Εσύ ήξερες ότι… Στη Θεσσαλονίκη, στη μέση μιας πλατείας βρίσκεται ένας τάφος από τον 3ο αιώνα π.Χ

Η Θεσσαλονίκη κρύβει ιστορίες σε κάθε γωνιά της. Από κτίρια και σημεία που προσπερνάμε καθημερινά μέχρι ιστορίες και μικρές λεπτομέρειες της πόλης που δύσκολα προσέχει κανείς ή δεν έχει ακούσει κάτι γι’ αυτές.

Αυτή η στήλη ξεψαχνίζει μικρά και μεγάλα μυστικά της πόλης.

Εσύ ήξερες ότι…

Στη Θεσσαλονίκη υπάρχει στη μέση μιας πλατείας ένας τάφος από τον 3ο αιώνα π.Χ.

Και όμως. Πρόκειται για τον Τάφο του Μαιευτηρίου που βρίσκεται σε μια πλατεία στην οδό Παπαναστασίου στην ανατολική Θεσσαλονίκη.

Ο άγνωστος μακεδονικός τάφος κατασκευάστηκε μόλις έναν αιώνα μετά την ίδρυση της Θεσσαλονίκης από τον Κάσσανδρο το 316 π.Χ.

Στο σημείο που βρίσκεται, ακριβώς από πάνω του ήταν χτισμένη η κατοικία του τελευταίου Οθωμανού Διοικητή της Θεσσαλονίκης Χασάν Ταχσίν Πασά.

Μάλιστα ο τάφος ερευνήθηκε από τη Γαλλική Αρχαιολογική Αποστολή που βρισκόταν με τις συμμαχικές δυνάμεις κατά τη διάρκεια του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου, και μετά το πέρας των ερευνών ο τάφος καλύφθηκε από χώμα και ξεχάστηκε.

Η ανακάλυψη έγινε τυχαία κατά τη διάρκεια οικοδομικών εργασιών για την κατασκευή του μαιευτηρίου, στα μέσα του 20ού αιώνα.

Όπως συμβαίνει συχνά στη Θεσσαλονίκη, το έδαφος αποκάλυψε για ακόμη μια φορά το αρχαίο παρελθόν της πόλης.

Στα 1940 εργάτες που έσκαβαν στην περιοχή για να κατασκευάσουν αντιαεροπορικό καταφύγιο τον ξαναέφεραν στην επιφάνεια, και μετά από αρχαιολογική έρευνα να ξανακαλυφθεί μετά από λίγο διάστημα.

Μετά από δυο δεκαετίες ο τάφος ξαναήρθε και πάλι στην επιφάνεια, ώσπου στη δεκαετία του 80 κατέστη δυνατή η συντήρηση και αξιοποίηση του.

Οι μακεδονικοί τάφοι ήταν ταφικά μνημεία που κατασκευάζονταν συνήθως για σημαντικές οικογένειες της εποχής. Χαρακτηρίζονται από υπόγειους θαλάμους, καμαροσκεπείς οροφές και εντυπωσιακή αρχιτεκτονική, που πολλές φορές μιμείται κανονικά σπίτια.

Ο συγκεκριμένος τάφος στην Παπαναστασίου αποτελείται από προθάλαμο και κύριο θάλαμο, ενώ η κατασκευή του ακολουθεί την τυπική μακεδονική τεχνοτροπία με πέτρινους δόμους και θολωτή μορφή.

Αντί να καταστραφεί ή να μεταφερθεί, όπως συνέβαινε συχνά σε παλαιότερες δεκαετίες, αποφασίστηκε να διατηρηθεί στο σημείο όπου βρέθηκε. Έτσι, το κτίριο κατασκευάστηκε κυριολεκτικά γύρω από τον αρχαιολογικό χώρο.

Η χρονολόγηση του τάφου κατέστη δυνατή από ένα πλινθόκτιστο περιτείχισμα που βρέθηκε πίσω από τον τάφο και χρησιμοποιήθηκε για την καύση των νεκρών, σε συνδυασμό με την ανακάλυψη και άλλων ευρημάτων κατά την αρχαιολογική ανασκαφή του 1940-1941. Επίσης ο τάφος βρέθηκε χωρίς ιδιαίτερα κτερίσματα καθώς φέρεται να είχε συληθεί λίγο διάστημα μετά την κατασκευή του.

Η καμαροσκεπής μορφή του χαρακτηρίζεται από τη δωρική πρόσοψη με αέτωμα χωρίς διάκοσμο, και στο εσωτερικό του από την ύπαρξη χτιστής κλίνης στη δεξιά μεριά του θαλάμου, ενώ τμήμα μιας δεύτερης κλίνης, φέρεται να βρίσκεται στο Μουσείο του Λούβρου, και να μεταφέρθηκε εκεί από τους Γάλλους Αρχαιολόγους.

Μετά την ενταφίαση του νεκρού ο τάφος καλύπτονταν από τόνους χώμα, και η επικάλυψη προσομοίαζε με κωνικό τύμβο, ενώ σήμερα ο επισκέπτης μπορεί να δει τον τάφο στο επίπεδο που αρχικά ήταν.

Σήμερα, ο τάφος παραμένει προστατευμένος στο υπόγειο του κτιρίου, αποτελώντας ένα από τα πιο ιδιαίτερα παραδείγματα συνύπαρξης της σύγχρονης πόλης με το αρχαίο παρελθόν της.

Η ειρωνεία της ιστορίας είναι σχεδόν ποιητική.

Σε έναν χώρο όπου καθημερινά ξεκινούν νέες ζωές, λίγα μέτρα πιο κάτω βρίσκεται ένα μνημείο που συνδέεται με τον θάνατο πριν από περισσότερα από 2.000 χρόνια.

Και αυτό γιατί ο μακεδονικός τάφος βρίσκεται απέναντι από το κτίριο που στεγάζει το κτίριο του Ιστορικού Αρχείου Μακεδονίας και που οι παλαιότεροι θα το θυμούνται ως μαιευτήριο καθώς στέγαζε μαιευτική κλινική.

Την επόμενη φορά λοιπόν που θα περάσεις από την Παπαναστασίου, θυμήσου κάτι.

Κάτω από τα πόδια σου μπορεί να βρίσκεται ένα κομμάτι της αρχαίας Μακεδονίας που οι περισσότεροι δεν γνωρίζουν καν ότι υπάρχει.

Το Πάρκο Μακεδονικού Τάφου στην Παπαναστασίου μπορείς να το βρεις ΕΔΩ