Δημοψήφισμα για ΔΕΘ: «Ουδεμία υπογραφή υποβλήθηκε ενώπιον μας» λέει ο Γ.Γ του Δήμου Θεσσαλονίκης

Την απουσία νόμιμων υπογραφών στη λίστα που κατατέθηκε για τη διεξαγωγή τοπικού δημοψηφίσματος για την ανάπλαση της ΔΕΘ διαπίστωσε η Διεύθυνση Μητρώου Πολιτών της Γενικής Διεύθυνσης Ποιότητας Ζωής του δήμου Θεσσαλονίκης.

Ο Γενικός Γραμματέας του δήμου Θεσσαλονίκης, Μιχάλης Μήττας, απάντησε σήμερα με επιστολή στην εκπρόσωπο της Οργανωτικής Επιτροπής, Μαρία Κέκη, για τον κατάλογο που παραδόθηκε στον πρόεδρο του Δημοτικού Συμβουλίου με τα συνολικά 23.214 ονοματεπώνυμα που ζητούν δημοψήφισμα.

Από τη Διεύθυνση Μητρώου Πολιτών αναφέρεται πως ο κατάλογος φέρει ονοματεπώνυμα με αντίστοιχα πατρώνυμα, μητρώνυμα και έτη γέννησης χωρίς φυσικές ή ψηφιακές υπογραφές. Όπως τονίζεται χαρακτηριστικά στο έγγραφο της Υπηρεσίας «σύμφωνα με όσα διαλαμβάνει το άρθρο 3 του Κώδικα Διοικητικής Διαδικασίας οι αιτήσεις πρέπει να περιέχουν τα στοιχεία του αιτούντος και να φέρουν υπογραφή, φυσική ή ψηφιακή. Από τη διατύπωση δε του άρθρου 134 1β φαίνεται πως η αίτηση του 10% των εκλογέων θα μπορούσε να ήταν και μία συλλογική αίτηση, η οποία ωστόσο δεν παύει να αποτελεί έγγραφη αίτηση προς τη Διοίκηση εφόσον κατά τις γενικές αρχές του άρθρου 3 ΚΔΔ: κάθε πρόσωπο ταυτοποιείται/ κάθε πρόσωπο υπογράφει/ προκύπτει σαφής δήλωση βούλησης, δηλαδή κάθε πολίτης πρέπει να εκφράσει ατομικά και έγκυρα τη βούλησή του με υπογραφή ανεξάρτητα αν πρόκειται για ατομική ή ενιαία αίτηση. Η υπογραφή βεβαιώνει την ταυτότητα του αιτούντος και ότι συμφωνεί με το περιεχόμενο του αιτήματος».

«Συμπερασματικά, η κατάσταση που επισυνάπτεται στο αίτημα με ονοματεπώνυμα και τα αντίστοιχα πατρώνυμα, μητρώνυμα και έτη γέννησης, δεν φέρει τις απαιτούμενες υπογραφές, φυσικές ή ψηφιακές και επομένως, κατά την άποψη της Υπηρεσίας μας, δεν πληροί τον τύπο του άρθρου 3 ΚΔΔ, δεν ισοδυναμεί με αίτηση, ούτε με δήλωση βούλησης. Τέλος για όλους τους παραπάνω λόγους και ελλείψει έγκυρης αίτησης θεωρούμε ότι δεν είναι δυνατή η περαιτέρω επεξεργασία και επαλήθευση των στοιχείων», καταλήγει η Διεύθυνση Μητρώου Πολιτών αναφορικά με το αίτημα διεξαγωγής τοπικού δημοψηφίσματος.

