Τα πρώτα 24ωρα ενός πολέμου
Ο Πάνος Χαρίτος γράφει για τους συσχετισμούς των δυνάμεων μετά τις πρώτες ημέρες μιας νέας πολεμικής διένεξης στη Μέση Ανατολή
Λέξεις: Πάνος Χαρίτος
Τα πρώτα εικοσιτετράωρα ενός πολέμου δημιουργούν εντυπώσεις αποτυπώνουν στρατηγικές, αναδεικνύουν αδυναμίες και καταγράφουν δυναμικές. Σε καμία περίπτωση όμως δεν είναι ικανά για να κρίνουν την έκβαση του πολέμου.
Αποκωδικοποιώντας τις επιχειρήσεις και τον τρόπο δράσης και αντίδρασης στο πεδίο η πρώτη εντύπωση είναι πως το Ισραήλ και οι ΗΠΑ, υπερτερούν επιχειρησιακά και αυτό φάνηκε από την πρώτη στιγμή. Η ισοπέδωση του Οίκου της Ηγεσίας, του κτηρίου που συσκέπτονταν υπουργοί και ανώτεροι αξιωματούχοι του καθεστώτος μαζί με τον ανώτατο ηγέτη Αγιατολάχ Αλί Χαμενεί, ήταν η πρώτη κερδισμένη μάχη για το Ισραήλ – ασχέτως των αναφορών για το ρόλο της CIA και των πληροφοριών που είχαν συγκεντρώσει για τις διαδρομές του Χαμενεί. Η διάβρωση των υπηρεσιών ασφαλείας του Ιράν και η πολυεπίπεδη διείσδυση των υπηρεσιών ασφαλείας του Ισραήλ σε αυτές (ακόμα και στο στενό πυρήνα των πλέον υψηλόβαθμων αξιωματούχων της χώρας) αποδεικνύεται διαρκώς και είναι εντυπωσιακό που η Τεχεράνη απέτυχε να το ελέγξει ενώ επιχείρησε να το αντιμετωπίσει τα δύο τελευταία χρόνια.
Η δεύτερη κερδισμένη μάχη του Τελ Αβίβ και της Ουάσιγκτον ήταν η εξουδετέρωση τις πρώτες 18 ώρες 40 αξιωματούχων από διαφορετικούς τομείς ασφαλείας του Ιράν. Μέχρι και το μεσημέρι της Δευτέρας ο αριθμός αυτών πλησίαζε τους 100 αξιωματούχους, κάτι που δημιουργεί εύλογες υποψίες για το εύρος του δικτύου πληροφοριοδοτών ή για τον έλεγχο των επικοινωνιών.
Τα χτυπήματα στο Ιράν από τις δύο δυνάμεις που επιχειρούν είναι συνεχόμενα, προεπιλεγμένα και αναπροσαρμόζονται ανάλογα με τα δεδομένα στο πεδίο σύμφωνα με ισραηλινό αξιωματούχο.
Σύμφωνα με ανακοίνωση από τη διοίκηση της επιχειρησιακής πτέρυγας των ΗΠΑ, η Τεχεράνη έχει απολέσει τον έλεγχο του εναέριου χώρου και βεβαίως εάν ισχύει πρόκειται για μια σημαντική εξέλιξη, ωστόσο από μόνο του αυτό, δεν μπορεί να αποφέρει κάποιο όφελος ως προς την εξέλιξη των πραγμάτων στο πεδίο από τη στιγμή που δεν υπάρχουν και δεν προβλέπονται χερσαίες επιχειρήσεις.
Για το λόγο αυτό άλλωστε στο προχθεσινό διάγγελμά του ο Μπέντζαμιν Νετανιάχου απευθυνόμενος εναγωνίως στους Ιρανούς πολίτες ζήτησε να βγουν στους δρόμους για να ανατρέψουν το καθεστώς. Αυτό που επιχειρησιακά πράττουν το Ισραήλ από κοινού με τις ΗΠΑ αυτή τη στιγμή, ξεπερνά κατά πολύ τις ώρες επιχειρήσεων στον αέρα (αναλογικά) και τις ποσότητες πυρομαχικών που χρησιμοποιήθηκαν στον πόλεμο των 12 ημερών το καλοκαίρι του 2025.
Αντιθέτως και παρατηρώντας το Ιράν η αντίδρασή του μοιάζει δυσανάλογη της επίθεσης την οποία δέχεται. Άλλοι μιλούν για αδυναμία, κάποιοι περιγράφουν αρρυθμίες και αποδιοργάνωση, απώλεια ελέγχου και περιορισμένη αντίδραση ως αποτέλεσμα των πληγμάτων στον ηγετικό πυρήνα διαφορετικών τομέων της πολιτικής και στρατιωτικής ηγεσίας.
Θα μπορούσε κάλλιστα όμως να είναι και στρατηγική επιλογή. Κανένας δεν γνωρίζει το πραγματικό απόθεμα των πυραυλικών όπλων της Τεχεράνης. Ξέρουμε πως διαθέτει έναν ικανό αριθμό, (περίπου 2000) μικρής εμβέλειας πυραύλων τους οποίους και χρησιμοποιεί για πλήγματα στις αραβικές χώρες του κόλπου, όμως είναι ασαφές τι ακριβώς συμβαίνει με το οπλοστάσιο μεγάλου βεληνεκούς. Μέχρι στιγμής και σύμφωνα με τον Αμίτ Σαγκάλ του ισραηλινού channel 12, το 63% των πυραύλων που εκτόξευσε το Ιράν είχαν στόχο τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα – με το ποσοστό αναχαίτισης να ανέρχεται στο εντυπωσιακό 100%.
