος της πολιτικής και ηθικής κρίσεως στην οποία περιδινούμαστε. Εδώ και αρκετά χρόνια. Και όταν ανοίγει μπροστά μας η κόλαση καταφεύγουμε στην γενικόλογη ηθικολογία και σε μια ύποπτη ουδετερότητα στην αντιμετώπιση του αποτρόπαιου φαινομένου.

Αναφέρομαι στην νεανική ψυχή η οποία βιαίως αποβλήθηκε – για πού άραγε; τουλάχιστον θα έχουν οι δικοί του ένα κάποιο μεταφυσικό αποκούμπι; – από τα εγκόσμια, αλλά και στις άλλες που απέβαλλαν εαυτούς από μια κανονική και ομαλή ζωή για αυτούς και τους οικείους τους. Ναι, ουδετερότητα: τα πράγματα πήραν ήδη τον δρόμο της κανονικότητας, μαζική ενημέρωση του κοινού και “θεαματικοποίηση” του συμβάντος (εδώ υπερβαίνουμε τα όρια της ουδετερότητας και συμμετέχουμε ex post ενεργά στο γεγονός), ιατροδικαστική ρουτίνα, αστυνομική έρευνα και ανακρίσεις, ενεργοποίηση των φορέων απόδοσης δικαιοσύνης (ποιας δικαιοσύνης και προς ποιόν).

Αλλά η κόλαση δεν φεύγει είναι εκεί και καιροφυλακτεί για την επόμενη φορά. Και στήνει το επόμενο καρτέρι εξαιτίας της αδιαφορίας μας. Η τελευταία είναι το χαρακτηριστικό σημάδι της κρίσης. Παρά την οργή και την περιστασιακή κατακραυγή δεν μπορούμε να κρυφτούμε. Υπεκφεύγουμε. Όμως “οι πιο σκοτεινές γωνιές στην Κόλαση είναι κρατημένες για εκείνους οι οποίοι διατηρούν την ουδετερότητά τους, σε εποχές ηθικής κρίσης” – αυτά από τον Δάντη και την “Θεία Κωμωδία” του. Σε τόνους εκκοσμικευμένης μεταφυσικής, λίγους αιώνες αργότερα, ο συμπατριώτης του υλιστής Αντόνιο Γκράμσι θα μηνύσει στον κόσμο ότι “η αδιαφορία είναι το νεκρό βάρος της ιστορίας”.

Η αδιαφορία. Θα μπορούσε κανείς να το θεωρήσει και ρευστό συμβολικό σύνορο σε έναν καθημερινό αθέατο πόλεμο. Αναφέρομαι σε ένα κατεστραμμένο και αχρησιμοποίητο από χρόνια “καφάο”, ένα μικροσκοπικό ερείπιο, στην συμβολή των οδών Καλλιδοπούλου και Βασιλίσσης Όλγας. Με μέτωπο πλάγιο στην διασταύρωση παρέχει μια διακριτή, ωστόσο, προνομιακή επιφάνεια για οπτική επαφή και επικοινωνία με πεζούς και οδηγούς. Με δεδομένες και τις καθημερινές rush hours στην περιοχή αυξάνεται η προνομιακή επικοινωνιακή εμβέλεια της επιφάνειας: αρκεί να υπάρχουν τα κατάλληλα σημεία. Αφίσες ή συνθήματα με σπρέι.

Κυριαρχεί το σπρέι. Και τούτο οφείλεται στην διαρκή μάχη μεταξύ κάποιων οπαδών του ΠΑΟΚ και του Άρεως. Ένας ανταρτοπόλεμος σημείων για την κατοχύρωση μιας επικράτειας. Εδώ και χρόνια η συμβολική βία και οι σημειολογικές απειλές εναλλάσσονται. Ένα διαρκές “γράψε-σβήσε” των ονομάτων των δύο συλλόγων: η κατάσταση διευκολύνονται και από το κοινό μαύρο χρώμα, το οποίο επιλέχθηκε ως φόντο από τους αθέατους μέσα στο σκοτάδι οπαδούς “μαχητές”.

Η σημειολογική βία των απειλών και των οριοθετήσεων επικρατειών είναι τα προμηνύματα για την άμεση σωματική βία: και οι δύο μορφές της λαμβάνουν χώρα μέσα στο σκοτάδι. Το ανέστιο επιζητεί την ασφάλεια της κάλυψης. Διότι απώτερος στόχος είναι η τρομοκράτηση του άλλου, για να σιγήσει. Να αποσυρθεί από τον χώρο, να ακυρώσει την παρουσία του. Το γράψιμο και το σβήσιμο συνθημάτων και σημάτων είναι μια συμβολική κίνηση, αλλά δεν πρέπει να παραγνωρίσει κανείς την ετοιμότητα για την βίαιη υπεράσπιση των συγκεκριμένων οπαδικών “γκράφιτι”.

Αλλά δεν αρκεί να κυριαρχήσει κανείς μόνο συμβολικά στον χώρο. Πρέπει να κυριαρχήσει και πραγματικά. Να ορίσει όρους και όρια τις κίνησης στον δημόσιο χώρο: η δυσάγωγη νεανική αγέλη αναλαμβάνει δράση.

Τα οπαδικά πράγματα αλλάζουν ραγδαία. Οι ανακατατάξεις της δυναμικής των συλλόγων επιφέρουν και αντίστοιχες στις συμπεριφορές του νεανικού τμήματος των οπαδών τους. Εκεί που “εξημερώνονται” οι μεν λόγω των επιτυχιών της ομάδας τους, “εξαγριώνονται” οι άλλοι οι οποίοι αισθάνονται παρακατιανοί. Και αρχίζουν τα διάφορα φαντασιακά αφηγήματα τα οποία συνέχουν τις πιο ακραίες ομάδες: ένα από αυτά είναι και η αξιολόγηση της οπαδικής δυναμικότητας.

Κάτι το οποίο μπορεί να ξεκινάει από το “κατεβάσαμε τον περισσότερο κόσμο στην Αθήνα” να πυροδοτεί το φαντασιακό και να το τροφοδοτεί τοιουτοτρόπως και με άλλες εκδοχές δυναμικής ιδιαιτερότητας συμπεριλαμβανόμενης και της ακραίας βίας ή να αυτοπεριγράφεται ως “βαριά βιομηχανία οπαδών” και να περιλαμβάνει φαντασιακά πλείστα όσα τα οποία με τον έναν ή τον άλλο τρόπο σχετίζονται με την δυναμικότητα, διάβαζε την βία.

Η αδιαφορία για όσα υποφέρουν οι τοίχοι στους δρόμους και όσα εκπορεύονται από τους ραδιοθαλάμους και τα τηλεοπτικά στούντιο συγκροτούν το κατώφλι προς την αληθινή κόλαση: αυτήν που εμβιώνουν οι οικείοι μετά από κάθε απώλεια. Εδώ είναι η κόλαση, παράδεισος δεν υπάρχει πουθενά…

Οι υπόλοιποι ενδόμυχα αισθανόμαστε τυχεροί που δεν βρήκε εμάς το κακό… Η αδιαφορία είναι καθησυχαστική. Αλλά η κόλαση εμφανίζεται σαν το ιππικό των Μογγόλων, εκεί που δεν την περιμένεις. Οι πόρτες της ανοιγοκλείνουν όλο και συχνότερα: Στο Ποσειδώνιο, στα Τέμπη, στου Χαριλάου, στην Καλαμαριά…