Πρωτοφανείς διώξεις τριών Καθηγητών του ΑΠΘ μετά από συμμετοχή τους σε φοιτητική διαμαρτυρία

Με την εξέγερση του Πολυτεχνείου, ωρίμασε η ιδέα της νομοθετικής κατοχύρωσης για την προστασία του πανεπιστημιακού ασύλου. Σήμερα, μισό αιώνα μετά, η διασφάλιση των ακαδημαϊκών ελευθεριών, εξακολουθεί να τίθεται υπό αμφισβήτηση, με την υπόθεση διώξεων τριών καθηγητών του ΑΠΘ, να αποτελεί το πιο πρόσφατο παράδειγμα των κατασταλτικών πρακτικών που εφαρμόζονται στα ελληνικά ΑΕΙ.

Πρόκειται για τον αναπληρωτή καθηγητή Πολιτικής Υγείας στο Τμήμα Ιατρικής και πρόεδρο του Ενιαίου Συλλόγου Διδακτικού και Ερευνητικού Προσωπικού (ΕΣΔΕΠ) ΑΠΘ, Ηλία Κονδύλη, τον καθηγητή του Τμήματος Πολιτικών Μηχανικών, μέλος του ΔΣ και πρώην αντιπρόεδρο του Συλλόγου, Δημήτρη Ραπτάκη και τον καθηγητή του Τμήματος Χημείας, μέλος του ΔΣ και πρώην γραμματέα του Συλλόγου, Σωτήρη Σωτηρόπουλου, οι οποίοι κλήθηκαν σε εξέταση από το Τμήμα Προστασίας του Κράτους και του Δημοκρατικού Πολιτεύματος της Γενικής Αστυνομικής Διεύθυνσης Θεσσαλονίκης, ως ύποπτοι βαρύτατων αδικημάτων, της «διάταξης δημόσιας λειτουργίας» και «παράνομης βίας κατά συναυτουργία».

Πρώτη φορά από το 1973, καθηγητές Πανεπιστημίου αντιμετωπίζουν κατηγορίες, με τις οποίες εμφανίζονται επικίνδυνοι για το πολίτευμα, γεγονός που εγείρει κρίσιμα ερωτήματα τόσο για τον περιορισμό των ακαδημαϊκών ελευθεριών, όσο και της συνδικαλιστικής δράσης.

«Όσες διώξεις Πανεπιστημιακών έχουν γίνει τις τελευταίες δεκαετίες, αφορούν λογοκλοπές. Καμία δεν είχε να κάνει με συνδικαλιστική δράση. Το ζήτημα έχει πάρει -πέρα από πανελλήνια- διεθνή διάσταση, ακριβώς επειδή πρόκειται για έωλες και πρωτόγνωρες κατηγορίες. Οι συνάδελφοί μας δεν διώκονται για Αστικό αδίκημα, αλλά για Ποινικό και μάλιστα από το Τμήμα Προστασίας του Πολιτεύματος. Μιλάμε για μια παραδειγματική καταδίκη. Το ΑΠΘ είναι πεδίο πειραματισμού για την πανεπιστημιακή αστυνομία τα τελευταία χρόνια. Κάπου πρέπει να μπει ένα τέλος», αναφέρει ο αναπληρωτής Καθηγητής Κοινωνικής και Πολιτικής Ανθρωπολογίας και Γραμματέας του ΕΣΔΕΠ ΑΠΘ, Γιώργος Αγγελόπουλος.

Η Parallaxi επικοινώνησε με τον Πρύτανη του ΑΠΘ, Κυριάκο Αναστασιάδη, ωστόσο ο ίδιος δεν θέλησε να τοποθετηθεί, επισημαίνοντας ότι η υπόθεση βρίσκεται πλέον στα χέρια του Εισαγγελέα.

Το χρονικό

Σε βάρος των τριών Καθηγητών ασκούνται διώξεις λόγω της παρουσίας τους σε διαμαρτυρία που πραγματοποίησε το μεσημέρι της Πέμπτης 30 Απριλίου 2026, ο Σύλλογος Οικότροφων Φοιτητικών Εστιών Θεσσαλονίκης, εντός του κτιρίου της Διοίκησης, με αφορμή το νέο εσωτερικό κανονισμό λειτουργίας των φοιτητικών εστιών.

