Νικηφορίδης, Cuomo: Αυτή είναι η αλήθεια για το Μητροπολιτικό Πάρκο Παύλου Μελά
«Μία οφειλόμενη απάντηση – βοήθεια σε όσους κρίνουν χωρίς να γνωρίζουν» - Τι αναφέρουν οι δύο αρχιτέκτονες
Αντίστροφη μέτρηση για τα εγκαίνια του Μητροπολιτικού Πάρκου Παύλου Μελά που θα ανοίξει τις πύλες του και επίσημα την Παρασκευή 12 Ιουνίου.
Παράλληλα, ο Δήμος Παύλου Μελά έχει ανακοινώσει ένα τριήμερο εκδηλώσεων από 12 έως 14 Ιουνίου προκειμένου να υποδεχτεί τον χώρο 340 στρεμμάτων περιπάτου και αναψυχής, με 7.000 νέα δέντρα και θάμνους, με περιπατητικές διαδρομές και χώρους άθλησης, με παιδική χαρά, με πάρκο σκύλων, με παγκάκια, στέγαστρα και τρία αναψυκτήρια.
Βέβαια, όπως τόνισε σε δηλώσεις του ο δήμαρχος Παύλου Μελά, Δημήτρης Ασλανίδης, η εικόνα που παρουσιάζει σήμερα το Μητροπολιτικό Πάρκο Παύλου Μελά δεν είναι η εικόνα που θα έχει όταν ολοκληρωθούν όλες οι φάσεις της ανάπλασής του.
«Δεν περιμέναμε να ανακατασκευαστούν όλα τα κτήρια του Μητροπολιτικού Πάρκου και να διαμορφωθούν οι πλατείες του για να το αποδώσουμε στους πολίτες. Κάτι τέτοιο θα έπαιρνε αρκετά χρόνια. Επιλέξαμε να ανοίξουμε το Πάρκο τώρα που ολοκληρώνεται η πρώτη φάση της ανάπλασής του γιατί αυτή είναι η επιθυμία των συμπολιτών μας και αυτό επιτάσσει η λογική. Από την επομένη των εγκαινίων συνεχίζουμε να το μεταμορφώνουμε» σημείωσε σχετικά.
Στο πλαίσιο αυτό τη δική τους άποψη καταθέτουν και οι Πρόδρομος Νικηφορίδης και Bernard Cuomo, αρχιτέκτονες του Μητροπολιτικού Πάρκου Παύλου Μελά.
Σε ανάρτησή τους σημειώνουν:
Η αλήθεια για το Μητροπολιτικό Πάρκο Παύλου Μελά.
Μία οφειλόμενη απάντηση – βοήθεια σε όσους κρίνουν χωρίς να γνωρίζουν.
Το τελευταίο διάστημα διαβάζουμε σχόλια για το έργο που πρόκειται να παραδοθεί στο πρώην στρατόπεδο, το λεγόμενο Μητροπολιτικό Πάρκο Παύλου Μελά.
Έχοντας ζήσει την μεγάλη περιπέτεια της ανάπλασης της Νέας Παραλίας που έφθασε μέχρι και το Συμβούλιο της Επικρατείας, τίποτα δεν μου φαίνεται παράξενο σε αυτή την πόλη που όλοι αγαπάμε αλλά κάποιοι δεν το γνωρίζουν. Η Νέα Παραλία που πολέμησαν έγινε ο πολυτιμότερος δημόσιος χώρος της Θεσσαλονίκης και αυτό κανείς πλέον δεν το αμφισβητεί.
Τον Οκτώβριο του 2017 μετά από μεγάλο παρασκήνιο, από μακροχρόνιες προσπάθειες πολλών αιρετών αλλά και μετά από μεγάλο αγώνα των ενεργών πολιτών παραχωρήθηκε στο Δήμο Παύλου Μελά το πρώην στρατόπεδο. Το πρώην στρατόπεδο ανήκε στο Ταμείο Εθνικής Άμυνας (ΤΕΘΑ) ως πρώην οθωμανικό στρατόπεδο που είχε περιέλθει στον Ελληνικό Στρατό. Την παραμονή της υπογραφής παρουσία του Πρωθυπουργού Αλέξη Τσίπρα παραιτήθηκε ο πρόεδρος του ΤΕΘΑ, ενώ οι εκπρόσωποι του Γ’ Σώματος Στρατού εξέφραζαν με φανερό τρόπο τη δυσαρέσκεια τους επειδή θεωρούσαν ως προίκα των στρατιωτικών τα 350στρ του στρατοπέδου.
