Αστική θερμική νησίδα: Γιατί οι ελληνικές πόλεις «βράζουν» ακόμη και τη νύχτα
Η συνεργασία του meteo.gr/EEA με το γραφείο Ηνωμένων Εθνών για τη Μείωση του Κινδύνου Καταστροφών (UNDRR) ρίχνει φως στους μηχανισμούς της αστικής ζέστης και προτείνει βιώσιμες λύσεις
Το δικό τους συχνά ανυπόφορο μικροκλίμα διαμορφώνουν τα μεγάλα αστικά κέντρα, με το φαινόμενο της αστικής θερμικής νησίδας να κάνει όλο και πιο έντονη την παρουσία του όσο οι θερμοκρασίες ανεβαίνουν.
Στο πλαίσιο μιας νέας πρωτοβουλίας για την αποτελεσματική επικοινωνία των κλιματικών κινδύνων στο ελληνόφωνο κοινό, το meteo.gr του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών (ΕΑΑ), σε συνεργασία με το United Nations Office for Disaster Risk Redution (UNDRR), παρουσιάζει μια σειρά από κατατοπιστικά γραφικά που εξηγούν γιατί οι πόλεις υπερθερμαίνονται, αλλά και ποιες παρεμβάσεις μπορούν να αντιστρέψουν την κατάσταση.
Γιατί εγκλωβίζεται η ζέστη στις πόλεις;
Η άσφαλτος, το τσιμέντο, τα πυκνοδομημένα κτίρια και η απουσία επαρκούς βλάστησης δημιουργούν τις ιδανικές συνθήκες για τη συσσώρευση θερμότητας. Παράλληλα η μειωμένη κυκλοφορία του αέρα στα στενά “φαράγγια” των δρόμων εμποδίζει τον φυσικό δροσισμό.
Βασικοί παράγοντες που επιβαρύνουν το αστικό περιβάλλον περιλαμβάνουν:
- Έλλειψη σκίασης: Απουσία δέντρων και στεγάστρων που εμποδίζουν την άμεση ηλιακή ακτινοβολία.
- Θερμότητα από ανθρώπινες δραστηριότητες: Εκπομπές από τα οχήματα, τα κλιματιστικά και τις βιομηχανικές ή επαγγελματικές δραστηριότητες.
- Παγίδευση θερμότητας στα κτίρια: Σκούρες και μη ανακλαστικές επιφάνειες που απορροφούν τη θερμότητα όλη μέρα.
- Η παγίδα της νύχτας: Το πιο επικίνδυνο χαρακτηριστικό της θερμικής νησίδας είναι ότι τα υλικά της πόλης απελευθερώνουν σταδιακά τη συγκρατημένη θερμότητα κατά τη διάρκεια της νύχτας. Έτσι, εμποδίζεται η νυχτερινή δροσιά, η οποία είναι απαραίτητη για την ανάκαμψη του ανθρώπινου οργανισμού.
Αυτό οδηγά σε αυξημένη θερμική καταπόνηση, που επηρεάζει δυσανάλογα ευάλωτες ομάδες: ηλικιωμένους, παιδιά, άτομα με χρόνια νοσήματα, εργαζόμενους σε εξωτερικούς χώρους, αλλά και όσους δεν έχουν πρόσβαση σε κλιματιζόμενους χώρους.
Ποιες λύσεις υπάρχουν;
Για την ανάσχεση του φαινομένου απαιτούνται στοχευμένες, βιώσιμες παρεμβάσεις τόσο στο φυσικό όσο και στο δομημένο περιβάλλον της πόλης.
1. Πράσινες & Μπλε Υποδομές
- Αύξηση αστικού πρασίνου: Φύτευση δέντρων με μεγάλη κόμη για φυσική σκίαση και δροσισμό.
- Σημεία με νερό: Συντριβάνια, λιμνούλες και επιφάνειες νερού που μειώνουν αισθητά τη θερμοκρασία του αέρα.
- Ανοιχτοί χώροι: Δημιουργία «διαδρόμων» που επιτρέπουν την ελεύθερη κυκλοφορία των ανέμων.
2. Παρεμβάσεις στο Δομημένο Περιβάλλον
- Ανοιχτόχρωμα & Ανακλαστικά Υλικά: Χρήση «ψυχρών» υλικών σε δρόμους, πεζοδρόμια και ταράτσες που δεν απορροφούν την ηλιακή ακτινοβολία.
- Πράσινες ταράτσες & φυτεμένες όψεις: Μείωση της θερμοκρασίας των κτιρίων με φυσικό τρόπο.
- Προσαρμογή οικοδομικών κανονισμών: Θεσμοθέτηση προτύπων δόμησης ειδικά σχεδιασμένων για συνθήκες υψηλών θερμοκρασιών.
3. Κοινωνική Προστασία & Σχεδιασμός
- Δημιουργία προσβάσιμων, σκιασμένων δημοσίων χώρων και κλιματιζόμενων κέντρων δροσιάς.
- Χαρτογράφηση των γειτονιών με βάση τα επίπεδα θερμικού κινδύνου και τη συγκέντρωση ευάλωτων πληθυσμών.
