Εσύ ήξερες ότι… Στο κέντρο της Θεσσαλονίκης ένα ρολόι έχει «παγώσει» στο χρόνο εδώ και τέσσερις δεκαετίες
Το «παγωμένο» ρολόι της στοάς λειτουργεί σήμερα μονάχα ως ένα άτυπο τεκμήριο μιας καταστροφικής ημέρας στην ιστορία της πόλης
Η Θεσσαλονίκη κρύβει ιστορίες σε κάθε γωνιά της. Από κτίρια και σημεία που προσπερνάμε καθημερινά μέχρι ιστορίες και μικρές λεπτομέρειες της πόλης που δύσκολα προσέχει κανείς ή δεν έχει ακούσει κάτι γι’ αυτές.
Αυτή η στήλη ξεψαχνίζει μικρά και μεγάλα μυστικά της πόλης.
Εσύ ήξερες ότι…
Στο κέντρο της Θεσσαλονίκης, στη Στοά Μαλακοπή, για το ρολόι που υπάρχει στην κορυφή της πρόσοψης του κτιρίου, ο χρόνος έχει «παγώσει» στις 11:06 μ.μ.
Ήταν η ώρα που η πόλη ταρακουνήθηκε συθέμελα από τον ισχυρό σεισμό μεγέθους 6,5 Ρίχτερ, της 20ης Ιουνίου 1978.
Εκείνα τα χρόνια η στοά φιλοξενούσε εμπορικά καταστήματα, υφαντουργεία και βιοτεχνίες.
Δεν πρόκειται για μια συνηθισμένη μηχανική βλάβη αλλά για μια ποιητική καταγραφή της τομής στον χρόνο.
Η Στοά Μαλακοπή είναι ένα ιστορικό κτίριο που βρίσκεται στη Θεσσαλονίκη, χτισμένο το 1906, κατά τη διάρκεια της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας.
Τα σχέδια της στοάς ανήκουν στον Ιταλό αρχιτέκτονα Βιταλιάνο Ποζέλι, ο οποίος έχει συνδέσει το όνομά του με αρκετά από τα πιο εντυπωσιακά κτίρια της πόλης, φέρνοντας στοιχεία του νεοκλασικού και του εκλεκτιστικού αρχιτεκτονικού στυλ.
Χτίστηκε κατ’εντολήν του Έντμοντ Αλλατίνι και πουλήθηκε στον Αλφρέντο Αλλατίνι μόλις ολοκληρώθηκε.
Θεμελιώθηκε στην θέση του κήπου της νότιας πλευράς της έπαυλης Αλλατίνι, για να στεγάσει την Τράπεζα της Θεσσαλονίκης, που η πλούσια εβραϊκή οικογένεια είχε ιδρύσει το 1888.
Κύριο χαρακτηριστικό της ήταν η οργάνωση γύρω από έναν εσωτερικό διάδρομο, που συνέδεε όλες τις λειτουργίες της τράπεζας με τρόπο τέτοιο που το ταμείο να αποτελεί το κέντρο της.
Η μεγάλη φωτιά του 1917, προξένησε ζημιές στο κτίριο, αλλά δεν το έκαψε. Τα ίχνη της ήταν ορατά στο θησαυροφυλάκιο του υπογείου, στην μεγάλη μεταλλική πόρτα που το σφράγιζε.
Το 1926 το κτίριο ανακαινίστηκε από τον μηχανικό Μαξ Ρούμπενς. Η ημερομηνία ανακαίνισης του αναγράφεται ακόμα και σήμερα στη σιδερένια πόρτα του κτίριο.
Η στοά χαρακτηρίζεται από την κομψότητα των αρχιτεκτονικών της στοιχείων, όπως οι καλλιτεχνικές διακοσμήσεις και οι λεπτομερείς προσόψεις.
Ο σχεδιασμός της αντανακλά την πολιτιστική και εμπορική ανάπτυξη της Θεσσαλονίκης στην περίοδο εκείνη, που είχε σημαντική εμπορική δραστηριότητα.
Με την πάροδο των χρόνων, η στοά υπέστη αλλαγές και ανακαινίσεις.