Τρεις μήνες μετά από την παραχώρηση του στρατοπέδου Παύλου Μελά παραχωρήθηκε με σχετικά ανώδυνη διαδικασία και το πρώην στρατόπεδο Κόδρα, ανώδυνη γιατί το συγκεκριμένο ανήκε στο Ελληνικό Δημόσιο. Η πορεία για την αξιοποίηση τους είναι γνωστή, γνωρίζουμε όλοι τι έγινε και τι δεν έγινε, που έγινε και που δεν έγινε.
Ο τότε Δήμαρχος Παύλου Μελά διεκδίκησε ένα ποσό για την «Απόδοση σε κοινή χρήση», αυτός είναι ο τίτλος του έργου προκειμένου οι πολίτες να μπορούν να εισέρχονται με ασφάλεια και να χρησιμοποιούν το χώρο. Εν τω μεταξύ η μακροχρόνια εγκατάλειψη του πρώην στρατοπέδου από το ΤΕΘΑ είχε μετατρέψει τα κτίρια σε ερείπια, πολλές μέρες καιγόταν οι στέγες των μεγάλων κτιρίων στρατωνισμού. Τα δύο μεγάλα κτίρια στρατωνισμού κατασκευάστηκαν πριν από 120 χρόνια από τον Οθωμανικό Στρατό και είναι μοναδικής αρχιτεκτονικής, για αυτό το λόγο κηρύχθηκαν διατηρητέα από το Υπουργείο Πολιτισμού και η γύρω περιοχή κηρύχθηκε ως ιστορικός τόπος.
Ο Δήμαρχος διεκδίκησε 10εκ +ΦΠΑ από το ΕΣΠΑ μετά από σχετική συνεννόηση και αφού αυτό είχαν αποδεχτεί οι υπόλοιποι Δήμαρχοι του Πολεοδομικού Συγκροτήματος. Ήταν τη δεδομένη στιγμή μια μεγάλη επιτυχία της δημοτικής αρχής. Το έργο περιλάμβανε αποκλειστικά εργασίες πρασίνου και έμεναν για το μέλλον οι εργασίες αποκατάστασης των κτιρίων. Το ποσό των 10εκ ήταν ελάχιστο για τη δημιουργία ενός ολοκληρωμένου πάρκου. Ενημερωτικά η ανάπλαση της Νέας Παραλίας στοίχισε περίπου 40 εκ για τη μισή έκταση με χαμηλότερες τιμές, ενώ η ανάπλαση της πλατείας Ελευθερίας στοιχίζει 6εκ και η Αριστοτέλους 25εκ. Σύμφωνα λοιπόν με τα παραπάνω έργα αν θέλαμε μία ολοκληρωμένη συνολικά ανάπλαση και ένα έτοιμο Μητροπολιτικό Πάρκο τη δεδομένη περίοδο που αναλάβαμε να κάνουμε χωρίς τη νόμιμη αμοιβή τη μελέτη θα έπρεπε να κάνουμε μία μελέτη κόστους κατασκευής τουλάχιστον 120εκ, δηλαδή δωδεκαπλάσιο ποσό από αυτό που είχε διατεθεί.
Όσοι γνωρίζουν από πάρκα γνωρίζουν πολύ καλά ότι τα πάρκα δεν είναι κτίρια, δεν είναι τούβλα και γυψοσανίδες, τα πάρκα είναι ζώντες οργανισμοί που γεννιούνται και μεγαλώνουν, δεν εγκαινιάζονται όπως τα κτίρια, ουσιαστικά εγκαινιάζεται η γέννηση τους.