Οι Πρυτανικές Αρχές κατήγγειλαν μάλιστα, τον «προπηλακισμό του Αντιπρύτανη Διεθνών Σχέσεων, Εξωστρέφειας, Δια Βίου Μάθησης και Φοιτητικής Μέριμνας του ΑΠΘ, καθηγητή Ιάκωβου Μιχαηλίδη από ομάδα φοιτητών και φοιτητριών, με την υποστήριξη και μελών ΔΕΠ». Σύμφωνα με τη σχετική ανακοίνωση, ο Αντιπρύτανης «εξαιτίας της έντασης και της επιθετικότητας μεταφέρθηκε επειγόντως στο νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ».

Από την πλευρά τους, οι οικότροφοι των εστιών και οι καθηγητές που συμμετείχαν στην κινητοποίηση, ξεκαθαρίζουν πως δεν σημειώθηκε καμία σωματική επίθεση απέναντι στον κ.Μιχαηλίδη, εξηγώντας όμως, ότι «υπήρξε έντονη αλλά απολύτως πολιτική και θεσμική πίεση, όπως αρμόζει σε φοιτητές που υπερασπίζονται το δικαίωμά τους στη στέγαση και στην αξιοπρεπή διαβίωση».

«Εντελώς αβάσιμες και συκοφαντικές κατηγορίες»

Όπως τονίζει ο Ηλίας Κονδύλης, ο ένας εκ των διωκόμενων καθηγητών, «η εν εξελίξει απόπειρα συνδικαλιστικής δίωξης του Προέδρου και των μελών του ΔΣ του ΕΣΔΕΠ ΑΠΘ, είναι πρωτοφανής στην ακαδημαϊκή κοινότητα, στηρίζεται δε σε εντελώς αβάσιμες και συκοφαντικές κατηγορίες. Το “έγκλημα” το οποίο διέπραξαν τα μέλη του ΔΣ του ΕΣΔΕΠ είναι ότι παραβρέθηκαν σε κινητοποίηση των οικότροφων φοιτητών του ΑΠΘ, εκφράζοντας δημόσια τη στήριξη τους στα δίκαια αιτήματα των εστιακών φοιτητών, των πλέον δηλαδή οικονομικά και κοινωνικά ευάλωτων φοιτητριών και φοιτητών στο ΑΠΘ. Η συνδικαλιστική επίσης δίωξη των μελών ΔΕΠ στο ΑΠΘ είναι η πρώτη – πιλοτική και παραδειγματική – απόπειρα της κυβέρνησης να υλοποιήσει το νέο πειθαρχικό πλαίσιο για τα μέλη ΔΕΠ που εισήγαγε και ψήφισε πέρυσι το καλοκαίρι, ένα πειθαρχικό πλαίσιο το οποίο έχει καταδικάσει το σύνολο του πανεπιστημιακού κινήματος της χώρας, καθώς η εφαρμογή του οδηγεί αναπόφευκτα στον περιορισμό των δημοκρατικών και συνδικαλιστικών ελευθεριών στα ΑΕΙ, στη φίμωση κάθε κριτικής φωνής στα δημόσια πανεπιστήμια.

Η στοχοποίηση του ΕΣΔΕΠ δεν μας εκπλήσσει. Είναι γνωστό ότι ο Σύλλογος των καθηγητών στο ΑΠΘ με συστηματικό και τεκμηριωμένο τρόπο έχει κριτικά τοποθετηθεί στον επιχειρηματικό μετασχηματισμό του Πανεπιστημίου (π.χ. ξενόγλωσσα προγράμματα σπουδών με δίδακτρα, επιχειρηματικό παράρτημα του ΑΠΘ στην Πάφο, ανακαίνιση φοιτητικών εστιών μέσω ΣΔΙΤ) τον οποίο υλοποιούν οι Πρυτανικές Αρχές. Η συνδικαλιστική αυτή δίωξη είναι μια άτσαλη απόπειρα αποκεφαλισμού ενός Συλλόγου ο οποίος στέκεται εμπόδιο στα επιχειρηματικά τους σχέδια».

Το νέο πλαίσιο διαμονής στις Φοιτητικές Εστίες του ΑΠΘ πίσω από τις διώξεις

Υπενθυμίζεται πως κατά τη διάρκεια των διακοπών του Πάσχα, οι φοιτητές που κατοικούν στις Εστίες του ΑΠΘ, έλαβαν μέσω email, ένα έγγραφο με το νέο κανονισμό λειτουργίας, το οποίο κλήθηκαν αρχικά να υπογράψουν έως τις 27 Απριλίου -η προθεσμία έπειτα μεταφέρθηκε για τις 10 Μαΐου- υπό την απειλή έξωσης.