Κατά την διάρκεια της κατοχής επιτάχθηκε από τους Ναζί και έκλεισε.
Την δεκαετία του 1950 η στοά ξανάνοιξε και φιλοξένησε μέχρι το 1954 την Τράπεζα Χίου.
Το 1954 αγοράστηκε από την οικογένεια Βορεοπούλου και μετονομάστηκε σε Στοά Μαλακοπή, λόγω της καταγωγής της οικογένειας από το μέρος.
Χαρακτηρίστηκε διατηρητέο το 1983.
Όσον αφορά την τύχη του ρολογιού, οι απόψεις στο γιατί έμεινε «παγωμένο» στο χρόνο διίστανται.
Σε σχόλια που κυκλοφορούν στα social media με αναμνήσεις γύρω από εκείνη την τραγική στιγμή που βίωσε η πόλη, κάποιοι αναφέρουν ότι το ρολόι δεν μπορούσε να κατασκευαστεί και να επαναλειτουργήσει γιατί η πόρτα που οδηγούσε προς το ρολόι είχε σφηνώσει μετά τη δόνηση. Ενώ άλλοι, σημειώνουν ότι το ρολόι κουρδίζονταν από το εσωτερικό ενός κυλικείου που λειτουργούσε εντός της στοάς, που μετά όμως το σεισμό σταμάτησε τη λειτουργία του.
Το «παγωμένο» ρολόι της στοάς λειτουργεί σήμερα μονάχα ως ένα άτυπο τεκμήριο της καταστροφής.
Αρχιτεκτονικά στοιχεία του κτιρίου
Όπως διαβάζουμε στην ιστοσελίδα thessarchitecture:
«Διώροφο, ορθογωνικό κτίριο που διαμορφώνεται γύρω από τετράγωνο, υαλοσκεπή χώρο. Κατά την αρχική χρήση, ο κεντρικός χώρος του κτιρίου παρέμενε κενός και φωτιζόταν από το μεγάλο αίθριο. Αρχικά η είσοδος βρισκόταν στον κεντρικό άξονα ο οποίος ορίζεται από το ρολόι και το μπαρόκ αέτωμα.
Μετά το 1954 η είσοδος μεταφέρθηκε στα δεξιά του άξονα. Στο αρχικό σχέδιο, το κτίριο είναι απόλυτα συμμετρικό ως προς τον κάθετο άξονα, με διαφοροποίηση στα κεντρικά ανοίγματα του πρώτου ορόφου που χρησίμευαν για να τονιστεί ακόμα περισσότερο η είσοδος.
Το κεντρικό κλιμακοστάσιο, σε σχήμα Π οδηγεί στον όροφο, όπου στεγαζόντουσαν τα γραφεία των υπαλλήλων. Στην βόρεια πλευρά υπάρχει μια μικρότερη σκάλα που οδηγεί στο υπόγειο, όπου βρισκόταν το θησαυροφυλάκιο.
Το θησαυροφυλάκιο είχε μορφή λαβύρινθου και προστατευόταν από μεγάλη μεταλλική πόρτα. Στον όροφο, παρατηρούμε επίσης τα εσωτερικά ανοίγματα που σχεδίασε ο αρχιτέκτονας για τον επαρκή φωτισμό των γραφείων μέσω του αιθρίου».
Σήμερα, το κτίριο, αποτελεί σημείο αναφοράς για τους κατοίκους και τους επισκέπτες, προσφέροντας μια γεύση της ιστορικής κληρονομιάς της πόλης.
Δες όλες τις γνωστές ή άγνωστες ιστορίες της στήλης Εσύ ήξερες ότι… πατώντας ΕΔΩ
*με πληροφορίες από:
Στοά Μαλακοπή – thessarchitecture.wordpress.com
Στοά Μαλακοπή – visit-centralmacedonia.gr
Ο αρχιτέκτονας Βιταλιάνο Ποζέλι – Βασίλης Κολώνας, Λένα Παπαματθαιάκη, εκδόσεις Παρατηρητής, 1980 | ΥΠΕΧΩΔΕ Δ-734 α/ 28.11.1983
