Τα πολλά (α)πρόσωπα του οπαδού

Λέξεις: Δημήτρης Κυριαζής

Γιατί σκοτώθηκε ξανά ένας νέος άνθρωπος και μάλιστα μετά από οπαδική (ίσως) συμπλοκή; Γιατί τα τελευταία χρόνια παρατηρείται ένα σχετικό μοτίβο καταδρομικών επιθέσεων σε μεμονωμένα πρόσωπα, με τις πιο δολοφονικές προθέσεις; Νεκρός αυτή τη φορά ένας οργανωμένος οπαδός στην περιοχή της Καλαμαριάς.

Τα όρια του επιτρεπτού φαίνεται να έχουν από καιρό καταλυθεί ή να έχουν ανοιχτεί τόσο πολύ που η μόνη δέσμευση απέναντι στον άνθρωπο είναι να παραμένει ανοιχτό και απροσδιόριστο το σενάριο καταστροφής του.

Τι έχουν όμως να μας πουν αυτά τα μοτίβα; Μοτίβα πρακτικής που μπορεί κανείς να τα προβάλει και στους πολέμους που μας χτυπούν ξανά την πόρτα και μας υπενθυμίζουν πόσο ρευστή είναι η κανονικότητα που ζούμε.

Εκείνο που μπορεί να ειπωθεί σχεδόν με σιγουριά είναι ότι σε κάθε μία από τις περιπτώσεις οπαδικού αναβρασμού διαφαίνεται η μετατόπιση των προϋποθέσεων προς μία κατεύθυνση όλο και πιο διευρυμένη.

Πιο συγκεκριμένα, το να τραβηχτεί μαχαίρι είναι ευκολότερο και λογικότερο στα επιμέρους «πεσίματα» παρά στα μεγάλα ραντεβού «θανάτου».

Κι αυτό ίσως επειδή τα μεγάλα ραντεβού προϋποθέτουν μία οργάνωση που θα μπορούσε να την χαρακτηρίσει κάποιος πολιτική με την έννοια της ενιαίας στράτευσης απέναντι σε έναν «εχθρό». Στην τωρινή περίπτωση όμως, όπως και στου Άλκη Καμπανού, ο εχθρός εξατομικεύτηκε και ένα ολόκληρο μίσος διοχετεύτηκε σε ένα μόνο άτομο ή από ένα μόνο άτομο.

Όλα αυτά τα συμβάντα είναι ίσως έκφραση μίας ολόκληρης μετάβασης σε ένα άλλο σύστημα αρχών που ξεφεύγει από τις μεγάλες αφηγήσεις και τους ορίζοντες βάθους. Έχουμε φύγει δηλαδή από τη φιγούρα του έντιμου συνδεσμίτη που παίζει ξύλο μόνο με τα χέρια.

Το συγκεκριμένο επεισόδιο επιβεβαιώνει με απόλυτη ευκρίνεια τη στροφή προς τον τυχοδιωκτισμό της βίας που λαμβάνει τον χαρακτήρα πλέον μίας βουλησιαρχικής έξαρσης, μίας προσωπικής εκτόνωσης. Δεν μπαίνει πια σε καλούπια ως μία αντισυμβατική, underground πρακτική μεθόδευσης αποτελεσμάτων, όπως γίνεται φερειπείν με τα ριζοσπαστικά στοιχεία στην πολιτική.

Δεν καναλιζάρεται ούτε φιλτράρεται από πολιτικές ιδεολογίες που την καθιστούν έναν τρόπο, μία μέθοδο πολιτικοποίησης μεταξύ πολλών άλλων.

Με λίγα λόγια έχουμε φύγει πλέον από το μοντέλο που οι βίαιες πρακτικές ήταν ρυθμισμένες και απέβλεπαν σε κάτι μεγαλύτερο και μακρινό. Τέτοιου είδους κινήσεις δεν είναι ενταγμένες πια σε ένα ολόκληρο σύμπαν αρχών, αξιών, αλλά και στρατηγικών, όπως οι μολότοφ του αντιεξουσιαστικού χώρου.

Η βία παρουσιάζεται χωρίς πολιτική σημασία και αυτονομείται.

Το ζήτημα επομένως μέσα στη δική μας κοινωνική σκηνή δεν αφορά το άλογο ή και παράλογο του χαρακτήρα της, αλλά την πολιτική της απροσδιοριστία. Αφορά με λίγα λόγια την αποδέσμευσή της από την κοινωνική της ρύθμιση, δεν καλύπτει κάποια σκοπιμότητα ενός πολιτικού προγράμματος, δεν έχει παρά μία αυτοαναφορική διάθεση, οριακά σαδομαζοχιστική.

Δεν είναι απλά το αναγκαίο κακό, η έσχατη λύση που θα καταφύγουμε μέσα σε ζοφερούς καιρούς, κι αυτός είναι ίσως και ο λόγος που γίνεται θανατηφόρα. Η μέθοδος της βίας- και συγκεκριμένα του μαχαιρώματος στην περίπτωσή μας- καταλήγει συνεπώς σε μία ευκαιριακή μηχανική κίνηση που με μεγάλη ευκολία στρέφεται στον απέναντι, γιατί πολύ απλά δεν έχει τεθεί κανένα ηθικό, ιδεολογικό, αξιακό (εν ολίγοις πολιτικό) όριο που θα την περιορίσει και θα την φρενάρει.

Το μαχαίρι έχει γίνει μία προέκταση του χεριού και η αυθορμησία με την οποία κάποιος το τραβάει εκθέτει την επικράτηση μιας κυριαρχικής λογικής στην πιο απογυμνωμένη της μορφή.

Εκπίπτουμε σε μία κυριαρχία πέρα από κάθε όριο και εκείνο που μας ιντριγκάρει και μας δίνει κίνητρα είναι η λογική της απόλυτης επικράτησης. Τόσο απόλυτης που φτάνει μέχρι και στον θάνατο ώστε να επικυρωθεί. Αυτό μαρτυρούν και οι προηγούμενοι θάνατοι, όπως του Άλκη Καμπανού και του Μιχάλη Κατσούρη.

Ο οπαδός σήμερα ίσως δεν βλέπει πρόσωπα (δηλαδή αντιπάλους) όταν βρίσκεται σε συμπλοκή και βιαιοπραγεί, παρόλο που τα κίνητρά του φαίνεται να είναι πιο προσωπικά από ποτέ.

*Ο Δημήτρης Κυριαζής είναι φοιτητής στο Μεταπτυχιακό της Πολιτικής Θεωρίας στο Τμήμα Πολιτικών Επιστημών του ΑΠΘ.