Ο νέος κανονισμός προβλέπει, μεταξύ άλλων, τη δυνατότητα ελέγχου των δωματίων από τη διοίκηση οποιαδήποτε στιγμή, την απαγόρευση φιλοξενίας συγγενών ή φίλων, όπως και τη ρητή απαγόρευση κατοικίδιων, χωρίς καμία εξαίρεση, παρά το γεγονός ότι διαμένουν ΑμεΑ με τα ζώα συνοδείας τους. Παράλληλα, οι συναθροίσεις περιορίζονται στους κοινόχρηστους χώρους, οι περισσότεροι εκ των οποίων είναι μη λειτουργικοί. Πέρα όμως, από τις επιμέρους διατάξεις, οι οικότροφοι καλούνται να αποδεχτούν εν λευκώ το ισχύον ιδιωτικό συμφωνητικό και εκ των προτέρων, κάθε ενδεχόμενη τροποποίηση του στο μέλλον, ξεσηκώνοντας έτσι, αντιδράσεις.

Λίγες ημέρες βέβαια, πριν την εκπνοή της δεύτερης καταληκτικής ημερομηνίας και αφού προηγήθηκαν διαμαρτυρίες από μέλη της πανεπιστημιακής κοινότητας, ο Πρύτανης του ΑΠΘ προσπάθησε να καθησυχάσει τους φοιτητές, στέλνοντας επικαιροποιημένες διευκρινήσεις.

Ο Σύλλογος Οικοτρόφων Φοιτητικών Εστιών Θεσσαλονίκης έχει καταθέσει επίσημη ένσταση στη διοίκηση του Πανεπιστημίου, για το περιεχόμενο του νέου εσωτερικού κανονισμού και του ιδιωτικού συμφωνητικού διαμονής, ενώ θα προσφύγει και στον «Συνήγορο του Πολίτη».

Μάλιστα, όπως υπογραμμίζει ο ΕΣΔΕΠ, «οι Πρυτανικές Αρχές του ΑΠΘ ισχυρίζονται ότι τόσο ο Κανονισμός λειτουργίας των Εστιών όσο και το ιδιωτικό συμφωνητικό που έστειλαν προς υπογραφή στους φοιτητές αποτελεί υλοποίηση ομόφωνης απόφασης της Συγκλήτου. Αποκρύπτουν ότι το ιδιωτικό συμφωνητικό το οποίο στάλθηκε επισήμως προς υπογραφή και το οποίο αποτελεί αναπόσπαστο μέρος του εσωτερικού κανονισμού, ουδέποτε εγκρίθηκε από τη Σύγκλητο, απέχει δε σημαντικά του ιδιωτικού συμφωνητικού που υπάρχει στα συνημμένα έγγραφα του θέματος 21 της Συνεδρίασης αριθμ. 3179 της Συγκλήτου του ΑΠΘ. Το ίδιο ισχύει και για τον εσωτερικό κανονισμό λειτουργίας του ΑΠΘ, ο οποίος ψηφίστηκε από τη Σύγκλητο επί της αρχής, αλλά συνοδεύτηκε από πολλαπλές και ουσιώδεις παρατηρήσεις από τα μέλη της Συγκλήτου, οι οποίες ουδέποτε ενσωματώθηκαν στο τελικό κείμενο του κανονισμού, όπως αυτό αναρτήθηκε επίσημα στην ιστοσελίδα του Πανεπιστημίου, χωρίς μάλιστα να έχει προηγηθεί η δημοσίευσή του στην Εφημερίδα της Κυβέρνησης».

Κατά τον κ.Αγγελόπουλο, οι διώξεις -που ήρθαν μετά από κινητοποίηση για το επίμαχο ζήτημα των Εστιών- λειτουργούν ως επικοινωνιακό προπέτασμα καπνού, επιχειρώντας να μετατοπίσουν το δημόσιο διάλογο γύρω από τις επαχθείς αλλαγές που εισάγει το νέο πλαίσιο διαμονής.