Στο Ισραήλ οι επιθέσεις ήταν μικρότερες του αναμενόμενου και μέχρι στιγμής δεν έχει επιχειρηθεί καν επίθεση κορεσμού όπως είχε συμβεί το καλοκαίρι – ή αν επιχειρήθηκε αναχαιτίσθηκε πολύ πριν φτάσει στο Ισραήλ, ωστόσο διαθέσιμες πληροφορίες για αυτό δεν υπάρχουν. Βρετανοί στρατιωτικοί αναλυτές βλέπουν ως πιθανά δύο σενάρια. Το πρώτο έχει να κάνει με την καταστροφή ικανού αριθμού εκτοξευτήρων που βρισκόταν στην επιφάνεια και στο πλαίσιο της επιχειρησιακής διαχείρισης η αντικατάστασή τους να γίνεται όταν οι συνθήκες το επιτρέπουν. Το δεύτερο σενάριο αφορά μια συνετή διαχείριση του αποθέματος λόγω της απρόβλεπτης διάρκειας του πολέμου. Αυτό σε συνδυασμό με το γεγονός των πυκνών επιθέσεων στις αραβικές χώρες ως μέσο πίεσης για να διακόψουν την παροχή διευκολύνσεων στις ΗΠΑ και τη χρήση των βάσεων στις περιοχές τους, ίσως και να αποτελεί μια στρατηγική επιλογή για το τι ακριβώς επιδιώκει η Τεχεράνη σε στρατιωτικό επίπεδο. Η απευθείας αναμέτρηση με το Ισραήλ προϋποθέτει ικανά αποθέματα βαλλιστικών και υπερηχητικών πυραύλων, άρα προσαρμόζεις τον πόλεμο στα δικά σου δεδομένα ανάλογα με τις δυνατότητές σου.
Στο εσωτερικό του Ιράν οι χοροί και τα πανηγύρια για τη δολοφονία Χαμενεί, δεν γνωρίζω τι έκταση είχαν, ωστόσο ο τρόπος με τον οποίο επιχειρούν Ισραήλ και Αμερική ενδεχομένως να επιφέρει τα αντίθετα από τα προσδοκώμενα αποτελέσματα. Τα νεκρά κορίτσια στο σχολείο θηλέων στο νότο (περισσότερα από 100), ο βομβαρδισμός τουλάχιστον δύο νοσοκομείων στην πρωτεύουσα με θύματα και η ευκολία με την οποία στοχοποιούνται περιοχές του αστικού ιστού λόγω πληροφοριών για ύπαρξη αξιωματούχων σε αυτές, έχουν δημιουργήσει αρνητικό κλίμα σε μέρος της κοινωνίας σύμφωνα με μέλη μη κυβερνητικών οργανώσεων εντός της χώρας. Επίσης, η προτροπή για ξεσηκωμό τον οποίο πιθανότατα πυρήνες των μυστικών υπηρεσιών του Ισραήλ και των ΗΠΑ θα επιχειρήσουν να ενισχύσουν και να πυροδοτήσουν στο εσωτερικό του Ιράν, απαντήθηκε με τη μορφή προειδοποίησης από αξιωματούχο ασφαλείας του καθεστώτος που δήλωσε πως αποσταθεροποιητικές ενέργειες σε καιρό πολέμου, θα αντιμετωπιστούν ως προδοσία και θα τύχουν ανάλογης μεταχείρισης. Με τις μνήμες νωπές από τον ξεσηκωμό του Ιανουαρίου, δεν άφησε και πολλά στη φαντασία ως προς το τι ακριβώς σημαίνει αυτό που είπε.
Σε διαφορετικό μήκος κύματος και προσέγγισης η κοινωνία στο Ισραήλ. Ο πόλεμος ενώνει. Δεν έχει σημασία ποιος είναι ο εχθρός. Όταν απειλείται η χώρα οι πολίτες στέκουν ενωμένοι και στηρίζουν τις επιλογές της κυβέρνησης και του πρωθυπουργού. Ο Νετανιάχου “ψηλότερος” από ποτέ άλλοτε όταν ανακοίνωνε μέσα από το διάγγελμά του την εξόντωση του Χαμενεί, ανακτούσε μέρος της δημοφιλίας του και γνωρίζει πως το εισιτήριο για την πολιτική του επιβίωση περνά μέσα από την μακροημέρευση των μαχών και του πολέμου.
Ένας πόλεμος που στην αιτιολογία εμπλοκής ο Αμερικανός Προέδρος, ανέφερε πως υπήρχαν αξιόπιστες πληροφορίες για επικείμενες επιθέσεις του Ιράν σε στρατιωτικές μονάδες των ΗΠΑ στη Μέση Ανατολή, όμως στην ενημέρωση στελεχών των Ρεπουμπλικανών και Δημοκρατικών από το Πεντάγωνο έγινε γνωστό σήμερα, πως δεν υπήρχε καμία τέτοια ένδειξη.
Ένας πόλεμος που ξεκίνησε εν μέσω προσχηματικών διαπραγματεύσεων από έναν πρόεδρο που διαφήμιζε προεκλογικά την ειρήνη στον κόσμο και την ευημερία των αριθμών που θα κάνουν την Αμερική μεγάλη και τρανή.
Αντί αυτών άνοιξε τους ασκούς του Αιόλου, παγιδευμένος από το παρελθόν του και εξαγοράζοντας τη σιωπή στο παρόν δεν δίστασε να κουρελιάσει για πολλοστή φορά το Διεθνές Δίκαιο, να σύρει την ανθρωπότητα στα πλέον σκοτεινά μονοπάτια της ιστορίας των πολεμικών αναμετρήσεων και του Τραμπισμού.
*Ο Πάνος Χαρίτος είναι δημοσιογράφος