Ο Γενικός Γραμματέας του δήμου Θεσσαλονίκης, Μιχάλης Μήττας, σε ανάρτησή του αναφέρει:

Με πολύ σεβασμό στους συναδέλφους νομικούς και σε όσους εργάστηκαν για την πρόκληση δημοψηφίσματος για τη ΔΕΘ

Η διαδικασία προκήρυξης τοπικού δημοψηφίσματος, με ή χωρίς λαϊκή πρωτοβουλία προβλέπεται στα 133 επ. του ν. 4555/2018 και όχι στο Σύνταγμα. Διαφέρει, ως προς αυτό, σαφώς και ουσιωδώς από την διαδικασία προκήρυξης Εθνικού δημοψηφίσματος (όπου πάντως δεν προβλέπεται λαϊκή πρωτοβουλία). Όπως επίσης διαφέρει και ως προς τη διαδικασία προκήρυξής του. Στη μεν διαδικασία του α. 44 του Συντάγματος, το δημοψήφισμα προκηρύσσεται με απόφαση της Βουλής και του Προέδρου της Δημοκρατίας, τα οποία αμφότερα αποτελουν, κυβερνητικά όργανα, των οποίων οι πράξεις ασφαλώς δεν ελέγχονται δικαστικά. Αντίθετα, τα τοπικά δημοψηφίσματα του ν. 4555/2018 προκηρύσσονται με απόφαση Δημοτικού Συμβουλίου, το οποίο αποτελεί αιρετό μεν, διοικητικό όργανο δε και πάντως σίγουρα όχι κυβερνητικό. Οι αποφάσεις του, αποτελούν διοικητικές και φυσικά όχι κυβερνητικές, πράξεις που ασφαλώς ελέγχονται ως προς τη νομιμότητα, όπως μάλιστα ρητά και ειδικά αναφέρεται στο α. 137 ν. 4555/2018. Αρμόδια για τον διοικητικό έλεγχο νομιμότητας τους, ο οποίος μάλιστα ορίζεται ρητά ως υποχρεωτικός, είναι η Αποκεντρωμένη Διοίκηση, ως έκφανση της αρμοδιότητας του κράτους να ασκεί εποπτεία στους ΟΤΑ. Έλεγχος δε, μπορεί να ασκηθεί και κατόπιν προσφυγής, όπως επίσης ρητά προβλέπεται στο ίδιο άρθρο.

Αναμφισβήτητα φυσικά, ως διοικητική (και όχι κυβερνητική) πράξη, η απόφαση του Δημοτικού Συμβουλίου, όπως βέβαια και της Αποκεντρωμένης μετά την άσκηση ελέγχου της, προσβάλλονται ενώπιον της Διοικητικής Δικαιοσύνης. Κατά τούτα, η επικαλούμενη υπ’ αρ. 2787/2015 ΣτΕ, η οποία εκδόθηκε κατόπιν αίτησης ακύρωσης κατά της κυβερνητικής πράξης προκήρυξης του δημοψηφίσματος του 2015, ουδόλως συμβάλλει στο ζήτημα που μας απασχολεί και το οποίο είναι μια πράξη διοικητικού οργάνου, προβλεπόμενη από κοινό νόμο και ρητά υποκείμενη σε έλεγχο.

Ως προς το δεύτερο ζήτημα, εκείνο δηλαδή της υποβληθείσας αίτησης, είναι πράγματι γνωστή η θέση που είχε εκφράσει το ΣτΕ. Θέση όμως που αφορούσε σε αιτήματα ενώπιον της διοίκησης από πολίτες των οποίων η πραγματική βούληση ευχερώς μπορούσε να συνταχθεί από τα συνυποβαλλομενα έγγραφα και στοιχεία. Εμείς όμως έχουμε να αξιολογήσουμε τη βούληση πολιτών, που ουδέποτε εκφράστηκε ενώπιον της διοίκησης (κάτι τέτοιο φυσικά δεν είναι η ιστοσελίδα της οργανωτικής επιτροπής), ουδέποτε ταυτοποιήθηκαν (η ίδια ιστοσελίδα δεν παρέχει διαδικασία ταυτοποίησης του υποβάλλοντος την ηλεκτρονική φόρμα) και ουδέποτε υπέβαλαν οποιοδήποτε έγγραφο. Αντίστροφα, η εισαγωγή στοιχείων σε μια ηλεκτρονική φόρμα, χωρίς διαδικασία ταυτοποίησης ή υποβολής οποιουδήποτε συνοδευτικού, αυτονόητα δεν παρέχει κανένα εχέγγυο για το ποιος τη συμπλήρωσε ούτε για το αν ήθελε πράγματι να απευθυνθεί ενώπιον οποιασδήποτε αρμόδιας αρχής, με σκοπό την έκδοση της απόφασης, η οποία (όπως ήδη περιγράφηκε) αποτελεί διοικητική πράξη. Δεν παρέχει, εν ολίγοις, καμία δικλείδα που να διασφαλίζει ότι πράγματι υπήρξαν τόσοι μοναδικοί δημότες που θέλησαν την πρόκληση δημοψηφίσματος με το συγκεκριμένο ερώτημα. Αυτή η δικλείδα θα ήταν οι νόμιμες υπογραφές, φυσικές ή ψηφιακές, το οποίο άλλωστε μέχρι προ τινος, ρητά δήλωνε και η οργανωτική επιτροπή του δημοψηφίσματος (σχετική ανακοίνωσή της από 26/9/2025).