Διεθνές κύμα αλληλεγγύης για τους διωκόμενους Καθηγητές

Η υπόθεση έχει συγκεντρώσει μεγάλη συμπαράσταση από την πανεπιστημιακή κοινότητα της χώρας, όπου 20 σύλλογοι μελών ΔΕΠ από 15 ελληνικά πανεπιστήμια, η Πανελλήνια Ομοσπονδία Συλλόγων ΔΕΠ (ΠΟΣΔΕΠ), η Ομοσπονδία Διοικητικού Προσωπικού στη Τριτοβάθμια Εκπαίδευση (ΟΔΠΤΕ) και η Πανελλήνια Ομοσπονδία Συλλόγων Ειδικού Εργαστηριακού Διδακτικού Προσωπικού (ΠΟΣΕΕΔΙΠ), έχουν καταδικάσει μέσω ψηφίσματος την απόπειρα δίωξης των μελών του ΔΣ του ΕΣΔΕΠ ΑΠΘ.

Την ίδια ώρα, δημοσιεύτηκαν τα ονόματα διακοσίων Πανεπιστημιακών και Ερευνητριών/τών από πανεπιστήμια 26 χωρών της Ευρώπης, της Αμερικής και της Αυστραλίας, οι οποίοι εκφράζουν την αλληλεγγύη τους στον Πρόεδρο και τα μέλη του ΔΣ του ΕΣΔΕΠ ΑΠΘ.

Όπως σημειώνουν οι Πανεπιστημιακοί και ερευνητές από τα πανεπιστήμια του εξωτερικού, η συνδικαλιστική δίωξη των μελών του ΕΣΔΕΠ ΑΠΘ είναι η πρώτη απόπειρα δίωξης μελών ΔΕΠ στην Ελλάδα κατ’ εφαρμογή του νέου σχετικού πειθαρχικού πλαισίου που ψήφισε η ελληνική κυβέρνηση το προηγούμενο καλοκαίρι. Επίσης, συμπληρώνουν πως η δίωξη αυτή, δεν είναι η μόνη σε πανεπιστήμια της Ευρώπης, καθώς δεκάδες μέλη ΔΕΠ έχουν υποστεί πειθαρχικές διώξεις ή έχουν απολυθεί εξαιτίας της δημόσιας αντίθεσης τους στη γενοκτονία στη Γάζα, στην εμπορευματοποίηση της ανώτατης εκπαίδευσης ή εξαιτίας της άρνησης συμμετοχής τους σε στρατιωτικά ερευνητικά προγράμματα, εκφράζοντας παράλληλα την έντονη ανησυχία τους για αυτές τις αντιδημοκρατικές πρακτικές στα πανεπιστήμια, οι οποίες περιορίζουν τις ακαδημαϊκές ελευθερίες έκφρασης και κοινωνικής δράσης.

 

Ανάμεσα στους Πανεπιστημιακούς που υπογράφουν το κείμενο αλληλεγγύης στα μέλη του ΕΣΔΕΠ ΑΠΘ, συγκαταλέγονται ενδεικτικά οι David Himmelstein, Steffie Woolhandler, Mark Eisenberg, Gordon Schiff καθηγήτριες/τές στην Ιατρική Σχολή του Harvard, o Howard Waitzkin διακεκριμένος καθηγητής στο Κέντρο Επιστημών Υγείας του Πανεπιστημίου New Mexico στις ΗΠΑ, η Fran Baum καθηγήτρια δημόσιας υγείας στο Adelaide University στην Αυστραλία, o Ronald Labonte ομότιμος καθηγητής στη Σχολή Δημόσιας Υγείας του Πανεπιστημίου της Ottawa στον Καναδά, ο Colin Leys ομότιμος καθηγητής και ιδρυτής του Centre for Health and the Public Interest – CHPI στην Μ. Βρετανία, η καθηγήτρια Asa Cristina Laurell πρώην Υπουργός Υγείας της πόλης του Μεξικού, η καθηγήτρια Nila Heredia πρώην Υπουργός Υγείας της Βολιβίας, η καθηγήτρια FerideAksu Tanik από τη Τουρκία επίτιμη πρόεδρος της Διεθνούς Ένωσης για την Πολιτική Υγείας στην Ευρώπη, η καθηγήτρια DellaPorta Donatella μέλος της Αμερικανικής Ακαδημίας Τεχνών και Επιστημών, ο καθηγητής στο Πανεπιστήμιο του Άμστερνταμ Δημήτρης Δαλάκογλου, o Γιάννης Χαμηλάκης καθηγητής Αρχαιολογίας στο Πανεπιστήμιο Brown στις ΗΠΑ και ο Μανόλης Κογεβίνας καθηγητής και ερευνητής στο Barcelona Institute for Global Health στην Ισπανία.