Αυτό που μας απασχόλησε από την πρώτη στιγμή ήταν η «θεμελίωση» του πάρκου, όπως θεμελιώνουμε ένα κτίριο έτσι πρέπει να θεμελιώνεται ένα πάρκο. Τα θεμέλια του όποιου πάρκου είναι τα δέντρα, είναι το πράσινο που θα πρέπει να φυτευτεί για να μεγαλώσει αρμονικά με το περιβάλλον και να δώσει 10 και 15 χρόνια μετά όλα όσα δίνουν σήμερα τα δέντρα και τα πάρκα της Νέας Παραλίας.
Κάτι που εξασφαλίσαμε από την αρχή ήταν η κατοχύρωση του πράσινου χαρακτήρα και η αδυναμία ανέγερσης νέων κτιρίων. Όσα διατηρήθηκαν διατηρήθηκαν, από την παραχώρηση και μετά υφίσταται μηδενικός συντελεστής δόμησης. Σχετικά με αυτό το θέμα όταν αναλογιστήκαμε πόσες πολυκατοικίες θα χωρούσαν στο πρώην στρατόπεδο διαπιστώσαμε ότι πάνω από 2000 πολυκατοικίες θα είχαν κτιστεί αν δεν υπήρχε το στρατόπεδο που για πολλά χρόνια ήταν η «κατάρα» της περιοχής και τώρα έγινε πλέον ευλογία. Κατάρα ήταν γιατί εμπόδιζε την επικοινωνία των κατοίκων της Πολίχνης και της Σταυρούπολης για πολλά χρόνια με τη ραγδαία οικοδομική δραστηριότητα των προηγούμενων δεκαετιών.
10.000 δέντρα φυτεύτηκαν στο πάρκο, μικρά δέντρα γιατί έτσι δημιουργούνται τα πάρκα. Δέκα χιλιάδες δέντρα με πολλά καλλωπιστικά, πολλά οπωροφόρα και πολλά ελαιόδεντρα. Αυτό από μόνο του είναι μία μεγάλη καινοτομία για την οποία είμαστε υπερήφανοι όλοι όσοι εργαστήκαμε για αυτό. Σήμερα, πολλά χρόνια μετά το 2017 πολλές ευρωπαϊκές πόλεις έχουν πάρει αυτή την κατεύθυνση στην οποία μας οδήγησε ο ίδιος ο τόπος του Παύλου Μελά. Τα οπωροφόρα που βρήκαμε στο πάρκο μας οδήγησαν σε αυτή την επιλογή. Μία επιλογή που μετατρέπει το πάρκο σε ένα εργαστήρι της Φύσης, οδηγεί τη Φύση μέσα στον αστικό ιστό και αυτό είναι ένας ανεκτίμητος πλούτος για τις επόμενες γενιές.
Ένα πάρκο 350.000τμ είναι μία απέραντη έκταση που πρέπει να οριοθετηθεί, να έχει ωράριο λειτουργίας, όλα τα μεγάλα πάρκα λειτουργούν έτσι. Πρέπει να φυλάσσεται και να προστατεύεται, ζούμε σε πόλεις που κυριαρχούν οι βανδαλισμοί στην καθημερινότητα μας.
Σε κάποιους δεν θα αρέσει η οριοθέτηση, είναι αυτοί που ζουν σε άλλο σύμπαν, που δεν τους ενοχλεί η καταστροφή της δημόσιας περιουσίας, δεν τους ενοχλούν οι μουτζούρες, δεν τους ενοχλεί η αταξία, είναι αυτοί που προτιμούν την πόλη ζούγκλα.
Για να αποδοθεί σε κοινή χρήση το πάρκο χρειάζονται οπωσδήποτε τα έργα υποδομής, είναι αναγκαία για την κυκλοφορία, το φωτισμό, την άρδευση του πρασίνου, την ασφαλή πάνω από όλα διαβίωση στο πάρκο. Για να μεγαλώσουν τα δέντρα θέλουν νερό, για να κυκλοφορήσουν οι άνθρωποι είναι αναγκαία η εγκατάσταση διαδρομών και ιστών φωτισμού, για να λειτουργήσουν τα κτίρια χρειάζεται να έχουν ρεύμα και νερό. Τα έργα υποδομής που δεν φαίνονται σήμερα γιατί βρίσκονται κάτω από το έδαφος έπρεπε να γίνουν για τη βιωσιμότητα του πάρκου.