Αυτά όμως, χωρίς αμφιβολία, κάθε νομικός τα γνωρίζει, όπως φυσικά τα γνωρίζουν και οι έγκριτοι νομικοί παραστάτες της οργανωτικής επιτροπής του δημοψηφισματος. Για το λόγο αυτό πιθανότατα καταλήγουν να μέμφονται τις υπηρεσίες του Δήμου (και εμένα ως προς την άσκηση των καθηκόντων μου) για “εξάντληση τυπικότητας” απέναντι στη Δημοκρατία. Η τυπικότητα όμως είναι και αυτή μια εγγύηση. Τόσο ως προς την έγκυρη, σοβαρή και (κυρίως) πραγματική έκφραση της λαϊκής βούλησης, όσο και ως προς το Δήμο Θεσσαλονίκης, ως σύνολο υλικών πόρων και ανθρώπων που ευθύνονται για τη διαχείριση τους (το περίφημο εκατομμύριο το κόστους). Είναι μια εγγύηση ώστε κάθε ενέργεια, απ’ όπου και αν πηγάζει, περιβάλλεται από την αναγκαία νομιμότητα που δεν θα επιτρέψει τη μελλοντική της αμφισβήτηση ή την διακινδύνευση των ανθρώπων που καλούνται να την υπηρετήσουν.

Προς ώρας πάντως ούτε εδώ έχουμε φτάσει. Ο Δήμος Θεσσαλονίκης θα αποφασίσει για το αίτημα που υποβλήθηκε, όπως ορίζει ο ν. 4555/2018, δια του Δημοτικού Συμβουλίου. Εκείνο που οφείλουν να πραξουν οι υπηρεσίες του πριν, είναι να βεβαιώσουν ότι συντρέχουν οι νόμιμες προϋποθέσεις λήψης της σχετικής απόφασης, όπως άλλωστε ρητά προβλέπεται από τον ίδιο νόμο (α. 134 να. 4555/2018). Δεν έχει λοιπόν έως σήμερα εκδοθεί κάποια απόφαση, για την οποία άλλωστε δεν είμαστε αρμόδιοι η υπηρεσία, ο Πρόεδρος του Δημοτικού Συμβουλίου ή εγώ.

Έχει πάντως διαπιστωθεί ένα γεγονός: ότι ουδεμία υπογραφή υποβλήθηκε ενώπιον μας ώστε να είναι εφικτός ο έλεγχος συνδρομής των προϋποθέσεων του αιτήματος, ήτοι ο έλεγχος της ταυτότητας και της σοβαρότητας της βούλησης (έστω κατά την διατύπωση της υπ’ αρ. 2524/2003 ΣτΕ) δημοτών που αντιστοιχούν τουλάχιστον στο 10% του συνόλου των εγγεγραμμένων. Αυτή τη διαπίστωση, που δεν είναι τυπική, αλλά αφορά στην ουσία, κοινοποίησα στην εκπρόσωπο της οργανωτικής επιτροπής, όπως μου επέτασσε η καλή πίστη, με την πρόσκληση να συμπληρωθούν τα ελλείποντα στοιχεία.

Μιχάλης Μήττας Γενικός Γραμματέας Δήμου Θεσσαλονίκης