Σε ότι αφορά την κυκλοφορία των επισκεπτών και των οχημάτων θα πρέπει να ξεκαθαρίσουμε ότι αποκλείστηκε η άσφαλτος από την πρώτη στιγμή. Επιλέξαμε τα χωμάτινα δάπεδα που κατασκευάζονται με χαμηλό κόστος, επισκευάζονται με χαμηλό κόστος, τα επόμενα χρόνια θα μπουν μεγάλα μηχανήματα, φορτηγά, βαρέλες και αντλίες σκυροδέματος για την αποκατάσταση των κτιρίων. Χρειαζόμασταν ανθεκτικούς δρόμους χαμηλού κόστους. Κάποιοι σχολιάζουν την έλλειψη πεζοδρομίων, ονειρεύονται μάλλον ότι θα κάνουν βόλτα με το «τουτού» τους στο πάρκο, τα πάρκα δεν έχουν πεζοδρόμια, το ακούσαμε κι αυτό, τα πάρκα έχουν πεζόδρομους. Τα έργα υποδομής συγκεντρώνονται σε δύο σημεία, το Κέντρο Νερού με μεγάλες δεξαμενές νερού, πάντα σε ένα πάρκο υπάρχει κίνδυνος πυρκαγιάς ενώ είναι απαραίτητη η άρδευση των νεαρών δέντρων. Οι γεωτρήσεις που μελετήθηκαν και κατασκευάστηκαν παρέχουν το νερό. Υπάρχει και το Κέντρο Ρεύματος γιατί είναι πολλά τα κτίρια και μεγάλες οι ανάγκες. Στην πρώτη φάση το πάρκο θα έχει ενεργειακή αυτονομία, ένα σημαντικό ποσό δόθηκε για τα φωτοβολταικά που μας την εξασφαλίζουν.
Πολλά τα χιλιόμετρα της περίφραξης, έπρεπε να βρεθεί ένας ευφάνταστος, φθηνός και βιώσιμος σχεδιασμός γιατί η βιωσιμότητα και η οικονομία ήταν ένας συνεχής προβληματισμός. Πολλά χιλιόμετρα, πολλές είσοδοι, κάποιες με χώρους στάθμευσης που ελπίζω να μη δώσουν άμεση πρόσβαση στο εσωτερικό γιατί τότε θα καταστραφεί το πάρκο. Η είσοδος ενός μητροπολιτικού πάρκου πρέπει να έχει και το ανάλογο μέγεθος και διαμόρφωση για να υποδέχεται τους πολυπληθείς επισκέπτες.
Στο εσωτερικό κατασκευάστηκαν πέργκολες που ταυτόχρονα είναι στέγαστρα, πάντα πρέπει να υπάρχει πρόνοια για τις ξαφνικές καταιγίδες, το ζήσαμε πολλές φορές στις πολλές δεκάδες των επισκέψεων. Πέργκολες που είναι μεγάλοι περίπατοι, που δημιουργούν γειτονιές όπου η επικοινωνία είναι το ζητούμενο. Πολλά αυτόνομα μεγάλα καθιστικά, μεγάλες υπερυψωμένες κυκλικές επιφάνειες που αναζητούν και προκαλούν τη δημιουργικότητα όλων μας. Άλλα μεμονωμένα καθιστικά για τους μοναχικούς και κάποια άλλα μεγάλα καθιστικά για πικνικ και παιδικές γιορτές.
Γνωρίζοντας ότι αυτό που σχεδιάσαμε είναι η αρχή και κ’άθε αρχή πρέπει να έχει συνέχεια, γνωρίζοντας ότι υπάρχουν μεγάλες περιοχές που αναγκαστικά τις αφήσαμε για το μέλλον, η εξέλιξη και η πορεία ενός μητροπολιτικού πάρκου δεν έχει αρχή και τέλος, έχει αρχή και εξέλιξη.
Πριν καν ξεκινήσει το έργο πείσαμε τη δημοτική αρχή να προκυρήξει τρεις αρχιτεκτονικούς διαγωνισμούς για επιμέρους περιοχές έτσι ώστε με το που θα βρεθούν τα χρήματα να συνεχιστεί απρόσκοπτα η προσπάθεια εξέλιξης. Οριοθετήσαμε τρεις περιοχές, δώσαμε μία θεματική σε κάθε μία, η Μνήμη, το Θέαμα και η Περιπέτεια.
Μνήμη για να αναδειχτούν τα εμβληματικά έργα της Οθωμανικής περιόδου που ήδη ένα έχει ολοκληρωθεί και το άλλο ολοκληρώνεται σύντομα. Ανάμεσα σε αυτά τα κτίρια η περιοχή της Μνήμης γιατί είναι αναγκαία η ανάδειξη τους και σήμερα λείπει.
Η περιοχή με θέμα το Θέαμα κρίθηκε απαραίτητη γιατί ένα τέτοιο πάρκο μπορεί να αποτελέσει τον κυριότερο πολιτιστικό πόλο της Θεσσαλονίκης. Δυστυχώς σήμερα μας λείπει.
Τέλος η Περιπέτεια ήταν το θέμα-πρόκληση. Από μόνη της μία περιοχή 350.00τμ είναι μία περιπέτεια. Φανταστείτε επιπλέον μία επιμέρους περιοχή με αυτό το θέμα και τι μπορεί να προκαλέσει.
Σκεφτήκαμε, προβληματιστήκαμε, συντάξαμε, συνεργαστήκαμε με τις Υπηρεσίες του Δήμου, άξια Τεχνική Υπηρεσία και τα στελέχη της που σπάνια συναντάς στη δημόσια διοίκηση. Προκηρύχτηκαν οι διαγωνισμοί, υπήρξαν εξαιρετικά βραβεία και λίγο μετά άλλαξε η διοίκηση του Δήμου. Δυστυχώς το έχουμε ζήσει και σε άλλους Δήμους αυτό, το πλέον γνωστό παράδειγμα είναι η προσπάθεια της διοίκησης Μπουτάρη να μην υλοποιήσει την ανάπλαση της Νέας Παραλίας. Ευτυχώς για την πόλη το έργο είχε ήδη ενταχτεί στο ΕΣΠΑ και η διοίκηση Μπουτάρη έμεινε εκτεθειμένη.
Ελπίζουμε ακόμα και τώρα η σημερινή διοίκηση να αδράξει την ευκαιρία και να υλοποιήσει αυτό που ήδη έπρεπε να γίνει στους 30 μήνες από την ανάληψη των καθηκόντων της. Το Μητροπολιτικό Πάρκο σήμερα έχει δύο μεγάλες ανάγκες. 1. Τη συνέχεια της εξέλιξης του και 2.
Την συστηματική συντήρηση γιατί η εντατική χρήση δημιουργεί πολλά προβλήματα ενώ ταυτόχρονα η προστασία από κάθε είδους βανδαλισμό είναι ένα μεγάλο ζητούμενο.
Όσες και όσοι περιμένετε να δείτε ένα τελειωμένο πάρκο, με τεράστια νεοφυτεμένα δέντρα, με άσφαλτο και σκληρά δάπεδα, με γυαλιστερά φύλλα και πολλά ανθισμένα λουλούδια, με παιδικές χαρές με κάγκελα και συνθετικά δάπεδα και με ότι περιμένετε να δείτε, σας παρακαλούμε θερμά ή να μην πάτε, ή να αργήσετε πολύ να πάτε. Αν είστε αλλεργικοί στο χώμα και στη όμορφη άγρια φύση σκεφτείτε τι είδατε όταν πήγατε στα μεγάλα πάρκα του Λονδίνου, του Βερολίνου, της Βιέννης και του Παρισιού που τόσο θαυμάσατε! Τα δέντρα και το χώμα είναι τα κυρίαρχα συστατικά των πάρκων.
Το πάρκο είναι η φύση μέσα στην πόλη, είναι ένας χώρος, ένας τόπος, μία περιοχή ελευθερίας. Το Μητροπολιτικό Πάρκο Παύλου Μελά πρέπει να είναι μία νέα πόλη μέσα στην πόλη, μία πόλη διαφορετική, μία πόλη ελευθερίας! Ένας απέραντος τόπος όπου ο καθένας θα βρίσκει το δικό του τόπο.
Πρόδρομος Νικηφορίδης, Bernard Cuomo Αρχιτέκτονες του Μητροπολιτικού Πάρκου Παύλου Μελά
